Przejd� do g��wnej cz�ci strony

× m.interia.pl

Korzystasz z urządzenia mobilnego? Wybróbuj wersję Interii,
zaprojektowaną specjalnie dla Twojego urządzenia.

×

Treść dostępna również w wersji mobilnej
na m.interia.pl oraz w aplikacjach na iOS i Android

Obcokrajowiec pracownikiem polskiej firmy?

Ten artykuł możesz przeczytać również w wersji mobilnej »

Czy firma mająca siedzibę w Polsce może zatrudnić na umowę o pracę obywatela innego kraju, np. Litwina w przypadku, gdy miejsce wykonywania pracy jest na Litwie? Jeśli tak, to przepisy którego z krajów są obowiązujące odnośnie: prawa pracy, podatku dochodowego oraz ubezpieczenia społecznego?

W omawianym przypadku następuje kolizja dwóch porządków prawnych (litewskiego i polskiego), a na to nakładają się dodatkowo postanowienia unijne. W pierwszej kolejności należałoby więc sięgnąć do ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. - Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. Nr 46, poz. 290 z późn. zm.) - dalej u.p.m. Zgodnie z art. 32-33 u.p.m. strony mogą poddać stosunek pracy wybranemu przez siebie prawu, jeżeli pozostaje ono w związku z tym stosunkiem. Jeżeli strony nie dokonały wyboru prawa, stosunek pracy podlega prawu państwa, w którym strony w chwili powstania tego stosunku mają miejsce zamieszkania albo siedzibę, a jeżeli praca jest, była lub miała być wykonywana w przedsiębiorstwie pracodawcy, rozstrzyga, zamiast jego miejsca zamieszkania albo siedziby - siedziba przedsiębiorstwa. Jeżeli strony nie mają natomiast miejsca zamieszkania albo siedziby w tym samym państwie i nie dokonały wyboru prawa, stosuje się prawo państwa, w którym praca jest, była lub miała być wykonywana.

Skoro więc polska firma zatrudnia Litwina na terenie Litwy - zatrudnienie może następować na warunkach polskich lub litewskich. W zależności od wyboru prawa należy wypełnić inne obowiązki związane z zatrudnieniem. Wybór prawa polskiego powoduje, iż - od strony prawa pracy - zatrudnienie nastąpi na zasadach analogicznych, jak w przypadku obywateli polskich - według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.:Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Odmienności pojawią się dopiero przy rozliczaniu wynagrodzenia.

Wynagrodzenia obciążone są składkami na ubezpieczenia i podatkiem dochodowym. W zakresie ubezpieczeń każde z państw Unii Europejskiej ma swój własny system zabezpieczenia społecznego. Aby uniknąć kolizji między nimi postanowiono wprowadzić skoordynowanie systemów zabezpieczenia społecznego. Wprowadzono zatem zasadę jedności stosowanego prawa. Zgodnie z nią dana osoba podlega ustawodawstwu ubezpieczeniowemu tylko jednego państwa. Czynnikiem decydującym jest miejsce wykonywania pracy (tzw. zasada lex loci laboris). Zgodnie z art. 13 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się w obrębie Wspólnoty (Dz. Urz. WE L 149 z 5.07.1971, s. 2 i nast. z późn. zm.) pracownik najemny zatrudniony na terytorium jednego państwa podlega jego ustawodawstwu, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium innego państwa lub jeżeli przedsiębiorstwo lub pracodawca, który go zatrudnia, ma swoją zarejestrowaną siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności na terytorium innego państwa członkowskiego. Warto przy tym zwrócić uwagę, iż pojęcie "pracownik" należy zgodnie z prawem wspólnotowym interpretować szerzej niż robi to polski kodeks pracy. Pracownikiem w rozumieniu powyższego rozporządzenia jest każdy, kto wykonuje przez pewien czas pracę na rzecz i pod kierownictwem innej osoby w zamian za wynagrodzenie (orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, sygn. 1986, 2121 nb. 17 - w sprawie Lawrie-Blum).

Wyjątkiem od zasady lex loci laboris jest sytuacja, gdy pracownik wykonuje równocześnie pracę w kilku państwach. W takim wypadku pracownicy mogą wyjątkowo podlegać albo przepisom państwa, w którym mają miejsce zamieszkania, albo państwa, w którym siedzibę ma przedsiębiorstwo ich zatrudniające albo pracodawca, z którym zawarli umowę. W sytuacji określonej w pytaniu wyróżnić można dwa przypadki:

1) pracownik zatrudniony jest w kilku różnych państwach Unii, a zamieszkuje w jednym z tych państw - podlega ustawodawstwu Państwa członkowskiego, na terytorium którego mieszka, jeżeli wykonuje część swojej pracy na tym terytorium lub jeżeli jest związana z kilkoma przedsiębiorstwami, lub z kilkoma pracodawcami mającymi siedzibę, lub miejsce zamieszkania na terytorium różnych Państw członkowskich,

2) pracownik zatrudniony jest w kilku różnych państwach Unii, ale zamieszkuje w państwie UE, w którym nie jest zatrudniony. - podlega ustawodawstwu Państwa członkowskiego, na terytorium którego przedsiębiorstwo lub pracodawca, który ją zatrudnia, ma siedzibę lub miejsce zamieszkania.

Skoro zatem praca będzie świadczona przez osobę mającą miejsce zamieszkania na Litwie, to w przypadku gdy wykonuje ona pracę na terenie Litwy (wyłącznie lub między innymi) - będzie ona podlegać ubezpieczeniom litewskim (w przypadku, gdyby praca miała być świadczona na terenie kilku państw unijnych z wyłączeniem Litwy - pracownik podlegałby ubezpieczeniom polskim).

Warto przy tym podkreślić, iż dla samego zatrudnienia nie ma znaczenia fakt, czy pracodawca będzie miał na Litwie przedstawicielstwo, oddział, czy inną wydzieloną jednostkę. Praca może być bowiem świadczona poza infrastrukturą pracodawcy, a jeżeli jest to uzasadnione jej rodzajem - pracownik nie potrzebuje nawet stałego miejsca jej świadczenia. Pracownik może bowiem świadczyć pracę u siebie w domu, lub u kontrahenta pracodawcy. Oznacza to, iż pracodawca może opłacać składki na łotewskie ubezpieczenia przelewem z Polski albo zawrzeć z pracownikiem umowę o samodzielne opłacanie składek. Warto jednak podkreślić, iż w przypadku, gdy działalność na Litwie byłaby prowadzona w sposób ciągły i zorganizowany, utworzenie oddziału w tym kraju pozwoliłoby uniknąć wielu trudności związanych np. ze zmianami prawa. Warto więc mieć na miejscu kogoś znającego się na zasadach prowadzenia działalności gospodarczej w tym kraju.

W zakresie opodatkowania zastosowanie znajdzie sporządzona w Warszawie umowa sporządzona w Warszawie dnia 20 stycznia 1994 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Litewskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz. U. z 1995 r. Nr 51, poz. 277). Zgodnie z art. 15 tej umowy pensje, płace i inne podobne wynagrodzenia, które osoba mająca miejsce zamieszkania na Litwie otrzymuje z pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie, chyba że praca wykonywana jest w Polsce. Jeżeli praca jest tam wykonywana, to otrzymywane za nią wynagrodzenie może być opodatkowane w Polsce.

Wynagrodzenie dla Litwina za pracę świadczoną na terenie Litwy podlegać więc będzie opodatkowaniu w tym kraju - innymi słowy pracownik będzie zmuszony odprowadzić Litewski podatek dochodowy od osób fizycznych (fiziniu asmenu pojamu mokestis).

Zarówno w zakresie ubezpieczeń, jak i podatku dochodowego przepisy łotewskie na pewno wprowadzają szereg obowiązków związanych z zatrudnieniem. Przed zawarciem umowy należy więc dokładnie się z nimi zapoznać, a najlepiej skorzystać z pomocy specjalisty z tego kraju. Stosownych informacji można też zasięgnąć w Ambasadzie lub Konsulacie Republiki Litewskiej - adresy i telefony dostępne w książkach telefonicznych.

Paweł Ziółkowski

odpowiedzi udzielono: 23 września 2005 r.

stan prawny dotychczas nie uległ zmianie

Źródło informacji: Vademecum Głównego Księgowego

Więcej o:
obcokrajowcy.,
przedsiębiorstwo,
pracodawcy,
zabezpieczenia,
zarobki,
firma,
ubezpieczenia,
pracodawca,
obcokrajowiec,
firmy,
miejsce zamieszkania,
polskie firmy

Kalkulator ustawowy

Data powstania zobowiązania*:

Data zapłaty zobowiązania*:

Rynek międzybankowy

 

Skomentuj artykuł:

Twój komentarz może być pierwszy

Piszesz jako Gość

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.