Samowolka będzie legalna

- Do darmowej legalizacji konieczne jest również przedstawienie powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego inwentaryzacji powykonawczej obiektu, która musi być sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Właściciel budynku musi ponadto dołączyć do wniosku o legalizację ekspertyzę potwierdzającą, że legalizowany obiekt spełnia wymagane przez prawo warunki techniczne i nadaje się do użytkowania. Dodatkowo inwestor budynku ma również obowiązek dołączenia do wniosku decyzji o dopuszczenie go do użytkowania oświadczenie o braku sprzeciwu lub uwag ze strony Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Pracy oraz Państwowej Straży Pożarnej - wyjaśnia Anna Macińska, zastępca dyrektora departamentu prawnego w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego.

WAŻNE

Decyzja o warunkach zabudowy musi być ostateczna już przed dniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego.

Gdzie należy złożyć wniosek?

Nowelizacja ustawy Prawo budowlane przewiduje, że właściciele samowoli budowlanych wybudowanych pomiędzy 1 stycznia 1995 r. a 11 lipca 1998 r. mają obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie swojego obiektu. Organem właściwym do wydawania pozwoleń w sprawie dopuszczenia budynku do użytkowania jest powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Wnioski o darmową legalizację powinny być zatem kierowane do tego właśnie organu. Konieczne jest jednak, aby inspektor był właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości, na której znajduje się budynek.

- Warto skorzystać z nowych przepisów i zalegalizować budowę obiektów. Obecnie są prowadzone na szeroką skalę spisy wszystkich obiektów do katastru. Dają one jednoznaczną odpowiedź na to, co na danej działce było wybudowane niezgodnie z prawem, i w razie stwierdzenia nadużyć narażają właścicieli takich obiektów na surowe sankcje - zachęca Jan Nowak, powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w Pińczowie.

WAŻNE

Jeżeli chcemy zalegalizować obiekt, który znajduje się w innym powiecie niż sami mieszkamy, to wniosek powinniśmy skierować do inspektora tego powiatu, w którym znajduje się budynek, a nie, w którym sami mieszkamy.

Czy można odwołać się od odmowy legalizacji?

Postępowanie w sprawie darmowej legalizacji, czyli w sprawie dopuszczenia budynku do użytkowania, jest typowym postępowaniem administracyjnym.

- Decyzja w sprawie dopuszczenia obiektu do użytkowania oraz decyzja o rozbiórce są decyzjami administracyjnymi kończącymi postępowanie w sprawie. Z tego względu przysługuje na nie odwołanie do organu wyższej instancji. Organem wyższego stopnia w stosunku do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego i to właśnie do niego należy złożyć odwołanie. Z kolei od jego decyzji przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego - mówi Anna Macińska. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Termin na złożenie odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji właścicielowi budynku.

W przypadku kiedy wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego podtrzyma decyzję inspektora powiatowego i nie dopuści budynku do użytkowania, to właściciel nie będzie mógł odwołać się od niej do organu wyższej instancji, czyli do głównego inspektora nadzoru budowlanego. Będzie mógł on jednak zaskarżyć taką decyzję do sądu. Sądem właściwym do rozstrzygania tego typu sporów w I instancji jest wojewódzki sąd administracyjny. Termin na wniesienie skargi wynosi 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego.

Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje właścicielowi samowoli skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę kasacyjną można jednak wnieść wyłącznie w przypadku naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo w przypadku naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Termin na wniesienie skargi wynosi 30 dni od dnia doręczenia stronie wyroku sądu I instancji wraz z uzasadnieniem.

WAŻNE

Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ostateczne.

Kiedy inspektor nadzoru dopuści samowolę do użytku?

Przedstawienie wymaganych dokumentów oraz spełnienie warunków co do czasu wybudowania budynku nie wystarczą do jego bezpłatnego zalegalizowania. Powiatowy inspektor przed wydaniem decyzji musi dokonać kontroli dokumentacji i budynku. Sprawdzi on przedłożone dokumenty, łącznie z inwentaryzacją powykonawczą, pod kątem ich zgodności ze stanem faktycznym. Będzie on musiał również przeprowadzić obowiązkową kontrolę w celu stwierdzenia, że obiekt został wybudowany zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Kontrole te powinny być przeprowadzone w terminie 21 dni od dnia złożenia wniosku.

Jeżeli inspektor stwierdzi, że dokumenty są prawidłowe, a wzniesiony budynek nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem oraz nie narusza ustaleń miejscowego planu obowiązującego w dniu zakończenia budowy albo w dniu orzekania, to wydaje decyzję w sprawie dopuszczenia go do użytkowania. Jeżeli jednak podczas kontroli okaże się, że wzniesiony obiekt narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub inne przepisy prawa budowlanego i naruszeń tych nie da się usunąć, to powiatowy inspektor nadzoru budowlanego zarządzi rozbiórkę budynku lub jego części.

WAŻNE

Koszty przeprowadzenia rozbiórki budynku spoczywają na jego właścicielu.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 99, poz. 665).

GP radzi

Jestem właścicielem samowoli budowlanej, która została wzniesiona na gruncie nieobjętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Czy mogę zalegalizować się bezpłatnie?

Nie. Osoba składająca wniosek o wszczęcie postępowania legalizacyjnego musi dołączyć do niego zaświadczenie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, że obiekt jest z nim zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Przepisy ustawy Prawo budowlane wskazują ponadto, że jeżeli działka nie jest objęta miejscowym planem, to właściciel ubiegający się o legalizację obiektu może przedstawić zaświadczenie, że budynek jest zgodny z decyzją ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzja ta musi być jednak ostateczna już przed dniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Zaświadczenie takie wydawane jest przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Zgodnie z jednak z interpretacją dokonywaną przez samorządowe kolegia odwoławcze decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydawane są jedynie przed rozpoczęciem inwestycji. Nie są one natomiast wydawane już po jej zakończeniu albo w trakcie jej realizacji. Oznacza to, że darmowa legalizacja samowoli budowlanych będzie dopuszczalna jedynie w przypadku budynków wzniesionych na gruntach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Wybudowałem dom jednorodzinny w 1997 roku. Nie miałem nie tylko pozwolenia na budowę, ale i projektu budowlanego. Czy też mogę skorzystać z nowych przepisów i zalegalizować samowolę?

Tak. Wystarczy tutaj inwentaryzacja powykonawcza obiektu, którą wykona osoba z uprawnieniami budowlanymi i zaświadczy, że użyte materiały i zastosowana technologia pozwalają na bezpieczne użytkowanie tego obiektu. Jeżeli budynek nie był nigdy oddany do użytku, ocenę można zrobić nawet po upływie pewnego czasu. Po otrzymaniu takiej oceny nadzór budowlany decyduje o wydaniu pozwolenia na użytkowanie. Dodatkowo konieczne jest dołączenie ekspertyzy potwierdzającej, że legalizowany obiekt spełnia wymagane przez prawo warunki techniczne i nadaje się do użytkowania.

Arkadiusz Jaraszek, Współpraca Adam Makosz