System kaucyjny w Polsce obowiązuje od 1 października 2025 roku. Mechanizm ten został wprowadzony w odpowiedzi na regulacje Unii Europejskiej (ściślej mówiąc, Dyrektywę 2019/904, tzw. dyrektywę plastikową lub SUP). W przyjętych przepisach UE wyznaczyła państwom członkowskim cele dotyczące osiągnięcia poziomu selektywnej zbiórki butelek z tworzyw sztucznych, a Polska zdecydowała, że system kaucyjny będzie najskuteczniejszym sposobem ich osiągnięcia.
Przypomnijmy, że poziom selektywnej zbiórki opakowań po napojach od 2029 roku ma wynieść 90 proc. Z systemów kaucyjnych korzysta się także w innych europejskich krajach, m.in. w Niemczech, Norwegii, Szwecji, Holandii, Chorwacji czy na Litwie.
Zobacz również:
Jakie opakowania obejmuje system kaucyjny i ile wynosi kaucja?
Wdrożony mechanizm obejmuje:
- plastikowe butelki jednorazowego użytku o pojemności do 3 litrów,
- metalowe puszki do 1 litra,
- szklane butelki wielokrotnego użytku - do 1,5 litra.
Są także pewne wykluczenia - kaucji nie pobiera się za kartonowe opakowania, butelki po mleku i napojach mlecznych oraz produkty niebędące napojami, jak choćby passaty pomidorowe.
Za zwrot pustej, niezgniecionej butelki PET lub metalowej puszki konsument odzyska 50 gr, które wcześniej doliczono mu do rachunku za zakupy. Kaucja za butelkę szklaną wielokrotnego użytku wynosi zaś 1 zł.
Co ważne, zwracający nie musi przedstawiać dowodu zakupu. Nie musi także pamiętać wszystkich opisanych zasad, ponieważ opakowania objęte systemem kaucyjnym są odpowiednio oznaczone (jest na nich wyszczególniona także informacja o wysokości kaucji).
Nowe badanie dot. systemu kaucyjnego. Jedni widzą obszary do poprawy, inni chcą jego rozszerzenia
Z badania Agencji Badawczej PBS, które powstało na zlecenie operatora kaucyjnego Krajowy System Kaucyjny Zwrotka S.A. wynika, że 99,6 proc. respondentów słyszało o systemie kaucyjnym, a korzysta z niego lub planuje zacząć 81,1 proc. ankietowanych.
Zobacz również:
Mechanizm dzieli jednak Polaków. Około 34 proc. badanych ocenia go pozytywnie, tymczasem 35 proc. - negatywnie (pozostali nie mają zdania na ten temat). Co ciekawe, 36 proc. ankietowanych deklaruje, że chcieliby rozszerzenia systemu kaucyjnego na inne opakowania, a przeciwnego zdania jest 35 proc.
System kaucyjny wpływa na to, gdzie Polacy robią zakupy. 60,1 proc. badanych zwraca bowiem uwagę na obecność punktu zwrotu opakowań przy wyborze sklepu, z kolei aż 85 proc. ankietowanych robi zakupy w tej placówce handlowej, w której oddaje opakowania.
Badanych konsumentów zapytano także o to, co mogłoby zachęcić ich do częstszego korzystania z systemu kaucyjnego. Oto najczęściej powtarzające się odpowiedzi:
- większa liczba automatów w dogodnych lokalizacjach (46 proc.),
- większa liczba punktów zwrotu w sklepach/punktach handlowych (36 proc.),
- dodatkowe zachęty finansowe/nagrody (30 proc.),
- wyższa kaucja (27 proc.),
- szybsze działanie automatów (26 proc.).
Próbę badawczą stanowiło 1062 respondentów. Badanie przeprowadzono w marcu i kwietniu br., a jego wyniki opublikowano w środę, 6 maja.
