Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. (Dz. U. Nr 80, poz. 350 ze zm., dalej "ustawa o PIT") za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Jednocześnie, stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

W interpretacji z dnia 30 czerwca 2010 r. (sygn. IPPB4/415-274/10-4/JS) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wyjaśnił, że "zwolnieniem zawartym w art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT objęte są nie tylko świadczenia rzeczowe, ale również wypłacane w zamian za te świadczenia ekwiwalenty. Dla rozstrzygnięcia, czy w danym przypadku przedmiotowe zwolnienie będzie miało zastosowanie konieczne jest ustalenie, czy świadczenie lub wypłacony ekwiwalent przysługuje na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, a zasady jego przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw."

W stanie faktycznym będącym podstawą wydanej interpretacji podatnik (pracodawca) dokonywał zwrotu kosztów zakupu okularów korygujących wzrok do pracy przy obsłudze monitorów ekranowych na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz. U. Nr 148, poz. 973, dalej "rozporządzenie") oraz w ramach zarządzenia wydanego w swoim zakładzie pracy. Organ podatkowy stwierdził, że działanie pracodawcy (zwrot kosztów okularów korekcyjnych) wynika z obowiązków nałożonych przepisami rozporządzenia, w tym w szczególności z § 8, zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom zatrudnionym na stanowiskach z monitorami ekranowymi profilaktyczną opiekę zdrowotną w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a także jest obowiązany zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok zgodnie z zaleceniem lekarza (a więc nie soczewki kontaktowe), jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej, o której mowa w ust. 1 wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest zwolnienie tego rodzaju świadczeń z opodatkowania. Należy przy tym pamiętać, że skorzystanie ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 11 będzie możliwe tylko po spełnieniu wszystkich wymagań wskazanych w rozporządzeniu, np. zwrot kosztów może dotyczyć tylko okularów wyposażonych w specjalne powłoki antyrefleksyjne, a maksymalna kwota refundacji powinna zostać określona w regulaminie pracy lub innym akcie wewnętrznym. W interpretacji zwrócono także uwagę na konieczność udokumentowania zakupu okularów fakturą VAT, która może być wystawiona zarówno na pracodawcę jak i pracownika.

Z powołanych wyżej przepisów ustawy o PIT i interpretacji wynika, że pewne świadczenia na rzecz pracowników (lub ich ekwiwalenty) nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest jednak to, aby wspomniane świadczenia były realizacją obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, a ponadto zostały właściwie udokumentowanie. Wówczas, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 i w zakresie udzielonego mu świadczenia pracownik nie będzie musiał wykazywać przychodu z tytułu stosunku pracy.

Marcin Parulski

_{Konsultant w Departamencie Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie}