Spis treści:
- Dziedziczenie ustawowe a rozwód
- Czy byłemu małżonkowi przysługuje zachowek?
- Rozwód a testament - czy pozostaje on w mocy?
- Dziedziczenie w trakcie rozwodu - co dzieje się w takiej sytuacji?
Dziedziczenie po byłym małżonku budzi sporo wątpliwości, choć prawo spadkowe jest w tej kwestii dość jasne. Rozwód najczęściej przekreśla możliwość otrzymania spadku, niemniej istnieje istotny wyjątek od tej reguły. Warto też wiedzieć, jak sytuacja wygląda w trakcie trwania sprawy rozwodowej, ponieważ wtedy dziedziczenie majątku wciąż może wchodzić w grę.
Dziedziczenie ustawowe a rozwód
W Polsce można dziedziczyć na dwa sposoby - na podstawie testamentu oraz ustawowo. Dziedziczenie ustawowe jasno określa kolejność podziału majątku, przy czym warto pamiętać, że dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo. Jeśli zmarły nie pozostawił dokumentu, w którym wskazał, jak chce podzielić spadek, to następuje to zgodnie z kolejnością określoną w ustawie.
Dziedziczenie ustawowe obejmuje pięć grup. Pierwszą są dzieci oraz małżonek zmarłego. Dziedziczą oni w częściach równych, przy czym część małżonka nie może być mniejsza niż 1/4 całości. Prawo to nie obowiązuje jednak po rozwodzie. Jest ono w mocy tylko wtedy, gdy para pozostaje w związku małżeńskim. Po rozwodzie były mąż czy żona nie należą już do grona spadkobierców ustawowych.
Zobacz również:
Czy byłemu małżonkowi przysługuje zachowek?
Zachowek pozwala na otrzymanie części spadku, nawet jeśli dana osoba została pominięta w testamencie. Niemniej przysługuje on jedynie najbliższym krewnym oraz małżonkowi. Rozwód przekreśla tę możliwość, gdyż w świetle prawa eksmałżonek nie należy już do kręgu osób uprawnionych do zachowku.
Tak więc po rozwodzie jedynie dzieci danej pary zachowują prawo do zachowku po rodzicu. Ewentualne roszczenia może mieć także drugi małżonek, jeśli zmarły ponownie zawarł związek małżeński.
Rozwód a testament - czy pozostaje on w mocy?
Jedyną podstawową możliwością otrzymania spadku po byłym małżonku jest testament. Po rozwodzie byli małżonkowie nie dziedziczą po sobie z ustawy, jednak spadkodawca może dowolnie rozporządzać swoim majątkiem i wskazać w testamencie również eksmałżonka. W praktyce oznacza to, że były partner może otrzymać część lub całość spadku, jeśli został do niego powołany. Należy jednak pamiętać, że inni uprawnieni członkowie rodziny mogą próbować go podważyć. Nie oznacza to automatycznej utraty majątku przez spadkobiercę, ale może prowadzić do sporów i opóźnień w jego otrzymaniu.
Sytuacja nie zmienia się nawet wtedy, gdy testament został sporządzony przed rozwodem. Sam rozwód nie powoduje jego unieważnienia. Jeśli w testamencie wskazano małżonka z imienia i nazwiska, to po rozwiązaniu związku małżeńskiego taka osoba co do zasady nadal dziedziczy, chyba że testament został odwołany lub zmieniony.
Aby testament był ważny, musi zostać sporządzony zgodnie z przepisami. Najprostszą formą jest testament własnoręczny, który powinien być w całości napisany odręcznie i podpisany przez spadkodawcę. Dla większego bezpieczeństwa można sporządzić testament u notariusza.
Zobacz również:
Dziedziczenie w trakcie rozwodu - co dzieje się w takiej sytuacji?
Czasami dochodzi do sytuacji, w której jeden z małżonków umiera w trakcie postępowania rozwodowego. W takim przypadku znaczenie ma to, czy zapadł prawomocny wyrok rozwodowy. Jeśli nie, małżeństwo w świetle prawa nadal trwa. Oznacza to, że drugi małżonek jest traktowany jak współmałżonek i może dziedziczyć na podstawie przepisów ustawowych, a także dochodzić zachowku.
Sytuacja komplikuje się jednak, gdy zmarły przed śmiercią wystąpił o rozwód lub separację z winy małżonka. W takim przypadku możliwe jest wyłączenie małżonka od dziedziczenia. Nie następuje to automatycznie - konieczne jest wszczęcie odrębnego postępowania przez innych spadkobierców. Sąd bada wówczas, czy żądanie rozwodu było uzasadnione i czy rzeczywiście wynikało z winy małżonka. Jeśli uzna takie okoliczności, małżonek może zostać wyłączony z grona spadkobierców. W konsekwencji traci również prawo do zachowku.
