W czwartek Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie oszukańczych transakcji bankowych dokonanych drogą elektroniczną. Dotyczy ona klientki PKO BP, która padła ofiarą wyłudzenia.
Klientka dokonała nieautoryzowanej transakcji
Problem rozpoczął się wskutek podszycia oszusta pod kupującego na portalu aukcyjnym, który wysłał klientce banku fałszywy link do logowania w jej banku. Ta podała swoje dane, co poskutkowało nieautoryzowaną transakcją i kradzieżą 3 tys. zł. Kobieta poinformowała o tym bank, który jednak nie chciał zwrócić jej straconej kwoty, argumentując to zaniedbaniem ze strony klientki.
Sprawa trafiła na wokandę. Sąd Rejonowy w Koszalinie skierował się do TSUE z pytaniami, czy prawo unijne wskazuje w tym przypadku na konieczność zwrotu pieniędzy przez bank, nawet jeśli uzna, że to klient nie dochował należytej staranności i nie był odpowiednio ostrożny.
W marcu w tej sprawie rzecznik generalny TSUE Athanasios Rantos wydał opinię. Stwierdził on, że bank nie może odmówić bezzwłocznego zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji z powodu rażącego zaniedbania klienta - "chyba że ma on uzasadnione powody, by podejrzewać oszustwo, o czym musi poinformować na piśmie właściwy organ krajowy", jak podano wówczas w komunikacie. Zaznaczył jednak, że po tym może zażądać od klienta pokrycia strat, jeśli umyślnie lub w wyniku rażącego zaniedbania nie dochował on swoich obowiązków jako użytkownik usług płatniczych.
Zobacz również: Oszustwo na fałszywą aplikację banku. Przykładasz kartę i tracisz pieniądze
Wyrok TSUE ws. oszustw płatniczych
Opinie rzeczników generalnych nie są wiążące dla Trybunału, jednak stanowią ważny kierunek w ustalaniu ostatecznych wyroków. W czwartek sędzia ogłosił, że unijne przepisy dotyczące zwrotu kwoty transakcji płatniczej należy interpretować w ten sposób, że bank nie może odmówić niezwłocznego zwrotu płatnikowi kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej z tego powodu, iż klient mógł doprowadzić do takiej transakcji wskutek rażącego niedbalstwa.
"Dyrektywa 2015/2366 zobowiązuje bank do bezzwłocznego zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji. Od tej zasady dyrektywa przewiduje tylko jeden wyjątek: bank może wstrzymać zwrot, jeżeli ma uzasadnione podstawy, by podejrzewać oszustwo ze strony klienta, i poinformuje o nich na piśmie właściwy organ krajowy" - przekazał Jarosław Zasada, attaché prasowy w TSUE.
Wyjaśnił, że "przekonanie banku, że klient dopuścił się rażącego zaniedbania, np. nie chroniąc należycie swoich danych uwierzytelniających, nie zwalnia go z obowiązku bezzwłocznego zwrotu pieniędzy".
W komunikacie prasowym ponadto czytamy, że nawet jeśli bank uważa, że klient nie był wystarczająco ostrożny przy transakcji "nie uprawnia go do odmowy bezzwłocznego zwrotu środków", bowiem unijne przepisy pozwalają "oddzielić kwestię zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej od kwestii tego, kto ostatecznie powinien ponieść straty związane z taką transakcją".
Dodano, że "takie podejście jest zgodne z celem zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów".
UOKiK zdecydował ws. czterech banków
Sprawą oszukańczych transakcji zajął się także Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. We wrześniu br. wydał decyzje ws. Banku Millennium, Alior Banku, mBanku oraz BNP Paribas, które zostały zobowiązane do zmiany zasad w tej sprawie. Zdaniem prezesa UOKiK banki nie zawsze zwracały pieniądze w ustawowym terminie, zaś w części przypadków zwrot ten był czasowy - do momentu rozpatrzenia reklamacji. W przypadku uznania, że to klient był niewystarczająco ostrożny, zwrot był wycofywany. Urząd uznał, że takie postępowanie jest niedozwolone - bank może dochodzić kwoty, ale nie może samodzielnie dokonywać zwrotu z konta.
Dodatkowo kwestionowane były sytuacje, w których banki uznawały uwierzytelnienie klienta za autoryzację transakcji.
"Autoryzacja oznacza zgodę konsumenta na wykonanie konkretnej transakcji, natomiast uwierzytelnienie pozwala bankowi zweryfikować tożsamość użytkownika lub ważność użycia instrumentu płatniczego. Dlatego samo prawidłowe użycie karty, wpisanie kodu czy zatwierdzenie operacji w aplikacji nie przesądza jeszcze, że konsument świadomie zgodził się na daną transakcję" - wskazywał UOKiK.










