Spis treści:
- Kiedy konto jest nieaktywne? Nie tylko o brak przelewów
- Co dzieje się z pieniędzmi po zamknięciu rachunku?
- Nie pamiętasz, gdzie masz konto? Zacznij od Centralnej Informacji o Rachunkach
- Jak odzyskać pieniądze z nieaktywnego konta? Instrukcja krok po kroku
- A co ze spadkobiercami? Oni również mogą odzyskać pieniądze
W 2025 roku rząd wprowadził przepisy, które mają usprawnić identyfikowanie nieaktywnych rachunków. Banki i SKOK-i po pięciu latach od ostatniej dyspozycji klienta mają obowiązek sprawdzić, czy posiadacz rachunku nadal żyje. Jeśli okaże się, że zmarł, procedury związane z wypłatą środków osobom uprawnionym można przyspieszyć. Wiele osób nie wie też o istnieniu Centralnej Informacji o Rachunkach, ułatwiającej poszukiwanie zapomnianych kont.
Kiedy konto jest nieaktywne? Nie tylko o brak przelewów
Wiele osób błędnie zakłada, że skoro na konto wpływały pieniądze albo bank nie kontaktował się z klientem, rachunek pozostaje aktywny. W świetle prawa znaczenie ma jednak przede wszystkim aktywność właściciela rachunku. Za dyspozycję uznawane są m.in. przelewy wykonywane przez klienta, wypłaty gotówki, zmiana danych czy inne działania przewidziane w umowie z bankiem.
Prawo bankowe przewiduje, że po pięciu latach braku dyspozycji bank musi sprawdzić w rejestrze PESEL, czy posiadacz rachunku nadal żyje. Jeżeli nie stwierdzi zgonu właściciela, konto pozostaje otwarte. Jeśli jednak przez 10 lat nie pojawi się żadna dyspozycja klienta, umowa rachunku może wygasnąć z mocy prawa. To właśnie wtedy mówimy o tzw. uśpionym lub martwym rachunku. Dla klientów najważniejsza informacja jest jednak inna: zamknięcie rachunku nie oznacza automatycznej utraty pieniędzy zgromadzonych na koncie.
Co dzieje się z pieniędzmi po zamknięciu rachunku?
To, że bank zamknął nieaktywne konto nie znaczy, że zgromadzone na nim pieniądze przepadły. Wciąż tam są i istnieje możliwość ich wypłacenia. Procedura zamknięcia konta może przebiegać na dwa sposoby.
Jeżeli klient sam wypowiada umowę rachunku, bank zazwyczaj stosuje okres wypowiedzenia. W tym czasie środki można jeszcze swobodnie wypłacić lub przelać na nowy rachunek. Gdy pieniądze pozostaną na koncie po jego zamknięciu, trafiają zwykle na specjalny rachunek techniczny prowadzony przez bank. Środki nadal należą do właściciela i można je odzyskać po potwierdzeniu tożsamości.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku rachunków zamykanych przez bank z powodu wieloletniej nieaktywności. Sama likwidacja konta nie powoduje utraty praw do zgromadzonych środków. Klient nadal może wystąpić o ich wypłatę. Mogą to również zrobić w jego imieniu spadkobiercy. Najważniejsze, to znaleźć uśpione konto. Żadna instytucja bankowa nie może ukrywać informacji o jego istnieniu i zawartości. Nie może ich jednak udostępniać osobom postronnym.
Nie pamiętasz, gdzie masz konto? Zacznij od Centralnej Informacji o Rachunkach
Największy problem pojawia się, gdy ktoś nie pamięta już, w którym banku prowadził rachunek. Dotyczy to szczególnie osób, które przez lata zmieniały banki, korzystały z promocji lub zakładały konta wyłącznie po to, by otrzymać premię za otwarcie rachunku. Jeśli zakładały konta z kilku skrzynek mailowych lub w międzyczasie zmieniły adres zamieszkania, bank nie ma możliwości, by się z nimi skontaktować.
W takiej sytuacji pomocna jest Centralna Informacja o Rachunkach prowadzona przez Krajową Izbę Rozliczeniową. Dzięki niej można sprawdzić, w których bankach lub SKOK-ach dana osoba posiadała rachunki. Po zmianie przepisów w 2025 roku wniosek w tej sprawie można złożyć w dowolnym banku lub SKOK-u. Uczestnictwo w programie jest obowiązkowe dla wszystkich instytucji bankowych.
Złożenie wniosku o wskazanie kont jest płatne i zależy od tabeli opłat danej instytucji. Zazwyczaj kwota mieści się w granicach 25-50 zł. Po kilku dniach klient otrzymuje zbiorczą informację o odnalezionych rachunkach. Raport z Centralnej Informacji o Rachunkach wskazuje, czy w polskim systemie bankowym istnieją konta założone na daną osobę. Nie zawiera natomiast informacji na temat zgromadzonych tam środków. Jest to jednak pierwsza, ważna wskazówka, gdzie zacząć poszukiwania.
Jak odzyskać pieniądze z nieaktywnego konta? Instrukcja krok po kroku
Procedura odzyskiwania pieniędzy z nieaktywnego konta wymaga wizyty w oddziale bankowym. Dalsze kroki postępowania nie są skomplikowane:
- Krok 1. Ustal, gdzie prowadzony był rachunek. Jeżeli pamiętasz nazwę banku, skontaktuj się bezpośrednio z jego infolinią lub oddziałem. Jeśli nie masz takiej informacji, skorzystaj z Centralnej Informacji o Rachunkach.
- Krok 2. Potwierdź swoją tożsamość. Bank będzie wymagał dokumentu tożsamości. Musi mieć pewność, że środki trafiają do prawowitego właściciela. Rodzaj dokumentu zależy od wewnętrznych przepisów instytucji, najczęściej jest to jednak dowód osobisty, ewentualnie paszport.
- Krok 3. Złóż dyspozycję wypłaty lub przelewu środków. Jeżeli pieniądze znajdują się na rachunku technicznym, bank wskaże sposób ich odbioru. Najczęściej możliwy jest przelew na aktualne konto lub wypłata gotówkowa.
- Krok 4. Sprawdź historię naliczonych opłat. W przypadku długo nieużywanych rachunków część środków mogły pomniejszyć opłaty za prowadzenie konta. Jeśli klient uważa, że zostały naliczone nieprawidłowo, ma prawo złożyć reklamację.
W większości przypadków odzyskanie pieniędzy sprowadza się właśnie do odnalezienia rachunku i potwierdzenia prawa do środków.
A co ze spadkobiercami? Oni również mogą odzyskać pieniądze
Problem nieaktywnych rachunków często dotyczy również osób zmarłych. Rodziny nierzadko nie wiedzą, że bliski posiadał dodatkowe konto oszczędnościowe lub lokatę. W efekcie pieniądze przez lata pozostają w banku, a najbliżsi nie mają o tym pojęcia. Dotyczy to szczególnie sytuacji, w których zmarły nie pozostawił testamentu wskazującego na istnienie środków zgromadzonych na kontach.
Tu procedura jest podobna do odzyskiwania pieniędzy z własnego konta. Spadkobiercy muszą jednak przedstawić notarialny akt poświadczenia dziedziczenia lub postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Dopiero po stwierdzeniu, że osoba ma prawo do wypłacenia pieniędzy, bank rozpatrzy wniosek o wskazanie kont i wypłatę pieniędzy.
Jeżeli jest kilku spadkobierców, sam fakt przedstawienia aktu poświadczenia dziedziczenia albo prawomocnego postanowienia sądu nie oznacza jeszcze, że instytucja wypłaci całe pieniądze pierwszej osobie, która zgłosi się do placówki. Bank przede wszystkim sprawdzi, kto i w jakim udziale nabył spadek. Następnie wypłata środków zależy od dokumentów przedstawionych przez spadkobierców. W takich sytuacjach często potrzebny jest dział spadku albo zgodne wskazanie, jak mają zostać rozdysponowane pieniądze pomiędzy uprawnionych.
Źródło: gov.pl
