Paulina Hennig-Kloska przekazała, że liczy na to, iż przyjęty przez rząd projekt ustawy dot. pomocy poszkodowanym w programie "Czyste Powietrze", będzie "szybko procedowany". W ocenie szefowej resortu klimatu "z punktu widzenia obywateli jest to jeden z ważniejszych projektów przyjętych na wniosek Ministerstwa Klimatu i Środowiska w tej kadencji".
Oszustwa w Czystym Powietrzu. Paulina Hennig-Kloska: Pobierali dotacje i znikali bez śladu
"Ustawa dotyczy osób oszukanych przez nieuczciwych wykonawców, którzy w skrajnych przypadkach pobierali dotacje z Czyste Powietrze i znikali bez śladu. [...] Taki proceder miał miejsce" - mówiła minister klimatu i środowiska, wyjaśniając, że dotyczy to beneficjentów, którzy korzystali z prefinansowania. Wypłacanie zaliczki było możliwe w edycji programu Czyste Powietrze w 2022 roku.
"Pieniądze były bezpośrednio wypłacane na konta wykonawców poszczególnych inwestycji, którzy z kolei korzystali z tak zwanej instytucji pełnomocnika, czyli cały proceder polegał na tym, że wykonawca otrzymywał pełnomocnictwo, pieniądze na konto, a potem znikał z pieniędzmi, nie przeprowadzając inwestycji" - tłumaczyła minister, podkreślając także, że po 2022 roku "tego typu oszustw nie odnotowano".
Paulina Hennig-Kloska zwróciła uwagę na to, że ofiarami oszustw najczęściej padały osoby o najniższych dochodach, np. emeryci. Minister przyznała, że ma świadomość, iż poszkodowani długo czekali na przepisy umożliwiające im pomoc. Wyjaśniła przy tym, że jest to "ustawa bez precedensu", która wymagała współpracy resortu z organami ścigania oraz Ministerstwem Sprawiedliwości.
Oszustwa w programie Czyste Powietrze. Poszkodowani muszą zawiadomić prokuraturę
Ustawa stanowi, że Wojewódzkie Funduszom Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będą mogły wstrzymać dochodzenia należności za nierozliczone dotacje, ale tylko wtedy, gdy osoba pokrzywdzona przez nieuczciwego wykonawcę złoży formalne zawiadomienie w prokuraturze.
"Gdy organy ścigania rozpoczną postępowanie karne, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na wniosek beneficjenta będzie mógł zawiesić spłatę należności" - tłumaczyła minister klimatu.
"Dziś tak naprawdę zarządy, kierownictwo wojewódzkich funduszy w całej Polsce nie mają podstawy prawnej do tego, by zawiesić dochodzenie należności nierozliczonych dotacji i ustawa tak naprawdę dopiero wprowadza podstawę do tego, by w pierwszej kolejności wstrzymać dochodzenie nierozliczonych dotacji, nierozliczonych należności, a w drugim kroku zawiesić spłatę należności, egzekucję tych należności od rodzin, które padły ofiarami oszustwa" - dodała.
Jeżeli przepisy zawarte w ustawie zostaną przyjęte, to nieuczciwy wykonawca będzie mógł zostać skazany prawomocnym wyrokiem. Gdy do tego dojdzie, spłata zobowiązań przejdzie na niego - wyjaśniła szefowa MKiŚ.
Pomoc poszkodowanym w programie Czyste Powietrze. Co zawiera projekt ustawy?
We wtorek, 11 sierpnia Paulina Hennig-Kloska poinformowała na X, że Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o pomocy poszkodowanym przez nieuczciwych wykonawców w programie Czyste Powietrze. "Osoby oszukane będą mogły zawiesić spłatę długu, który powstał wskutek oszustwa, państwo wesprze ich w ściganiu sprawców i będzie dochodzić spłaty zobowiązań od oszustów" - przekazała minister klimatu i środowiska.
Projekt ustawy opracowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska ma wprowadzić rozwiązania prawne umożliwiające zawieszenie spłaty należności, ich umarzanie oraz bezpośrednie dochodzenie roszczeń od oszustów przez fundusze ochrony środowiska. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu do projektu, niektóre firmy wykorzystywały system prefinansowania i pełnomocnictwa, aby przejmować dotacje bez realizacji prac, pozostawiając obywateli z długami.
Nowe regulacje mają na celu przeniesienie ciężaru finansowego z oszukanych osób fizycznych na państwo i nierzetelne podmioty gospodarcze. Całość kosztów wsparcia w ciągu dekady oszacowano na ponad 550 mln zł, co ma stanowić formę ochrony dla tysięcy poszkodowanych gospodarstw domowych. Ustawa przewiduje również pięcioletni zakaz udziału w programie dla wykonawców skazanych za przestępstwa popełnione na szkodę beneficjentów.
"Na podstawie danych przedstawionych przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz przeprowadzonych szacunków, liczba umów w PPCP (Program Priorytetowy Czyste Powietrze) z zaliczkami nierozliczonymi wynosi ponad 8 tys., a łączna kwota tych nierozliczonych zaliczek to około 285 mln zł. W analizie kosztów ustawy uwzględnia się również odsetki od kwoty głównej oraz koszty wynikające ze zwolnienia z opłat sądowych. Łączne koszty związane z realizacją przepisów w okresie 10 lat szacowane są na około 553 mln zł" - wskazano w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) projektu.
Zgodnie z OSR wojewódzkie fundusze ochrony środowiska oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej złożyły do organów ścigania ponad 630 zawiadomień (403 dotyczy umów finansowanych ze środków KPO, 231 - umów finansowanych ze środków FEnIKS) dotyczących nieprawidłowości w "Czystym Powietrzu".
