Spis treści:
- Jak napisać ważny testament? Rygorystyczne warunki
- Kto może napisać testament i kiedy dokument jest nieważny
- Testament własnoręczny czy notarialny? Różnice
W Polsce zaledwie ok 10 proc. dorosłych osób decyduje się na spisanie testamentu. Spośród nich większość deklaruje skorzystanie z pomocy notariusza. Ostatnią wolę można również sporządzić własnoręcznie, ale łatwo tu o błąd.
Jak napisać ważny testament? Rygorystyczne warunki
W Polsce najczęściej spotykane są testamenty notarialne i własnoręczne, nazywany holograficznymi. Choć jego sporządzenie jest proste, przepisy Kodeksu cywilnego nie pozostawiają wątpliwości, jakie wymogi formalne muszą przy tym zostać spełnione.
Przede wszystkim cały dokument musi być całkowicie napisany ręcznie przez spadkodawcę. Nie wystarczy przygotować treści na komputerze i podpisać wydruku, taki dokument jest z mocy prawa nieważny.
Drugim obowiązkowym elementem jest własnoręczny podpis pod treścią dokumentu. Bez niego testament nie wywoła żadnych skutków prawnych. Podpis powinien jednoznacznie identyfikować spadkodawcę i znajdować się pod treścią dokumentu, a nie nad nią czy na marginesie.
Trzecim istotnym elementem jest data, najlepiej pełna, czyli dzień, miesiąc i rok. Jej brak nie zawsze powoduje nieważność, ale może stać się podstawą do podważenia dokumentu, zwłaszcza gdy istnieje więcej niż jeden testament. Własnoręcznie sporządzony i podpisany testament nie wymaga obecności świadków.
Kto może napisać testament i kiedy dokument jest nieważny
Nie każdy może sporządzić ważny testament. Prawo wymaga, aby była to osoba pełnoletnia i mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Testament musi być również sporządzony samodzielnie - jest to czynność ściśle osobista. Nie można go napisać wspólnie z małżonkiem ani zlecić komuś innemu.
Dokument może zostać uznany za błędny także w innych sytuacjach. Jeśli powstał pod wpływem groźby, błędu albo w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji, będzie nieważny. Sądy często badają te okoliczności, zwłaszcza gdy między spadkobiercami pojawia się konflikt.
Problemy mogą pojawić się również wtedy, gdy testament zawiera nieprecyzyjne lub sprzeczne zapisy. W takich przypadkach konieczna bywa interpretacja w sądzie, a część postanowień może okazać się nieskuteczna. Dlatego zamiast ogólników typu "majątek dla rodziny", lepiej wskazać konkretne osoby z imienia i nazwiska, przypisując im określone części spadku. Dobrze sprawdza się określenie udziałów procentowych w masie spadkowej.
Jeśli testament zostanie uznany za nieważny, dziedziczenie odbywa się zgodnie z zasadami ustawowymi.
Testament własnoręczny czy notarialny? Różnice
Choć testament napisany w domu może być w pełni ważny, to pozostaje bardziej narażony na podważenie, zagubienie lub zniszczenie. Dlatego wiele osób decyduje się na formę notarialną. Dokument sporządzony przez notariusza ma postać aktu urzędowego, co znacząco ogranicza ryzyko błędów formalnych i sporów w przyszłości.
Co ważne, tylko testament notarialny pozwala na zastosowanie niektórych rozwiązań prawnych. Należy do nich zapis windykacyjny, który umożliwia przekazanie konkretnego składnika majątku określonej osobie z chwilą śmierci spadkodawcy.
Koszt sporządzenia testamentu u notariusza jest stosunkowo niski, podstawowa taksa wynosi zwykle kilkadziesiąt złotych (od ok. 50 zł netto plus VAT), choć więcej zapłacimy przy bardziej złożonych zapisach.
Oryginał testamentu notarialnego pozostaje w kancelarii, natomiast spadkodawca otrzymuje jego wypis. Dokument może również zostać wpisany do Notarialnego Rejestru Testamentów, który zawiera jedynie informację o jego istnieniu i miejscu przechowywania, bez ujawniania treści.
Zarówno testament spisany ręcznie, jak i notarialnie, można w każdej chwili zmienić, odwołać lub sporządzić nowy.
