AFP

Od 21 czerwca do końca tego roku będzie możliwa darmowa legalizacja samowoli budowlanych. Obejmie ona wszystkie budynki, które zostały wzniesione pomiędzy 1 stycznia 1995 r. a 11 lipca 1998 r. Osoby, które dopuściły się takiej samowoli, powinny się spieszyć, gdyż czasu nie zostało wiele, a oszczędności mogą być duże. Dziś bowiem legalizacja np. domu jednorodzinnego kosztuje 50 tys. zł, a garażu czy budynku gospodarczego 25 tys. zł.

Osoby, które nie zalegalizują samowoli do końca tego roku, będą musiały ponieść właśnie takie opłaty. Nie wszystkie jednak budynki wzniesione w tym okresie będą mogły być zalegalizowane za darmo. Ich właściciele muszą bowiem spełnić szereg wymagań. Wszystkim osobom zainteresowanym darmową legalizacją radzimy zatem, co powinny zrobić, aby ich budynek został dopuszczony do legalnego użytkowania.

Kiedy mamy do czynienia z samowolą budowlaną

Przepisy prawa budowlanego nie zawierają precyzyjnej definicji samowoli budowlanej. Przyjmuje się jednak, że samowolą budowlaną jest każde naruszenie ustawy Prawo budowlane. Nie chodzi tutaj zatem wyłącznie o wybudowanie np. domu w ogóle bez pozwolenia na budowę. Samowolą będzie bowiem również już samo przystąpienie do robót budowlanych bez pozwolenia lub wprowadzenie istotniejszych zmian w projekcie, w czasie wykonywania robót budowlanych.

Za samowolę budowlaną jest również uznawane prowadzenie robót budowlanych bez kierownika budowy lub bez dziennika budowy oraz prowadzenie robót budowlanych niezgodnie z zasadami sztuki budowlanej. Niedopuszczalne jest również użytkowanie budynku bez zgody nadzoru budowlanego lub zmiana sposobu użytkowania budynku bez pozwolenia, czyli np. zrobienie zakładu krawieckiego z budynku mieszkalnego lub warsztatu stolarskiego z cukierni.

- Do samowoli budowlanych dochodzi również już w trakcie użytkowania wybudowanego obiektu. Ludzie bowiem często decydują się na jego przebudowę lub rozbudowę np. poprzez dobudowanie ganku, tarasu lub nawet piętra. Działania takie są niedopuszczalne i są traktowane jak samowola budowlana - twierdzi Małgorzata Mazur, powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w Sosnowcu.

Samowolą jest też budowa obiektów, na które nie jest potrzebne pozwolenie na budowę, ale konieczne jest zgłoszenie. Dotyczy to np. ogrodzeń, budynków gospodarczych o powierzchni do 35 mkw. lub altan o powierzchni do 25 mkw. w miastach i 35 mkw. poza miastem.

WAŻNE

W każdym przypadku decyzję o tym, czy nastąpiło przekroczenie przepisów prawa budowlanego i czy wybudowany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podejmuje inspektor nadzoru budowlanego.

Czy wszystkie budynki będą mogły zostać zalegalizowane za darmo?

Darmowa legalizacja obejmie jedynie budynki, które zostały wybudowane pomiędzy 1 stycznia 1995 r. a 11 lipca 1998 r. W tym okresie musi nastąpić zakończenie budowy. Nie jest zatem wymagane, aby budowa rozpoczęła się i zakończyła pomiędzy 1 stycznia 1995 r. a 11 lipca 1998 r., choć oczywiście może się tak zdarzyć. Darmowej legalizacji podlegają jednak również budynki, których budowa rozpoczęła się przed 1995 rokiem, ale które zostały ukończone już po tym roku.

Do darmowej legalizacji konieczne jest również, aby budynek był użytkowany co najmniej przez pięć lat przed 11 lipca 2003 r. i by przed tą datą nie było wszczęte przez organ nadzoru budowlanego żadne postępowanie administracyjne w sprawie wybudowanego nielegalnie budynku. Jeżeli zatem nadzór budowlany wiedział już wcześniej, że dopuściliśmy się samowoli, i wydał np. decyzję o konieczności przywrócenia budynku do stanu zgodnego z prawem, czyli np. wyburzenie dobudowanego tarasu lub altany, to nie będzie można wystąpić o darmową legalizację, nawet jeżeli budowa obiektu została ukończona pomiędzy 1 stycznia 1995 r. a 11 lipca 1998 r.

Dodatkowo darmowa legalizacja samowoli dopuszczalna będzie jedynie w stosunku do budynków, które podlegają przepisom ustawy Prawo budowlane. Obejmie ona zatem np. domy jednorodzinne, garaże, budynki gospodarcze oraz altany wznoszone przy domach po zgłoszeniu lub po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Legalizacji tej nie będą natomiast podlegały np. altany i obiekty gospodarcze wybudowane na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych, jeżeli ich powierzchnia nie przekracza 25 mkw. w miastach i 35 mkw. poza miastem oraz wysokość nie przekracza 5 metrów, gdyż budowa tych obiektów nie podlega przepisom ustawy Prawo budowlane.

WAŻNE

Postępowanie legalizacyjne nie może być prowadzone w stosunku do budynków, które co prawda podlegają przepisom ustawy Prawo budowlane, ale do wybudowania których nie jest konieczne pozwolenie na budowę ani zgłoszenie. Dotyczy to np. ogrodzeń od strony sąsiadów, obiektów przeznaczonych do czasowego użytku oraz krat zainstalowanych w istniejących budynkach.

Kto i kiedy może składać wnioski o darmową legalizację?

Nowelizacja ustawy Prawo budowlane z 10 maja 2007 r. (Dz.U. nr 99, poz. 665) wchodzi w życie 21 czerwca tego roku. Od tego właśnie dnia dopuszczalne jest składanie wniosków o zalegalizowanie samowoli bez opłaty legalizacyjnej. Jednocześnie nowelizacja ta przewiduje, że możliwość bezpłatnego zalegalizowania samowoli obowiązuje jedynie do 1 stycznia 2008 r. Po tym okresie, nawet jeżeli dany budynek spełniał wszystkie wymagania, by mógł zostać zalegalizowany bezpłatnie, to nie będzie to już możliwe. Po 1 stycznia 2008 r. właściciel takiego obiektu będzie musiał ponieść opłatę legalizacyjną.

Wniosek o darmową legalizację może być złożony przez właściciela budynku, który użytkuje go przez co najmniej pięć lat, licząc od 11 lipca 2003 r. Ważne jest jednak to, by właściciel ukończył budowę obiektu pomiędzy 1995 rokiem a 11 lipca 1998 r. Dodatkowo o darmową legalizację mogą wystąpić jedynie osoby, które nigdy nie występowały o pozwolenie na użytkowanie obiektu ani nie próbowały w inny sposób zalegalizować budowli.

WAŻNE

Jeżeli właściciel domu występował już w przeszłości do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego o zalegalizowanie jego domu i otrzymał decyzję odmowną, nie może ubiegać się o zalegalizowanie swojego domu bez opłaty.

Jakie dokumenty trzeba przedstawić?

Poza obowiązkiem wniesienia opłaty legalizacyjnej właściciele samowoli będą musieli spełnić wszystkie inne wymagania, jakie prawo budowlane przewiduje w stosunku do budynków dopuszczanych do użytkowania. Przede wszystkim legalizacja będzie dopuszczalna jedynie wówczas, gdy obiekt jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zaświadczenie o tej zgodności wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta.

Jeżeli jednak grunt, na którym budynek został wzniesiony, nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, to właściciel będzie musiał przedstawić zaświadczenie wydane przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, że budynek jest zgodny z decyzją ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu.