Spis treści:
- Emerytura bez wymaganego stażu pracy: w tych przypadkach to możliwe
- Kto ma szansę na wcześniejszą emeryturę?
Emerytura bez wymaganego stażu pracy: w tych przypadkach to możliwe
Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. do uzyskania prawa do emerytury nie potrzebują 20 ani 25 lat stażu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podstawowym warunkiem jest osiągnięcie wieku emerytalnego - co najmniej 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Znaczenie ma również posiadanie choćby krótkiego okresu ubezpieczenia, za który odprowadzono składki. Nawet jeden dzień legalnego zatrudnienia może więc wystarczyć, by ZUS ustalił świadczenie, choć przy tak niewielkim kapitale jego wysokość może wynosić zaledwie kilka złotych miesięcznie.
Zobacz również:
Staż zaczyna mieć zasadnicze znaczenie dopiero wtedy, gdy chodzi o podwyższenie wyliczonego świadczenia do emerytury minimalnej. Art. 87 ust. 1 tej samej ustawy przewiduje taką gwarancję dla kobiety mającej co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz dla mężczyzny z minimum 25-letnim stażem. Jeżeli ich emerytura wyliczona ze zgromadzonego kapitału jest niższa od ustawowego minimum, zostaje podwyższona do tej kwoty (od 1 marca 2026 r. jest to 1978,49 zł brutto).
Osobną grupę stanowią osoby, które nie wypracowały zwykłej emerytury albo w ogóle nie miały składek, ale spełniają szczególne warunki przewidziane w przepisach. Najbardziej znanym rozwiązaniem jest świadczenie "Mama 4+", którego podstawę stanowi ustawa z 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Może ono przysługiwać m.in. matce, która ukończyła 60 lat, wychowała co najmniej czworo dzieci i nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania; w określonych sytuacjach prawo może uzyskać także ojciec po 65. roku życia. Istnieje również możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku przez Prezesa ZUS oraz świadczenia specjalnego przez Prezesa Rady Ministrów, jednak są to rozwiązania uznaniowe, wykorzystywane najczęściej w sytuacjach, których nie przewidziały przepisy.
Zobacz również:
Kto ma szansę na wcześniejszą emeryturę?
Dla części pracowników pozostanie aktywnym zawodowo do 60. lub 65. roku życia może być dużym wyzwaniem, zwłaszcza w profesjach, w których z wiekiem coraz trudniej sprostać wymaganiom fizycznym lub psychicznym. Prawo przewiduje jednak kilka wyjątków, które pozwalają zakończyć pracę wcześniej. Jedną z najważniejszych możliwości jest emerytura pomostowa dla osób wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Na ogólnych zasadach trzeba mieć co najmniej 55 lat w przypadku kobiet lub 60 lat w przypadku mężczyzn, a także odpowiedni staż ubezpieczeniowy i minimum 15 lat pracy kwalifikowanej do tej kategorii.
Zobacz również:
W niektórych zawodach przepisy pozwalają przejść na świadczenie jeszcze wcześniej. Przykładowo przy wybranych wariantach emerytury pomostowej personel pokładowy i piloci mogą spełnić warunek wieku po ukończeniu 50 lat przez kobietę i 55 lat przez mężczyznę. Osobne zasady dotyczą również górników, których po 25 latach stałej pracy pod ziemią wiek emerytalny nie obowiązuje. Podobnie wygląda sytuacja służb mundurowych, gdzie prawo do emerytury zależy przede wszystkim od stażu służby, a nie wieku (aktualne minimum to 25 lat).
W przypadku osób zajmujących się edukacją przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego może przysługiwać nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, które jest dostępne od 56. roku życia dla kobiet i 61. roku życia dla mężczyzn. Trzeba przy tym mieć co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym minimum 20 lat pracy nauczycielskiej wykonywanej w wymaganym wymiarze.
