Reklama

Jak można oszczędzać bez podatku

Polisolokaty, specjalistyczne fundusze i indywidualne konta emerytalne - to jedne z niewielu produktów na rynku finansowym, które pozwalają nadal na oszczędzanie bez oddawania procentów fiskusowi.

Oszczędzanie na lokatach z dzienną kapitalizacją odsetek, która do pewnych kwot depozytów pozwalała uniknąć naliczenia 19-proc. podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki), nie jest już możliwe. To skutek zmiany przepisów, jakie zaczęły obowiązywać od końca marca 2012 roku. Do czasu wejścia w życie zmian w Ordynacji podatkowej zasadą było, że podstawę opodatkowania i kwoty podatku zaokrąglało się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomijało się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższało się do pełnych złotych. To umożliwiało takie ustalanie kwoty depozytów i kontrolę oprocentowania, aby podatek nie był naliczany. Po prostu końcówki kwot naliczonego podatku wynoszące mniej niż 50 groszy mogły być pomijane. Taki mechanizm był stosowany właśnie w lokatach z dzienną kapitalizacją odsetek.

Reklama

Jednak w wyniku dodania przez ustawodawcę do Ordynacji podatkowej art. 63 par. 1a przy dochodach z odsetek od lokat bankowych obowiązuje obecnie inny mechanizm zaokrąglania podstawy opodatkowania i należnego podatku. Otóż zaokrągla się je do pełnych groszy w górę. Jeszcze do niedawna możliwe było więc uniknięcie podatku np. od kwoty odsetek w wysokości 2,49 zł (19-proc. podatek wynosił wtedy 47 groszy, a więc był pomijany). Obecnie nie jest to już możliwe.

Zasada ta dotyczy odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, prowadzonych przez podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów (czyli przede wszystkim banki). Takie przychody są rozliczane w sposób właściwy dla przychodów z kapitałów pieniężnych i nie dotyczą odsetek uzyskiwanych w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą.

W celu uniknięcia opodatkowania zysków kapitałowych możliwe jest jednak wykorzystanie innych rozwiązań podatkowych, w tym przede wszystkim zwolnień zapisanych wprost w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Polisy ubezpieczeniowe

Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT wolne od podatku są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych. Takie zwolnienie wykorzystywane jest właśnie w tzw. polisolokatach. Są to produkty depozytowe sprzedawane w formie polisy ubezpieczeniowej. W praktyce więc wpłata wnoszona przez klienta to składka ubezpieczeniowa, a nie formalnie depozyt. Natomiast środki pieniężne wypłacane po zakończeniu inwestycji są świadczeniem ubezpieczeniowym z tytułu dożycia końca okresu ubezpieczenia.

Indywidualne konta

Preferencja podatkowa przy oszczędzaniu, którą celowo wprowadził ustawodawca, związana jest z formalnym oszczędzaniem na emeryturę. Dotyczy to przede wszystkim tzw. trzeciego filaru, czyli Indywidualnego Konta Emerytalnego (IKE) oraz Pracowniczych Programów Emerytalnych (PPE). Ulga podatkowa związana z tymi produktami polega na tym, że suma wpłat pieniężnych w ciągu roku do określonego ustawowego limitu jest zwolniona z 19-proc. podatku (przy założeniu, że ostateczna wypłata gromadzonych środków nastąpi po osiągnięciu wieku emerytalnego). Zarówno wpłaty powyżej limitu, jak i wcześniejsza wypłata środków są możliwe, ale podlegają podatkowi. W sposób preferencyjny traktowane są również wypłaty transferowe między IKE zarządzanymi przez różne instytucje czy obustronne między IKE a PPE. [Przykład 1]

W przypadku IKE dochody z tytułu oszczędzania są zwolnione z podatku dochodowego. Chodzi o dochody uzyskane w związku z gromadzeniem i wypłatą środków przez oszczędzającego. Jednak aby skorzystać ze zwolnienia, roczne wpłaty nie mogą przekroczyć limitu, tj. 3-krotności średniego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 grudnia 2011 r. w 2012 roku na IKE można wpłacić maksymalnie w roku 10 578 zł (w 2011 roku było to 10 077 zł). Zwolnione z podatku są również transfery środków zgromadzonych na IKE w jednej instytucji finansowej do drugiej, a także do PPE. Dodatkową ulgą jest możliwość wskazania osoby uprawnionej na wypadek śmierci - środki zgromadzone na IKE nie wchodzą do masy spadkowej i są zwolnione z podatku od spadków i darowizn. Jednak aby skorzystać ze zwolnienia podatkowego, muszą być spełnione określone warunki związane z osiągnięciem wieku 55 lub 60 lat oraz częstotliwością wpłat na IKE. Ponadto gromadzenie środków na więcej niż jednym IKE opodatkowane jest zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 75 proc. uzyskanego dochodu na każdym IKE.

Innego rodzaju formą oszczędzania na emeryturę jest też Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE), które można zakładać od początku 2012 roku. W przypadku tego konta ulga podatkowa związana jest z corocznym rozliczaniem deklaracji PIT. Oszczędzający w ramach tych kont mają możliwość odpisu od podstawy opodatkowania dokonanych wpłat na to konto w danym roku. Jednak otrzymując środki na emeryturze, trzeba będzie zapłacić podatek dochodowy. Będzie to podatek dochodowy obliczany na zasadach ogólnych według skali podatkowej (obecnie 18 proc. lub 32 proc.) od przychodu z tytułu wypłaty i wcześniejszego zwrotu. Jest to podstawowa różnica między IKE a IKZE.

Ponadto wpłaty dokonywane na IKZE w roku kalendarzowym nie mogą przekroczyć kwoty odpowiadającej równowartości 4 proc. podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne, ustalonej dla oszczędzającego za rok poprzedni, czyli w praktyce - wysokości jego wynagrodzenia. Wpłaty nie mogą również przekroczyć 4 proc. tzw. kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, tj. 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, która w 2011 roku wynosiła 100 770 zł (4 proc. od tej kwoty to 4030,80 zł). Taki sposób obliczania limitu wpłat zakłada więc, że z IKZE mogą korzystać osoby odprowadzające składki na ubezpieczenia społeczne.

Zarówno IKE, jak i IKZE mogą prowadzić banki, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, domy maklerskie i firmy ubezpieczeniowe.

Fundusze kapitałowe

Jeszcze inną formą oszczędzania, która pozwalają ograniczyć lub uniknąć podatku, są inwestycje w specyficzne fundusze inwestycyjne. O ile zgodnie z generalną zasadą dochody z jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych są obciążone 19-proc. podatkiem, pobieranym przez towarzystwo jako płatnika, to przepisy podatkowe w sposób preferencyjny traktują np. fundusze parasolowe z wydzielonymi subfunduszami. Preferencja ta polega na tym, że od dochodu uzyskanego z tytułu zamiany jednostek uczestnictwa subfunduszu X na jednostki innego subfunduszu Y płatnik nie pobiera podatku. Podatek zostaje odroczony i dzięki temu większa część środków może generować zyski na bieżąco. Naliczenie i pobranie podatku zachodzi dopiero w momencie przestawienia posiadanych jednostek funduszu do umorzenia. [Przykład 2]

Z umorzeniem jednostek związana jest również pewna optymalizacja podatkowa. Niektóre fundusze umożliwiają bowiem wybór metody umorzenia jednostek. Metody umarzania jednostek, które zależą od czasu zakupu jednostek i wygenerowanej przez nie wartości, mają znaczenie przy wielokrotnym nabywaniu i odkupywaniu jednostek czy też konwersji jednostek między funduszami.

Niektóre rodzaje funduszy umożliwiają jednak całkowite uniknięcie zapłaty podatku dochodowego. Są to tzw. fundusze dywidendowe, a ulga podatkowa wynika z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (zawartej np. z Luksemburgiem). W przypadku takich funduszy wypracowany zysk nie jest dopisywany do wartości jednostki, ale jest dzielony między klientów i wypłacany w postaci okresowej dywidendy. [Przykład 3]

Aktywa rzeczowe

Oprócz inwestowania na rynku finansowym możliwe jest też oszczędzanie w produkty rzeczowe, np. metale szlachetne czy butelki wina. W Polsce nie jest pobierany podatek od wzrostu wartości danych rzeczy. Ponadto obowiązek zapłaty podatku nie wystąpi także wtedy, gdy sprzedaż tych rzeczy nastąpi po upływie 6 miesięcy od daty ich nabycia. Jednak gdy sprzedaż nastąpi wcześniej, przychodem ze sprzedaży tych rzeczy jest ich wartość określona w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia (np. o wartość zakupu tych rzeczy).

PRZYKŁADY

1. Czy wypłata z IKE jest wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych

Podatnik w 2006 roku dokonał pierwszej wpłaty na IKE. Na konto to wpłaca przez cały czas. Podatnik w tym roku kończy 60 lat i chciałby wypłacić pieniądze. Jak wynika z art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o IKE wypłata środków następuje wyłącznie na wniosek oszczędzającego po osiągnięciu przez niego wieku 60 lat lub nabyciu uprawnień emerytalnych i ukończeniu 55. roku życia oraz spełnieniu warunku:
  • dokonywania wpłat na IKE co najmniej w 5 dowolnych latach kalendarzowych albo
  • dokonania ponad połowy wartości wpłat nie później niż na 5 lat przed dniem złożenia przez oszczędzającego wniosku o dokonanie wypłaty.
Podatnik ukończył 60 lat i przez minimum 5 lat wpłacał na konto, ma więc prawo do wypłaty środków bez podatku. Podstawa prawna Art. 21 ust. 1 pkt 58a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

2. Czy dochody z funduszy dywidendowych są zwolnione z podatku dochodowego

Podatnik zakupił jednostki zagranicznego funduszu inwestycyjnego z siedzibą w Luksemburgu. Przy realizacji zysku fundusz wypłaca mu okresowe dywidendy. Zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartą między Polską a Luksemburgiem dywidenda wypłacana polskim inwestorom przez fundusz działający w formie spółki kapitałowej jest zwolniona z opodatkowania w Polsce, niezależnie od tego, czy podatek od takich dywidend został zapłacony w Luksemburgu. Dochód uzyskany z dywidend otrzymanych z zagranicznych spółek nie ma wpływu na określenie stawki podatku dla pozostałych przychodów polskiego podatnika (niezależnie, czy przebywa on w Polsce, czy za granicą). Podstawa prawna Art. 10, art. 24 konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 14 czerwca 1995 r. (Dz.U. z 1996 r. nr 110, poz. 527). Art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 30a ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

3. Czy lepiej darować jednostki funduszu inwestycyjnego, czy je umorzyć

Matka zamierza obdarować syna posiadanymi od kilku lat jednostkami funduszu inwestycyjnego. Czy powstanie obowiązek zapłaty podatku? Zamiast darowizny jednostek funduszu lepszym rozwiązaniem będzie zlecenie przez matkę umorzenia jednostek i przekazanie synowi gotówki. Wynika to z tego, że w przypadku opodatkowania dochodów z jednostek uczestnictwa otrzymanych w drodze darowizny, fundusz nie uwzględni kosztów nabycia tych jednostek przez darczyńcę. Oznacza to, że fundusz, rozliczając przychód obdarowanego, w tym przypadku syna, obliczy podatek od całości przychodu, a nie tylko od dochodu (przychód pomniejszony o koszty), tak jak zrobiłby to w przypadku, gdyby to matka umarzała jednostki. Tak więc, jeśli matka zamierza przekazać darowizną jednostki uczestnictwa, powinna najpierw umorzyć te jednostki, a następnie darować synowi uzyskane środki pieniężne. Wtedy zostaną rozliczone koszty nabycia i 19-proc. podatek zostanie pobrany faktycznie od zrealizowanego dochodu. Osoby bliskie korzystają ze zwolnienia w zakresie podatku od spadków i darowizn i syn podatku nie zapłaci. Darowizna środków pieniężnych jest wolna od podatku do 9637 zł, otrzymana w okresie pięciu lat. Jeśli przekracza tę kwotę, również może być zwolniona od podatku - pod warunkiem zgłoszenia otrzymanej darowizny urzędowi skarbowemu na formularzu (SD-Z2) oraz jej udokumentowania, np. przelewem bankowym. Podstawa prawna Art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.). Art. 1. ust 1, art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Przemysław Molik

11 czerwca 2012 (nr 111)

Podstawa prawna

  • Art. 10 ust. 1 pkt 7, pkt 8, art. 17 ust. 1c, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 58, 58a, art. 24 ust. 15, art. 30 ust. 1 pkt 7a, art. 30a ust. 1, pkt 3, pkt 5, pkt 10 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.). Art. 63 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Teraz wiadomości gospodarcze przeczytasz jeszcze szybciej. Dołącz do Biznes INTERIA.PL na Facebooku

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Dziś w Interii

Raporty specjalne

Finanse / Giełda / Podatki
Bądź na bieżąco!
Odblokuj reklamy i zyskaj nieograniczony dostęp do wszystkich treści w naszym serwisie.
Dzięki wyświetlanym reklamom korzystasz z naszego serwisu całkowicie bezpłatnie, a my możemy spełniać Twoje oczekiwania rozwijając się i poprawiając jakość naszych usług.
Odblokuj biznes.interia.pl lub zobacz instrukcję »
Nie, dziękuję. Wchodzę na Interię »