Ile powinien odpoczywać pracownik?

AFP

Odpoczynek dobowy

Zatrudnionym pracownikom przysługuje w każdej dobie prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Tak stanowi art. 132 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.). Ustawodawca użył w nim sformułowania "co najmniej 11 godzin", które oznacza, że jest to minimalny okres odpoczynku z jakiego musi skorzystać pracownik.

Niedopuszczalne jest skracanie ustawowo zagwarantowanego odpoczynku dobowego przez pracodawcę.

Jednak może on zostać przez pracodawcę wydłużony, np. poprzez stosowne zapisy w przepisach wewnątrzzakładowych lub w umowie o pracę.

Niestosowanie odpoczynku dobowego

Nie wszystkim zatrudnionym i nie w każdej sytuacji przysługuje 11-godzinny odpoczynek dobowy. Nie dotyczy on:

* pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy,

* przypadków konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii.

Pracownikami zarządzającymi w imieniu pracodawcy zakładem pracy są:

* pracownicy kierujący jednoosobowo zakładem pracy i ich zastępcy,

* pracownicy wchodzący w skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy,

* główni księgowi (art. 128 § 2 K.p.).

W wymienionych przypadkach należy zapewnić pracownikom niekorzystającym z odpoczynku dobowego, równoważny czas wolny, w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Odpoczynek dłuższy niż 11 godzin

Oprócz omówionych sytuacji, gdzie mają zastosowanie równoważne okresy odpoczynku, istnieją systemy czasu pracy, w których pracownikom przysługują dłuższe okresy odpoczynku. Dotyczy to pracy, przy wykonywaniu której jest możliwe wydłużenie dobowej normy czasu pracy, a następnie kompensowanie jej dłuższym odpoczynkiem równoważnym.

Zalicza się do niej pracę przy dozorze urządzeń lub pracę związaną z częściowym pozostawaniem w pogotowiu do pracy. Dopuszcza ona przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej niż do 16 godzin. W zamian za to, pracownikowi przysługuje, bezpośrednio po każdym okresie wykonywania pracy w przedłużonym dobowym wymiarze, odpoczynek przez czas odpowiadający co najmniej liczbie przepracowanych godzin. Odpoczynku tego udziela się niezależnie od 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego (art. 136 K.p.).

Wydłużone okresy odpoczynku przysługują także pracownikom zatrudnionym:

* przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób,

* w zakładowej straży pożarnej i zakładowej służbie ratowniczej.

Dla tej grupy zatrudnionych dopuszczalne jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 24 godzin. Relatywnie, po każdym okresie pracy w przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy, pracownik ma prawo do odpoczynku równoważnego do liczby przepracowanych godzin. Także dla tej grupy pracowników omawiany odpoczynek jest niezależny od odpoczynku tygodniowego (art. 137 K.p.).