Spis treści:
- Zachowek nie pomoże przy wydziedziczeniu
- Uznanie za niegodnego dziedziczenia
- Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia a zachowek
- Zachowek a małżeństwa w separacji
- Czy zachowek się przedawnia? Uwaga na ten termin
Zachowek nie pomoże przy wydziedziczeniu
Najczęstszym powodem, dla którego zachowek nie jest wypłacany, jest wydziedziczenie. Musi być ono jednak "skuteczne". Co to oznacza? W świetle prawa spadkodawca nie może bez powodu stwierdzić, że prawowity spadkobierca po prostu nie otrzyma swojej części majątku. Konieczne jest wskazanie konkretnej, ustawowej przyczyny.
Zgodnie z Kodeksem cywilnym, wydziedziczenie jest skuteczne, gdy uprawniony wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Innymi słowy, nadużywa alkoholu czy narkotyków, albo prowadzi życie przestępcze. Oprócz tego powodem do wydziedziczenia jest dopuszczenie się względem spadkodawcy lub bliskich mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko zdrowiu czy życiu albo rażącego obrażenia ich godności.
Co istotne, spadkodawca może wybaczyć danej osobie. Nawet, jeśli zapis w testamencie pozostał, to wydziedziczenie staje się bezskuteczne. Spadkobierca musi jednak przedstawić świadków, którzy potwierdzą, że taka sytuacja miała miejsce.
Uznanie za niegodnego dziedziczenia
Niekiedy spadkodawca nie zostawia testamentu z wydziedziczeniem, ale zachowanie spadkobiercy jest na tyle niegodne, że inni zainteresowani mogą wystąpić do sądu o uznanie go za niegodnego.
Jeśli sąd przychyli się do wniosku, taka osoba zostaje wyłączona z dziedziczenia tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku.
Kiedy można zostać uznanym za "niegodnego"? Głownie w sytuacji, gdy spadkobiorca dopuści się ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy lub podstępem czy groźbą nakłoni go do sporządzenia lub odwołania testamentu.
Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia a zachowek
To sytuacja, w której spadkobiorca świadomie zrzeka się zachowku. Wymaga to podpisania u notariusza umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia jeszcze za życia spadkodawcy. Taka umowa zamyka drogę do jakichkolwiek roszczeń po jego śmierci.
Czym różni się to od odrzucenia spadku? Przede wszystkim tym, że umowa domyślnie obejmuje także zstępnych. Taka praktyka jest częsta, kiedy jedno z dzieci spadkodawcy otrzymuje za jego życia pokaźną darowiznę, np. dom. W ten sposób można zabezpieczyć interesy pozostałych dziedziczących i zadbać o sprawiedliwy podział majątku.
Zachowek a małżeństwa w separacji
Małżonkowie dziedziczą po sobie w większości przypadków, jednak jeśli prawomocnym wyrokiem sądu została orzeczona separacja lub spadkodawca przed śmiercią wystąpił o rozwód lub separację z winy małżonka, to prawo do zachowku zostaje odebrane.
Czy zachowek się przedawnia? Uwaga na ten termin
Warto pamiętać, że prawo do zachowku nie jest dożywotnie. Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu lub w przypadku jego braku - od otwarcia spadku. Po tym terminie zobowiązani do zapłaty (czyli pozostali dziedziczący) mogą skutecznie uchylić się od przekazania pieniędzy.
Reasumując, zachowek jest prawnym sposobem zapobiegania niesprawiedliwości w dziedziczeniu, ale nie przysługuje wszystkim i zawsze. Jeśli mamy wątpliwości co do własnej sytuacji prawnej, najlepiej skontaktować się z adwokatem czy radcą prawnym, ponieważ w tym przypadku nawet pozornie nieistotne fakty mogą znacząco wpłynąć na możliwość otrzymania spadku.
KO
