Umieszczenie w umowie o pracę postanowień, według których pracownik byłby ograniczony w możliwości podjęcia innej pracy, należy uznać za sprzeczne z obowiązującymi przepisami. Tym samym ów zakaz byłby nieskuteczny i pracownik nie poniósłby z tego tytułu żadnych konsekwencji. Uzależnienie podjęcia przez pracownika innej pracy od zgody dotychczasowego pracodawcy byłoby złamaniem jednej z podstawowych zasad - tj. wolności pracy, która została określona w art. 65 Konstytucji RP.
Nikt nie może zmuszać do podjęcia pracy ani ograniczać swobody nawiązania stosunku pracy, o ile oczywiście dana osoba spełnia wszystkie niezbędne kryteria do podjęcia określonego zatrudnienia. Jednakże trzeba wskazać, iż od zasady wolności pracy są przewidziane wyjątki, które zostały unormowane w poszczególnych ustawach. Przykładowo, ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych wskazuje w art. 19, iż urzędnik państwowy nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia bez uzyskania uprzedniej zgody kierownika urzędu, w którym jest zatrudniony.
Od analizowanego problemu należy odróżnić instytucję zakazu konkurencji, która została unormowana w artykułach od 1011 do 1014 k.p. Istotą tej instytucji jest wzmocnienie obowiązku zachowania przez pracownika w tajemnicy wszelkich informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Jeżeli pracodawca uzna to za konieczne, może wystąpić z inicjatywą zawarcia z pracownikiem umowy o zakazie konkurencji. Podpisując taką umowę, pracownik wyraża zgodę na niepodejmowanie w stosunku do pracodawcy żadnej działalności konkurencyjnej ani też świadczenie pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie (np. umowy zlecenia) na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność. Za działalność konkurencyjną można uznać takie czynności, które pokrywają się, chociażby częściowo, z zakresem działalności pracodawcy.
Należy wskazać, że kodeks pracy przewiduje dwa rodzaje umów o zakazie konkurencji. Umowa taka może zostać zawarta na czas trwania stosunku pracy lub też po jego ustaniu. Warto zauważyć, iż w przypadku naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji i poniesienia przez pracodawcę z tego tytułu szkody, ów pracownik może zostać pociągnięty do odpowiedzialności odszkodowawczej, a także może to być przesłanka do rozwiązania z nim umowy o pracę.
Urszula Młynarczyk
radca prawny w kancelarii "Rachelski i Wspólnicy"
Twój komentarz może być pierwszy!