"System ZUS nie widzi tysięcy ludzi idących na ćwiczenia wojskowe w ramach dobrowolnej służby wojskowej, Legii Akademickiej, Wojsk Obrony Terytorialnej, powołań na ćwiczenia wojskowe" - pisał czytelnik serwisu Prawo.pl, cytowany w opublikowanym na jego łamach artykule.
"Problem dzieci w WOT na ubezpieczeniu zdrowotnym rodziców"
Problem przedstawiony w wiadomości do redakcji dotyczył jego syna - studenta, który był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego rodzica jako członek rodziny. Takich osób, jak twierdził czytelnik, są jednak tysiące. Chłopak nie mógł skorzystać z wizyty u lekarza specjalisty, umówionej z dużym wyprzedzeniem, bo w systemie e-WUŚ "świeci się na czerwono". "Dopiero w NFZ dowiedziałem się, że za każdym razem, z chwilą pójścia syna na ćwiczenia, powinienem go wyrejestrować z ubezpieczenia zdrowotnego, a przed powrotem z ćwiczeń ponownie zgłosić do ubezpieczenia jako członka rodziny. Bo, jak się okazuje, system wojskowy sam wyrzuca z ubezpieczenia, a ZUS o tym nie informuje" - pisał.
"To jest problem dzieci w WOT na ubezpieczeniu zdrowotnym rodziców. Żołnierze niezawodowi pełniący czynną służbę wojskową podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Żeby mieć ubezpieczenie zdrowotne w Wojsku muszą w ciągu 30 dni pójść na ponowne ćwiczenia. Przerwa w ćwiczeniach powoduje 'wypadnięcie' z ubezpieczenia zdrowotnego" - mówił serwisowi Prawo.pl adwokat dr Paweł Bała.
Osoby zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego przez rodziców nie są uznawane za objęte innym, obowiązkowym tytułem do ubezpieczenia. Co za tym idzie, zgłasza je do niego wojsko.
"Po zakończonych ćwiczeniach wojskowych osoba jest wyrejestrowywana z ubezpieczenia przez wojsko, ale samoistnie nie powraca do ubezpieczenia jako członek rodziny. Rodzic ponownie musi dziecko zgłosić. Nie ma bowiem przepisu, który przywracałby w takiej sytuacji ubezpieczenie jako członek rodziny" - komentuje dla serwisu Prawo.pl Magdalena Januszewska, radca prawny z Kancelarii Januszewska.
Dzieci w WOT na ubezpieczeniu zdrowotnym rodziców. Czy instytucje otrzymywały sygnały o sprawie?
- Pojawiały się sporadycznie pytania rodziców kierowane w formie mailowej i telefonicznej, na które Dowództwo WOT odpowiadało w sposób opisany poniżej. Ponadto zobowiązano podległe brygady WOT do obowiązku każdorazowego informowania powoływanych na ćwiczenia rotacyjne żołnierzy o konieczności ponownego zgłaszania ich przez rodzica do ubezpieczenia zdrowotnego po zakończeniu ćwiczeń - przekazał Interii Biznes mjr Rafał Rylich, p.o. Rzecznika Prasowego Dowództwa Wojsk Obrony Terytorialnej w odpowiedzi na pytanie, czy sygnalizowano problem.
Ministerstwo Zdrowia przekazuje natomiast, że nie otrzymało dotychczas indywidualnych sygnałów, które wskazywałyby na konieczność podjęcia prac legislacyjnych.
- Ewentualny problem, polegający na niewiedzy rodziców żołnierzy obrony terytorialnej o potrzebie ponownego zgłoszenia ich dzieci do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie 30 dni, liczonych od ustania "żołnierskiego" ubezpieczenia zdrowotnego, wynika z kwestii komunikacyjno-edukacyjnych, a nie z obowiązujących regulacji - odpowiada na nasze pytanie Biuro Komunikacji MZ.
Opieka zdrowotna żołnierzy WOT ubezpieczonych przez rodziców. Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia
Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że nie ma kompetencji do wydawania interpretacji prawa regulującego ubezpieczenie zdrowotne - ani ogólnych, ani indywidualnych.
- Minister zdrowia może jedynie wskazać relewantne przepisy prawa, których zastosowanie do konkretnego stanu faktycznego jest już zadaniem ustawowo kompetentnego organu administracji publicznej. Niniejsze wyjaśnienia nie mogą zatem być traktowane jako wiążąca wykładnia przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - zastrzega resort.
Następnie przedstawiciele resortu wyjaśniają, że w obecnym stanie prawnym "żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową, żołnierze obrony terytorialnej pełniący terytorialną służbę wojskową pełnioną rotacyjnie oraz żołnierze pełniący służbę w rezerwie, a także żołnierze odbywający służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny są objęci obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych".
- Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową, pełniący terytorialną służbę wojskową, zawodową służbę wojskową w trakcie kształcenia, żołnierze powołani do służby w aktywnej rezerwie w dniach pełnienia tej służby, żołnierze pasywnej rezerwy powołani na ćwiczenia wojskowe w dniach odbywania tych ćwiczeń lub pełniący służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - o ile nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu.
Przedstawiciele resortu wskazują, że tytuł ubezpieczeniowy uściślony we wskazanym przepisie "ma charakter subsydiarny, tzn. zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu zachodzi jedynie w przypadku, gdy dana osoba (żołnierz) nie posiada innego tytułu ubezpieczeniowego (np. pracowniczego - art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a u.ś.o.z., studenckiego - art. 66 ust. 1 pkt 20 u.ś.o.z.)".
- Jeżeli zatem dana osoba, będąca jednocześnie żołnierzem, posiada inny tytuł ubezpieczeniowy, to nie zachodzi obowiązek zgłoszenia jej do ubezpieczenia zdrowotnego z racji bycia żołnierzem. W przypadku braku własnego tytułu ubezpieczeniowego dany żołnierz podlega zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. - przekazuje nam Ministerstwo Zdrowia. Resort podkreśla, że odbywanie ćwiczeń wojskowych przez powołane osoby nie skutkuje utratą praw do świadczeń opieki zdrowotnej wówczas, gdy w określonym przypadku przysługiwały one ze względu na wcześniejsze zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego przez rodziców.
Żołnierz WOT na ubezpieczeniu rodzica. ZUS wyjaśnia procedury
Skontaktowaliśmy się również z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Piotr Olewiński z Biura Prasowego ZUS na wstępie zaznacza:
- To na rodzicu spoczywa obowiązek informowania pracodawcy o konieczności wyrejestrowania dziecka jako członka rodziny na okres objęcia go ubezpieczeniem przez MON (a ściślej przez właściwą jednostkę organizacyjną podległą MON), i ponownego zgłoszenia po zakończeniu ćwiczeń wojskowych.
W odpowiedzi na nasze pytania wyjaśnia również, że przepisy nie wprowadzają w tej kwestii dodatkowej komunikacji między MON i ZUS.
- Zgłoszenie dziecka jako członka rodziny dokonuje pracodawca rodzica po uzyskaniu od niego stosownej informacji. Po ustaniu tytułu ubezpieczenia (po zakończeniu ćwiczeń wojskowych) MON nie ma obowiązku informowania wyrejestrowywanej osoby o konieczności ponownego zgłoszenia w charakterze członka rodziny. Obowiązek w zakresie konieczności zgłoszeń i wyrejestrowań członka rodziny spoczywa wyłącznie na osobie ubezpieczonej (rodzicu) - dowiadujemy się.
Z wyjaśnień przesłanych przez ZUS wynika, że MON nie posiada informacji na temat osób wyrejestrowanych z ubezpieczeń zdrowotnych rodziców.
- MON jako płatnik składek za osoby na ćwiczeniach wojskowych ma obowiązek jedynie zgłosić i wyrejestrować daną osobę po zakończeniu ćwiczeń wojskowych (o ile nie podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu).
Ponadto ZUS podkreśla, że po ustaniu tytułu ubezpieczenia - tu: zakończeniu ćwiczeń wojskowych - MON "nie ma obowiązku informowania wyrejestrowywanej osoby o konieczności ponownego zgłoszenia w charakterze członka rodziny".
- Obowiązek w zakresie konieczności zgłoszeń i wyrejestrowań członka rodziny spoczywa wyłącznie na osobie ubezpieczonej (rodzicu) - ponownie przypomina ZUS i wskazuje, że podobne informacje klienci mogą otrzymać na salach obsługi oraz infolinii, a w razie pytań sugeruje kontakt z infolinią ZUS lub zalogowanie się na Platformie Usług Elektronicznych.
Składki zdrowotne dzieci ubezpieczonych przez rodziców podczas ćwiczeń wojskowych
Mjr Rafał Rylich w komentarzu dla Interii Biznes wyjaśnia, kto odpowiada za opłacanie składek zdrowotnych podczas ćwiczeń wojskowych w przypadku dzieci ubezpieczonych przez rodziców.
- Obowiązek zgłaszania żołnierzy do ubezpieczenia zdrowotnego spoczywa na Wojskowych Oddziałach Gospodarczych, które zgodnie z terytorialnym systemem zaopatrywania mają na zaopatrzeniu finansowo-logistycznym jednostki WOT - tłumaczy.
Jak wskazuje, powołując się na art. 67 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, "obowiązek opłacenia składki nie dotyczy żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową (żołnierze nabywają tytuł ubezpieczenia zdrowotnego, ale nie jest za nich opłacana składka zdrowotna)".
- Zgodnie z regulacją art. 66 [Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego] ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają żołnierze pełniący terytorialną służbę wojskową - o ile nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu - precyzuje mjr Rylich z DWOT.
Nasz rozmówca powołuje się na interpretację ww. artykułu przez ZUS i wskazuje, że zgodnie z nią "dziecko zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego przy rodzicu nie posiada tytułu ubezpieczenia - a tylko nabywa prawo do opieki zdrowotnej".
- W związku z tym płatnik (WOG) ma obowiązek zgłosić takiego żołnierza do ubezpieczenia zdrowotnego, przerywając tym samym prawo do opieki zdrowotnej z tytułu ubezpieczenia rodzica. Żołnierz po zakończeniu ćwiczeń powinien ponownie być ubezpieczony przy rodzicu (rodzic zgłasza członka rodziny ponownie u swojego pracodawcy) - dodaje.
Jaki okres obejmuje ubezpieczenie w WOT?
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego żołnierzy WOT, jak tłumaczy mjr Rafał Rylich z DWOT, powstaje z dniem powołania do służby. Wygasa on wraz z dniem zwolnienia z niej - wyjaśnia i podaje podstawę prawną - art. 70 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Ministerstwo Zdrowia przypomina zaś, że zgodnie z art. 67 ust. 4 u.ś.o.z. "prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osób ubezpieczonych z tytułu bycia żołnierzem, ustaje dopiero po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego".
- Znaczy to, że osoba zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie tytułu, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z., dysponuje terminem 30-dniowym (liczonym od dnia wygaśnięcia jej "żołnierskiego" ubezpieczenia zdrowotnego) na zgłoszenie się do ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu lub bycia zgłoszonym przez swoich rodziców. W konsekwencji, należy stwierdzić, że w obowiązującym stanie prawnym regulacje u.ś.o.z. zapewniają nieprzerwane trwanie prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla żołnierzy obrony terytorialnych powołanych do odbycia ćwiczeń wojskowych, a uprzednio zgłoszonych do ubezpieczenia zdrowotnego przez swoim rodziców - dowiedziała się Interia Biznes.
Czy rodzice powinni być informowani o konieczności ponownego zgłoszenia dziecka do ubezpieczenia?
Mjr Rylich przypomina, że obowiązek zgłoszenia dziecka do ubezpieczenia spoczywa na rodzicu, co wynika z art. 67 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
- Osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (rodzic) ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia (pracodawcę) do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego (art. 67 ust. 3 uośozfzśp) - doprecyzowuje.
Dzieci w WOT na ubezpieczeniu zdrowotnym rodziców. Czy planowane są zmiany w przepisach?
Czytelnik serwisu Prawo.pl, który sprawę nagłośnił, uważa, że w dobie cyfryzacji system w PUE ZUS "powinien go informować jako płatnika, że syn 'wypadł' z ubezpieczenia zdrowotnego". "To jest kolejne biurokratyczne obciążenie przedsiębiorców. Skoro Ministerstwo Obrony Narodowej wprowadza uproszczenia, to Wojsko powinno informować o konieczności ponownego ubezpieczenia dziecka po ćwiczeniach albo informować o tym powinien Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Brak komunikacji między MON a ZUS to jest bariera w dostępie do usług medycznych" - pisze.
Rozmówca serwisu dr Paweł Bała również uważa, że powinno się wprowadzić automatyzację. "Podejrzewam niedopatrzenie ze strony prawodawcy, czyli de facto zabrakło inicjatywy Ministerstwa Obrony Narodowej. To jest kwestia komunikacji między Ministerstwem Obrony Narodowej a ZUS. Niestety, Polska to luźna federacja ministerstw, przez co brakuje koordynacji. A wystarczy drobna zmiana, by zaradzić temu problemowi" - podsumowuje.
Zobacz również:
Zapytaliśmy więc w WOT, czy planuje się wprowadzenie zmian w prawie. W odpowiedzi na nasze pytanie mjr Rylich przekazuje, że należałoby zmienić zapisy ustawy z dn. 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, co leży w obszarze kompetencji ministra zdrowia. Zapytaliśmy więc w resorcie o to, czy takie zmiany są planowane.
W związku z faktem, że Ministerstwo Zdrowia sygnałów o potencjalnym problemie nie otrzymywało, Interia Biznes dowiedziała się, że nie planuje się wdrożenia zmian. - Problemu nie zgłaszało również Ministerstwo Obrony Narodowej - przekazują nam przedstawiciele resortu.
- Regulacja pozostająca w zakresie właściwości Ministerstwa Zdrowia jest kompletna, również wobec brzmienia art. 67 ust. 3 u.ś.o.z., zgodnie z którym osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia (co należy rozumieć jako każdorazową okoliczność tego rodzaju). W ocenie Ministerstwa Zdrowia zmiana legislacyjna nie jest uzasadniona, bowiem zgodnie z art. 7a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia Internetowe Konto Pacjenta umożliwia usługobiorcy lub jego przedstawicielowi ustawowemu m.in. dostęp do informacji o posiadanym w danym dniu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej oraz podstawie tego prawa, a w przypadku gdy prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wynika z objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, także o dacie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego oraz numerze identyfikacji podatkowej (NIP) i numerze REGON płatnika ubezpieczenia zdrowotnego - na podstawie informacji przetwarzanych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, o którym mowa w art. 97 ust. 4 u.ś.o.z. - wynika z informacji, które uzyskała od ministerstwa Interia Biznes.
Przedstawiciele resortu w komentarzu dotyczącego ww. sprawy wskazują: - Wprowadzenie zatem przez jednostki wojskowe odpowiedniego standardu informacyjnego wobec żołnierzy obrony terytorialnej przyjmowanych na ćwiczenia wojskowe, którzy podlegają zgłoszeniu przez te jednostki do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z., w połączeniu z narzędziem informatycznym w postaci IKP, byłoby wystarczające na zniwelowania problemu niewiedzy indywidualnych ubezpieczonych co do konieczności ponownego zgłoszenia przez rodziców do ubezpieczenia zdrowotnego.
