Spis treści:
- Czym jest umowa dożywocia?
- Kiedy emeryt podpisuje umowę dożywocia?
- Czy da się rozwiązać umowę dożywocia?
Czym jest umowa dożywocia?
Umowa dożywocia jest regulowana przepisami zawartymi w Kodeksie cywilnym. Na mocy tego rozwiązania prawnego, zbywca będący właścicielem nieruchomości zobowiązuje się do przeniesienia jej własności na nabywcę w zamian za zapewnieniu przez niego dożywotniej opieki i utrzymania.
Jak czytamy w art. 908 Kodeksu cywilnego: "Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym".
Zgodnie z przepisami, istnieje możliwość zastrzeżenia dożywocia na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości.
Kiedy emeryt podpisuje umowę dożywocia?
Umowa dożywocia to umowa cywilnoprawna, która jest zawierana w formie aktu notarialnego. Co istotne - takie rozwiązanie nie dotyczy jedynie członków rodziny. Istnieje możliwość zawarcia umowy dożywocia z każdą osobą fizyczną - na przykład znajomym czy sąsiadem.
Emeryt zwykle podpisuje umowę dożywocia w sytuacji, gdy chce zabezpieczyć swoją przyszłość i nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać (na przykład ze względu na niską emeryturę czy stan zdrowia). Wówczas, w zamian za przeniesienie własności nieruchomości, może on liczyć na dożywotnią pomoc ze strony nabywcy.
Co ważne - podpisując umowę dożywocia, nabywca musi liczyć się z koniecznością opłaty podatku PCC w wysokości 2 proc. wartości rynkowej nieruchomości z dnia zawarcia umowy. Warto wiedzieć, że w odróżnieniu od umowy darowizny przepisy nie przewidują w tym przypadku zwolnienia z podatku dla najbliższej rodziny.
Czy da się rozwiązać umowę dożywocia?
Okazuje się, że umowa dożywocia może być trudna do rozwiązania. W praktyce taka sytuacja ma miejsce jedynie w kilku przypadkach. Sąd może podjąć decyzję o rozwiązaniu umowy dożywocia, jeśli zbywca działał pod wpływem groźby lub błędu. Mowa tutaj również o sytuacji, w której nie mógł świadomie podjąć decyzji o podpisaniu umowy z uwagi na stan zdrowia. Umowa dożywocia może zostać zerwana także wtedy, gdy sąd stwierdzi poważny konflikt pomiędzy jej stronami, który objawia się aktami agresji bądź innymi skrajnymi zachowaniami.
Opisana umowa jest zwykle zawierana na wiele lat. Przez ten czas stosunki pomiędzy stronami mogą ulec pogorszeniu. W takiej sytuacji, sąd nie musi od razu decydować o rozwiązaniu umowy. Jak wynika z art. 913 Kodeksu cywilnego: "Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień".
