AFP

Państwo Środka, modernizując swoją gospodarkę, w zawrotnym tempie podbija gospodarczo coraz to nowe obszary globu. Staje się poważnym kandydatem na supermocarstwo, co potwierdzają liczne analizy ekonomiczne. Goldman Sachs przewiduje, iż azjatycki smok prześcignie gospodarkę amerykańską w roku 2039.

Epoka Ameryki

Analizując ostatnie kilkadziesiąt lat, można powiedzieć, że należały one niewątpliwie do Stanów Zjednoczonych. Przywództwo tego kraju było bezsprzeczne ze względu na ogromny potencjał militarny, chłonną i produktywną gospodarkę oraz wszechobecną popkulturę amerykańską. II wojna światowa bardzo pomogła USA w wysunięciu się na pozycję lidera świata. W tym okresie Stany Zjednoczone stały się głównym globalnym producentem dóbr (nie tylko o charakterze militarnym). Gospodarka kwitła, powstawały nowe technologie, które podbijały świat, a "wolny" system społeczny sprzyjał indywidualnej inicjatywie i przedsiębiorczości. Dodatkowo pozycję USA wspierał fakt, iż żadne państwo nie potrafiło podnieść się ze zniszczeń wojennych w tempie pozwalającym poważnie zagrozić prymatowi Stanów.

Po wojnie Waszyngton uruchomił plan pomocy gospodarczej (Plan Marshalla), który stał się swoistym rozrusznikiem dla wzrostu gospodarczego USA, a siłą napędową rozwoju okazał się system monetarny Bretton Woods. System podniósł dolara do rangi najważniejszej waluty globalnej i pozwolił utrzymywać Stanom kontrolę nad rynkiem pieniężnym świata.

Fortuna kołem się toczy

Wraz z upływem czasu poza granicami USA rosły rezerwy dolarowe i coraz trudniej było utrzymać stały kurs walutowy. Polityka prowadzona przez Stany doprowadziła do spadku siły nabywczej dolara i tym samym do ucieczki świata od tej waluty. W rezultacie system Bretton Woods załamał się. Sytuacja stawała się coraz trudniejsza dla Ameryki, gdyż po 30 latach od zakończenia wojny, gospodarki innych krajów zaczęły podnosić się z kryzysu powojennego, a Stany musiały zmierzyć się z kilkoma kryzysami gospodarczymi. USA traciły powoli swoją pozycję.

W pierwszej połowie lat 90. USA nadal notowały najwyższy przyrost produkcji przemysłowej w świecie. Jednak ogromny deficyt handlowy wpływał niekorzystnie na pozycję Ameryki. Z początku politycy bagatelizowali nierównowagę, jednak z czasem spowodowała stopniowe osłabianie się dolara. Słaba waluta oznaczała wyzbywanie się jej z rezerw przez wiele krajów, ponadto pogarszało to wizerunek Ameryki jako niezawodnego partnera handlowego. USA borykały się także z wewnętrznym zadłużeniem i traciły powoli konkurencyjność w wielu dziedzinach gospodarczych. Także powrót Waszyngtonu do strategii budowania potęgi militarnej poprzez interwencję w Wietnamie czy Iraku spotkał się ze sporą dezaprobatą świata i w dodatku ukazał wiele niedoskonałości amerykańskiej armii.

Hegemonia Ameryki nie mogła trwać wiecznie. Obecnie stanowi ona drugi rynek na świecie (zaraz po Europejskim Rynku Wspólnym), jednak procentowy udział gospodarki w świecie zmalał drastycznie od czasów powojennych. Na scenie globalnej pojawił się poważny rywal dla Stanów - Chiny. Po ponad 50 latach panowania, Stany muszą się pogodzić z faktem, że istnieją kraje o porównywalnym potencjale gospodarczym, technologicznym, demograficznym i militarnym.

Era chińskiego smoka?

Oczy świata zwrócone są w stronę imperium z Azji Wschodniej. Pod względem ekonomicznym, gospodarka Chin plasuje się na drugiej pozycji (zaraz po USA) wśród ekonomii światowych. Kraj ma ogromny przyrost PKB, infrastrukturę, która rozwija się w niesłychanym tempie, największy na świecie strumień napływających inwestycji bezpośrednich, a technologia stosowana w produkcji nie ustępuje zaawansowanym technikom Zachodu. Można jeszcze mnożyć atrybuty świadczące o ogromnym potencjale gospodarki Państwa Środka. Ale czy to wystarczy, aby stało się ono potęgą światową?

Wskaźniki rozwoju Chin są imponujące i nikt nie wątpi, że kraj ten odegra znaczącą rolę w kształtowaniu ładu światowego. Pozostaje tylko pytanie, czy będzie to rola przewodnia. Kiedy Chiny rozpoczęły proces otwierania gospodarki na kapitał zagraniczny pod koniec lat 70. ub. wieku, chciały osłabić przywództwo Stanów Zjednoczonych i utworzyć nowy wielobiegunowy ład światowy. Jednak w miarę postępującego rozwoju społeczno-gospodarczego, zapragnęły pozycji lidera naszej planety.