Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że prawo UE pozwala, by bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot pożyczonego kapitału rozpoczynał się w dniu, w którym konsument pierwszy raz zakwestionował wiążący charakter warunków umowy kredytu frankowego.
Umowy frankowe. Sąd w Warszawie zadał pytanie TSUE
Pytanie prejudycjalne zadał unijnemu trybunałowi Sąd Okręgowy w Warszawie, który rozpoznaje dwa pozwy banków przeciw konsumentom o zwrot wypłaconego kapitału. Banki skierowały je do sądu po unieważnieniu umów kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego.
Polski sąd miał wątpliwości, od kiedy biegnie trzyletni termin przedawnienia roszczenia banków i w związku z tym, czy roszczenie banku w obu rozpatrywanych sprawach się nie przedawniło.
Sąd brał pod uwagę trzy terminy: po pierwsze, dzień wypłaty konsumentowi pożyczonego kapitału, po drugie, dzień wpisania do rejestru niedozwolonych warunków odpowiadających klauzulom, które doprowadziły do unieważnienia umów i po trzecie, dzień, w którym konsument pierwszy raz zakwestionował wobec banku wiążący charakter postanowień umownych.
Termin przedawnienia roszczenia banku. TSUE wydał orzeczenie
TSUE uznał w czwartek, że termin przedawnienia omawianego roszczenia powinien zacząć biec od dnia zakwestionowania przez konsumenta postanowień w umowie.
"Rozwiązanie to ani nie uniemożliwia, ani nie utrudnia bankowi dochodzenia zwrotu pożyczonego kapitału. Sprzyja ono zasadzie pewności prawa oraz przewidywalności sytuacji i stosunków prawnych. Bank jest bowiem w tej dacie poinformowany o woli powołania się przez konsumenta na nieważność umowy i może racjonalnie przewidzieć wynikające z tego konsekwencje" - podkreślił trybunał w Luksemburgu.
W ocenie TSUE termin ten nie może zacząć biec od momentu wpisania do rejestru niedozwolonych postanowień. Zwrócił bowiem uwagę, że sam taki wpis nie prowadzi do stwierdzenia nieważności umowy.
Momentu tego nie można także liczyć od dnia wypłacenia konsumentowi kapitału, ponieważ dopóki konsument nie wyrazi woli ustalenia nieważności umowy kredytu, jest wykluczone, by bank dysponował takim roszczeniem. Ostateczny wyrok wyda polski sąd.
Związek Banków Polskich komentuje wyrok TSUE
Do orzeczenia TSUE odniósł się Związek Banków Polskich. W komunikacie na stronie związku zaznaczono, że wyrok Trybunału potwierdza, iż "bank nie może być pozbawiony realnej możliwości dochodzenia zwrotu kapitału tylko dlatego, że abuzywność postanowień umownych była przedmiotem późniejszego sporu sądowego".
Zdaniem Związku orzeczenie wskazuje również, że "rozliczenie skutków nieważności umowy powinno uwzględniać prawa obu stron, a ochrona konsumenta nie może prowadzić do nieproporcjonalnego i niesprawiedliwego rezultatu".
Po dzisiejszym wyroku konsumentom trudniej będzie skutecznie powoływać się na przedawnienie roszczeń banku o zwrot kapitału, zwłaszcza gdy bank podjął działania po zakwestionowaniu umowy przez konsumenta - stwierdza ZBP
"TSUE po raz kolejny potwierdził, że nie ma podstaw do tworzenia mechanizmu darmowych mieszkań kosztem banków i stabilności obrotu prawnego" - powiedział cytowany w komunikacie prezes Związku Banków Polskich Tadeusz Białek.
