Spis treści:
- Jak obliczana jest emerytura w Niemczech?
- Grundrente i Grundsicherung - niemiecki sposób na "emeryturę minimalną"
- Emerytura dla Polaków pracujących w Niemczech - kiedy można ją otrzymać?
W Polsce jesteśmy przyzwyczajeni do pojęcia klasycznej emerytury minimalnej (od 1 marca 2026 roku wynosi ona 1978,49 zł brutto), którą dostaje każdy, kto wypracował odpowiedni staż (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn). Automatycznie przekładamy te zasady na rynek niemiecki, zakładając, że u naszego sąsiada również istnieje taka "poduszka bezpieczeństwa", tyle że w euro. To błąd. W Niemczech nie ma bowiem "bazy" przyznawanej za sam staż pracy - tamtejszy system jest nieco bardziej złożony i opiera się na wypracowanych punktach. Przy czym istnieją Grundrente i Grundsicherung, które wiele osób traktuje jako minimalną emeryturę, chociaż w rzeczywistości nie do końca nią są.
Jak obliczana jest emerytura w Niemczech?
Niemiecka emerytura przypomina zbieranie punktów, a ostateczna wysokość przelewu zależy od bardzo konkretnego, matematycznego wzoru. Oficjalny algorytm stosowany przez Deutsche Rentenversicherung (niemiecki odpowiednik ZUS) opiera się na czterech zmiennych:
- Punkty emerytalne - to najważniejsza część. Liczba zgromadzonych punktów zależy od relacji rocznych zarobków do ogólnego przeciętnego wynagrodzenia krajowego w tym samym roku. Jeśli w danym roku osoba zarobi dokładnie tyle, ile wynosi średnia krajowa w Niemczech (w 2025 roku było to ok. 50 493 euro) otrzymuje się równo 1,0 punkt. Jeśli zarobi połowę średniej krajowej to dostanie 0,5 punktu. Jeśli zarobki będą wyższe otrzyma się odpowiednio więcej punktów (istnieje jednak odgórny roczny limit, tzw. Beitragsbemessungsgrenze).
- Współczynnik wieku - ten wskaźnik sprawdza, czy dana osoba przechodzi na emeryturę zgodnie z planem. Jeśli odchodzi się dokładnie w ustawowym wieku emerytalnym, współczynnik wynosi 1,0. Każdy miesiąc wcześniejszego przejścia na emeryturę trwale obniża tę wartość, a praca powyżej wieku emerytalnego daje mały bonus.
- Aktualna wartość punktu emerytalnego - to element, który co roku podlega waloryzacji, dostosowując zebrane przez lata punkty do realnej sytuacji gospodarczej i inflacji. Od lipca 2025 roku wartość jednego punktu wynosiła 40,79 euro. W lipcu 2026 roku nastąpi kolejna waloryzacja, dzięki której jeden punkt emerytalny będzie miał wartość 42,52 euro (taka sama obowiązuje na terenie całego kraju). Tak więc zebrane punkty są po prostu mnożone przez tę stawkę i tak wylicza się emeryturę w Niemczech.
- Współczynnik rodzaju emerytury - określa typ pobieranego świadczenia. Przy klasycznej emeryturze wynosi on zawsze 1,0. Gdyby w grę wchodziła renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy albo renta strukturalna, ten czynnik obniżyłby końcową kwotę.
To pokazuje, że kwoty te mogą być bardzo rozbieżne. Dla przykładu weźmiemy osobę, która, zarabia stabilnie 3000 euro brutto miesięcznie i przechodzi na emeryturę w ustawowym wieku (bez kar i bonusów). Na początek należy obliczyć roczny zarobek pracownika, czyli: 3000 x 12 = 36 000 euro brutto. Dzielimy to przez średnią krajową (prognozowana na 2026 rok to 51 944 euro) i otrzymujemy: 36 000 : 51 944 = 0,693 punktu emerytalnego (EP) za ten konkretny rok pracy. Tak samo postępujemy w każdym roku wyliczając roczne zarobi i dzieląc je przez średnią krajową.
Dla ułatwienie przyjmijmy, że punkt emerytalny w każdym roku wyniesie tyle samo. Tak więc jeśli taka osoba przepracowała 5 lat (wymagane minimum) to otrzyma: 5 x 0,693 = 3,465 punktu. To da kwotę w wysokości 147,33 euro brutto miesięcznie. Przy przepracowaniu 40 lat ta kwota wzrośnie do 1178,65 euro brutto miesięcznie (40 x 0,693 = 27,72 punktu).
Przy czym jest to kwota brutto. Od niemieckiej emerytury automatycznie odejmowane są składki na ubezpieczenie zdrowotne (Krankenversicherung) oraz ubezpieczenie pielęgnacyjne (Pflegeversicherung), co łącznie zabiera ok. 11-12 procent. Ponadto emerytura w Niemczech podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W praktyce "na rękę" z kwoty 1178 euro zostanie ok. 1000 euro.
Zobacz również:
Grundrente i Grundsicherung - niemiecki sposób na "emeryturę minimalną"
W niemieckim systemie ostateczne wypłaty bardzo mocno się od siebie różnią - podczas gdy jeden emeryt dostanie 1600 euro, inny otrzyma zaledwie 900 euro miesięcznie. Dla wielu Polaków ogromnym zaskoczeniem jest fakt, że najniższe wypracowane świadczenia mogą spaść daleko poniżej tysiąca euro brutto, co przy tamtejszych kosztach życia jest często niewystarczające. Niemniej, jeśli świadczenie z punktów jest bardzo niskie, system oferuje dwa dodatki: Grundrente (dodatek za staż pracy z niskimi zarobkami) oraz Grundsicherung im Alter (podstawowe zabezpieczenie socjalne).
Chcąc nabyć klasyczną emeryturę starczą z niemieckiego systemu, należy przekroczyć próg 5 lat okresu składkowego (tzw. Wartezeit). Niemiej wypracowana kwota często oscyluje wokół 100-150 euro miesięcznie. Taki scenariusz dotyczy głównie osób, które krótko pracowały w Niemczech. Warto jednak pamiętać, że niemiecki urząd sumuje wszystkie miesiące, w których odprowadzano składki, wliczając w to również okresy pobierania niektórych zasiłków czy urlopy wychowawcze.
Grundrente to dodatek dla pracujących za niskie stawki. Przy czym, aby go otrzymać należy mieć minimum 33 lata pracy. Nie jest to stała kwota dla każdego. Średni dodatek wypłacany przez urząd wynosi ok. 100 euro brutto miesięcznie (choć maksymalnie, przy idealnym układzie niskich zarobków i 35 latach pracy, może teoretycznie sięgnąć ok. 500 euro). Jego wysokość jest wyliczana na podstawie statusu cywilnego i dochodów. Osoby samotne zarabiające do 1492 euro otrzymują pełną kwotę, a jeśli ich dochód przekroczy 1909 dodatek im nie przysługuje. W przypadku małżeństw pełna kwota przysługuje do 2326 a nie obowiązuje od 2744 euro miesięcznie. Przy czym dodatek jest automatycznie przyznawany przez Deutsche Rentenversicherung po spełnieniu warunków.
Jeśli ktoś nie ma wypracowanych 33 lat stażu, a jego emerytura jest zbyt niska, by opłacić mieszkanie i jedzenie, nie przysługuje mu Grundrente. Może jednak ubiegać się o Grundsicherung im Alter. W 2026 roku podstawowa stawka tego zasiłku (Regelsatz) dla osoby samotnej wynosi 563 euro miesięcznie na rękę (nie ma wymogu stażu). Dodatkowo państwo w ramach tej pomocy pokrywa w całości uzasadnione koszty wynajmu mieszkania oraz ogrzewania (Warmmiete). Jest to więc poniekąd realny odpowiednik polskiego minimum socjalnego.
Zobacz również:
Emerytura dla Polaków pracujących w Niemczech - kiedy można ją otrzymać?
Chcąc otrzymać emeryturę z Niemiec trzeba spełnić dwa podstawowe warunki: osiągnąć odpowiedni wiek oraz wykazać wymagany staż ubezpieczeniowy. Docelowo jest to 67 lat. Przy czym Polka mieszkająca w Polsce może zacząć pobierać polską emeryturę z ZUS mając 60 lat, ale na niemiecką część z Deutsche Rentenversicherung będzie musiała poczekać do momentu ukończenia wieku wymaganego w Niemczech.
Chcąc nabyć prawo do klasycznej niemieckiej emerytury starczej, należy spełnić tzw. minimalny okres oczekiwania (Wartezeit), który wynosi 5 lat (60 miesięcy składkowych). Przy czym lata pracy w Polsce i Niemczech sumują się. Kolejnym ułatwieniem jest to, że nie trzeba składać osobnych wniosków w dwóch różnych krajach i podróżować od urzędu do urzędu. Dodatkowo Polakom również przysługuje Grundrente o ile spełnią wymagania co do jego uzyskania.
Źródła: rentenfuchs.info, deutsche-rentenversicherung.de
