Uchwalona w 2022 r. ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy dała uchodźcom z tego kraju swobodny dostęp do polskiego rynku pracy, a także do świadczeń rodzinnych. Specustawa była wielokrotnie nowelizowana. Według ostatniej zmiany prawo do świadczenia wychowawczego, czyli do 800 plus, ma być uzależnione od zatrudnienia.
800 plus dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR. Co się zmieni od 1 lutego?
ZUS poinformował PAP, że 31 stycznia 2026 r. wypłata 800 plus, otwiera się w nowym oknie dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR zostanie wstrzymana. Aby mogli oni zachować prawo do świadczenia, od 1 lutego 2026 roku będą musieli złożyć nowy wniosek na okres świadczeniowy 2025/2026.
Nowe zasady dotyczą wyłącznie tej grupy i obejmą około 150 tys. osób, które przebywają w Polsce w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie.
Jak wskazał ZUS, we wniosku składanym od 1 lutego 2026 r. trzeba będzie:
- podać obowiązkowy numer PESEL wnioskodawcy i dziecka,
- wskazać dane dotyczące przekroczenia granicy,
- potwierdzić legalność pobytu w Polsce,
- potwierdzić spełnienie warunku aktywności zawodowej,
- złożyć oświadczenie, że dziecko uczęszcza w Polsce do szkoły lub przedszkola.
Wniosek będzie zawierał także nowe pytania dotyczące niepełnosprawności dziecka.
Rodzaje aktywności zawodowej uznawane przez ZUS do wypłaty 800 plus
Prawo do świadczenia będzie co do zasady, zależeć od aktywności zawodowej osoby, która składa wniosek, w miesiącu poprzedzającym jego złożenie. ZUS sprawdzi ten warunek na podstawie danych z systemów ubezpieczeniowych. Jak zaznaczył Zakład, w większości przypadków nie trzeba będzie dostarczać dodatkowych dokumentów.
Za aktywność zawodową uznaje się m.in.:
- pracę na umowę o pracę lub umowę zlecenia,
- prowadzenie działalności gospodarczej,
- pobieranie stypendium sportowego i doktoranckiego,
- pobieranie zasiłku dla bezrobotnych,
- udział w szkoleniach ze stypendium.
ZUS przekazał, że w przypadku osób, które wykonują pewne rodzaje aktywności zawodowej (np. na podstawie umowy o pracę, zlecenia, czy działalności gospodarczej), wymagane będzie, aby podstawa ich wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe wynosiła co najmniej 50 proc. minimalnego wynagrodzenia.
Natomiast dla innej grupy klientów próg ten będzie wymagany na poziomie 30 proc. minimalnego wynagrodzenia (to np. przedsiębiorcy, którzy podejmują działalność gospodarczą po raz pierwszy i nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez 6 miesięcy od podjęcia tej działalności). Szczegóły mają zostać opublikowane w najbliższych dniach na stronie ZUS.
Z obowiązku spełnienia warunku zatrudnienia zwolnieni są m.in. rodzice dzieci z niepełnosprawnościami oraz osoby, które wnioskują o świadczenie na dziecko będące obywatelem Polski.
Świadczenie przysługuje teraz tylko wtedy, gdy dziecko realizuje obowiązek przedszkolny lub szkolny w polskiej placówce edukacyjnej. Zarówno dziecko, jak i wnioskodawca muszą mieszkać w Polsce. W uzasadnionych przypadkach, np. odroczenia obowiązku szkolnego, konieczne będzie przedstawienie zaświadczenia.
ZUS będzie sprawdzać, czy uchodźcy są aktywni zawodowo i mieszkają w Polsce
"ZUS może wstrzymać wypłatę świadczenia 800 plus, jeśli pojawią się wątpliwości co do tego, czy dana osoba mieszka w Polsce, co do aktywności zawodowej rodzica lub tego, czy dziecko realizuje obowiązek nauki. Będziemy regularnie, co miesiąc sprawdzać, czy te warunki są spełnione" - podkreśla Ewa Krysiewicz, wicedyrektor Departamentu Świadczeń dla Rodzin z Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Podobne zasady odnoszące się do aktywności zawodowej zostaną wprowadzone 1 czerwca 2026 roku także dla innych cudzoziemców spoza UE i EFTA, którzy legalnie przebywają w Polsce i mają dostęp do rynku pracy. Zmiany te nie dotyczą obywateli Polski ani obywateli UE, EFTA i Wielkiej Brytanii objętych umową wystąpienia.
Według najnowszych danych ZUS świadczenie 800 plus wypłacane jest na 325,3 tys. dzieci cudzoziemskich, w tym 268,5 tys. z ukraińskim obywatelstwem.
