Spis treści:
- Emerytura z ZUS? Kwoty mogą niemiło zaskoczyć
- Kiedy zacząć oszczędzać na emeryturę?
- "W skarpetę", na konto oszczędnościowe i lokaty - czy to się opłaca?
- Indywidualne Konto Emerytalne (IKE)
- Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE)
- Pracowniczy Program Emerytalny (PPE)
- Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK)
Sposobów na oszczędzanie na emeryturę jest sporo, co pozwala na dopasowanie metody do indywidualnych potrzeb. Niekiedy odkładanie jest praktycznie automatyczne i nie trzeba nawet pamiętać o wykonywaniu przelewu. Dlaczego warto rozważyć odkładanie środków na lata po zakończeniu kariery zawodowej?
Emerytura z ZUS? Kwoty mogą niemiło zaskoczyć
Nasze społeczeństwo starzeje się w tempie, które stawia system emerytalny pod presją, czyniąc go coraz mniej wydolnym. Osoby, które obecnie kończą mogą liczyć na stopę zastąpienia na poziomie ok. 42,4 proc. swojej ostatniej pensji. Przy czym minimalna granica pozwalająca na godne życie to 40-60 proc., stopy zastąpienia, tak więc zbliżamy się do progu granicznego, a przewidywania ekonomistów nie są optymistyczne. W 2040 roku wysokość emerytury może spaść poniżej 40 proc. ostatniej pensji a w 2050 nawet poniżej 30 proc. kształtując się w przedziale od ok. 25-29 proc. wynagrodzenia.
Przy czym należy mieć na uwadze, że są to jedynie ostrożne szacunki ekonomistów, a rzeczywistość za ćwierć wieku może okazać się inna. Sytuacja gospodarcza, zmiany w prawie czy nowe trendy demograficzne mogą sprawić, że te przewidywania ulegną zmianie w nadchodzących latach. Niemniej jednak, opieranie swojej jesieni życia wyłącznie na nadziei, że "jakoś to będzie", jest strategią wysokiego ryzyka.
Kiedy zacząć oszczędzać na emeryturę?
Najlepiej zacząć jak najwcześniej. W budowaniu kapitału na jesień życia to nie wysokość wpłat, ale czas jest największym sojusznikiem. Niestety, statystyki pokazują, że jako społeczeństwo wciąż mamy z tym spory problem. Badania wykazują, że ponad połowa Polaków nie odkłada pieniędzy na żaden cel, nie wspominając nawet o odległej emeryturze.
Najczęściej realne oszczędzanie zaczynamy dopiero między 50. a 59. rokiem życia, czyli w momencie, gdy do zakończenia kariery zawodowej zostaje zaledwie dekada. Oczywiście lepiej zacząć 10 lat przed emeryturą niż wcale. Jednak decydując się na oszczędzanie w wieku 35 czy też 40 lat będzie łatwiejsze. Przez 20 czy 25 lat będzie można odprowadzać znacznie mniejsze kwoty, które powoli będą zbierać się w sumę, która pozwoli na spokojne przeżycie emerytury.
"W skarpetę", na konto oszczędnościowe i lokaty - czy to się opłaca?
Nie każde miejsce, w którym trzyma się pieniądze, jest tak samo dobre dla przyszłej emerytury. Nawyk odkładania jest godny pochwały, jednak gromadzenie gotówki w przysłowiowej skarpecie lub na zwykłym koncie osobistym (ROR) to z punktu widzenia strategii długoterminowej błąd. Pierwszą i najważniejszą barierą jest dostępność. Mając oszczędności emerytalne na wyciągnięcie ręki, podpięte pod tę samą kartę, którą płacimy za codzienne zakupy, wystawiamy się na ogromną pokusę. Ryzyko, że w chwili słabości sięgniemy po te środki na bieżące potrzeby, jest niezwykle wysokie. Poza tym rachunki są bardzo nisko oprocentowane.
Lepszym rozwiązaniem jest przeniesienie środków na konto oszczędnościowe lub lokatę. Narzędzia te nie tylko oferują wyższe odsetki, ale pełnią też funkcję pewnego rodzaju "bezpiecznika". Specyfika tych produktów, polegająca na naliczaniu dodatkowych opłat za przelewy lub utracie wypracowanych zysków przy zerwaniu lokaty przed terminem, co skutecznie zniechęca do wydawania odłożonych kwot.
Przy czym budowanie kapitału to nie tylko odkładanie gotówki, ale również zarządzanie swoim czasem i aktywnością zawodową. Jednym z niedocenianych sposobów na wyższą emeryturę jest po prostu decyzja o dłuższym pozostaniu na rynku pracy. Wiele osób po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego wciąż czuje się na siłach, by realizować się zawodowo, a każdy dodatkowy rok pracy przekłada się na realny i odczuwalny wzrost późniejszych świadczeń.
Zobacz również:
Indywidualne Konto Emerytalne (IKE)
Indywidualne Konto Emerytalne to jedna z najpopularniejszych form oszczędzania. Można je założyć m.in. w bankach, domach maklerskich czy zakładach ubezpieczeń. Każda z tych instytucji posiada własną, indywidualną ofertę, co pozwala oszczędzającym na wybór rozwiązania najlepiej dopasowanego do ich potrzeb. Decydując się na tę formę oszczędzania, należy pamiętać, że jest ona ściśle powiązana z rynkiem kapitałowym, a co za tym idzie - wiąże się z określonym ryzykiem inwestycyjnym. Z tego powodu każdy uczestnik ma możliwość wyboru profilu inwestycyjnego, który determinuje nie tylko potencjalną stopę zwrotu, ale także poziom ryzyka, na jaki jesteśmy gotowi się narazić.
W przypadku IKE elastyczność jest dużą zaletą. Na konto można wpłacać dowolne kwoty w momentach, gdy dysponujemy wolnymi środkami. Największą korzyścią tego rozwiązania jest zwolnienie z tzw. podatku Belki, czyli 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych. Warunkiem koniecznym do skorzystania z tego przywileju jest wypłata środków po ukończeniu 60. roku życia (lub 55. roku życia w przypadku uzyskania wcześniejszych uprawnień emerytalnych). Przy czym w każdym roku kalendarzowym nie można przelać na IKE więcej niż wynosi obowiązujący limit. Jest on ustalany jako 300 proc. prognozowanego na dany rok przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. W 2026 roku wynosi 28 260 zł.
Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE)
Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalne jest podobne do IKE. W tym przypadku również mamy pełną dowolność w wyborze instytucji finansowej, która poprowadzi konto, oraz swobodę w zakresie częstotliwości i wysokości dokonywanych wpłat. Korzystając z IKZE każdą kwotę przelaną na ten rachunek można odliczyć od podstawy opodatkowania w rocznym zeznaniu PIT.
Niemniej w przypadku IKZE możliwość wypłaty kapitału bez utraty preferencji podatkowych pojawia się po ukończeniu 65. roku życia. Wówczas od zgromadzonej sumy pobierany jest zryczałtowany podatek w wysokości 10 proc., co jest ceną za wcześniejsze korzyści podatkowe w trakcie budowania kapitału. Podobnie jak w przypadku IKE, również tutaj obowiązują coroczne limity wpłat, które są aktualizowane przez ustawodawcę. W 2026 roku jest to 11 304 zł lub 16 956 zł dla osób prowadzących pozarolniczą działalność.
Zobacz również:
Pracowniczy Program Emerytalny (PPE)
Pracownicze Programy Emerytalne stanowią specyficzną formę długoterminowego oszczędzania, w której pracodawca dokonuje regularnych wpłat (maksymalnie 7 proc. wynagrodzenia brutto). Przy czym, jeśli pracownik wyrazi taką wolę, może dobrowolnie zwiększyć kapitał o własną składkę dodatkową, która nie może przekroczyć 2 proc. jego pensji.
Podobnie jak w przypadku IKE, korzyści z uczestnictwa w PPE są wymierne również w kontekście podatkowym. Wypłata zgromadzonych środków po osiągnięciu 60. roku życia, nie jest obciążona podatkiem Belki. Przy czym nie jest to popularne rozwiązanie, gdyż utworzenie PPE jest dla pracodawcy całkowicie dobrowolne, tak więc obowiązuje tylko w części firm.
Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK)
Obecnie każda firma w Polsce ma ustawowy obowiązek zawarcia umowy z instytucją zarządzającą kontami PPK swoich pracowników. Każdy pracownik, który przepracuje u danego pracodawcy pełne trzy miesiące, zostaje do programu zapisany z automatu. Oczywiście przystąpienie do PPK nie jest przymusem - pracownik może zrezygnować z udziału w programie, co wiąże się z możliwością wypłaty zgromadzonych do tej pory środków.
W PPK kapitał gromadzony na rachunku pochodzi z trzech źródeł: wkładu pracownika, wpłaty pracodawcy oraz dopłat ze strony państwa. Pracownik przekazuje 2 proc. wynagrodzenia, a pracodawca dokłada dodatkowe 1,5 proc. pensji. System ten jest wspierany przez państwo, które zasila każde konto kwotą 240 złotych rocznie. Ponadto, uczestnicy programu mogą liczyć na jednorazowy bonus w wysokości 250 złotych, tzw. wpłatę powitalną.
