Sytuacja na rynku węgla jest napięta. Jak powiedział w rozmowie z WNP Bogusław Ziętek, przewodniczący związku zawodowego Sierpień '80, w składach zaczyna brakować surowca, a tam, gdzie jest jeszcze dostępny, jego ceny rosną z dnia na dzień. Problemy widać również bezpośrednio przy kopalniach. W Zakładzie Górniczym Sobieski w Jaworznie ponownie ustawiają się kolejki, a klienci przychodzą już wieczorem, choć sprzedaż rozpoczyna się dopiero następnego dnia rano.
Na tę sytuację wpływa kilka czynników - podczas ubiegłej zimy zużycie węgla było większe, a blokada cieśniny Ormuz na Bliskim Wschodzie doprowadziła do wzrostu cen gazu. W rezultacie energetyka ograniczyła wykorzystanie droższego paliwa i zwiększyła zapotrzebowanie na węgiel. Były prezes Orlen Termiki Andrzej Gajewski ostrzegł podczas XXX Forum Ciepłowników Polskich w Międzyzdrojach, że jeśli kolejna zima również będzie mroźna, węgla może zabraknąć. "Będziemy wszyscy szorować po dnie" - ocenił.
Węgla zaczyna brakować. Ceny rosną, a dostawy są zagrożone
Minister aktywów państwowych Wojciech Balczun zapewnia jednak, że sytuacja w energetyce jest pod kontrolą. "Robimy wszystko, żeby zabezpieczyć dostawy węgla dla dużej energetyki i tutaj jestem absolutnie spokojny" - powiedział w rozmowie z "Faktem".
Jak dodał, krajowe górnictwo zwiększyło wydobycie w takim stopniu, na jaki pozwalają trwające działania restrukturyzacyjne.
"W tym momencie nie widzę zagrożeń związanych z dostawami węgla; jesteśmy w stałym kontakcie ze spółkami, rozmawiamy na bieżąco i mamy sygnały zwrotne, że wszystko powinno być w porządku" - podkreślił minister.
Zapewnienia te dotyczą jednak przede wszystkim dużej energetyki. Osobną kwestią pozostają lokalne elektrociepłownie oraz dostępność opału wykorzystywanego do ogrzewania domów, w tym węgla grubego i groszku. W tym segmencie znaczenie ma nie tylko wielkość krajowego wydobycia, ale również struktura produkcji, jakość surowca i możliwości jego importu.
"Krajowa podaż sortymentów opałowych jest sztywna. Wynika ze struktury urobku, norm jakości i priorytetu energetyki" - mówi nam Łukasz Horbacz, prezes Polskiej Izby Gospodarczej Sprzedawców Węgla.
Wydobycie węgla kamiennego wyniosło w 2025 r. 42,8 mln ton, ale tylko część urobku nadaje się do sprzedaży gospodarstwom domowym. Tymczasem energetyka, która w obliczu wysokich cen gazu zwiększa zużycie węgla, konkuruje z odbiorcami indywidualnymi o surowiec. Sam Tauron spalił w pierwszym półroczu 2026 r. o 25 proc. więcej węgla niż rok wcześniej.
Dodatkowym ograniczeniem są zaostrzone od 1 lipca 2025 r. wymagania jakościowe dla węgla sprzedawanego gospodarstwom domowym. Część krajowej produkcji nie spełnia nowych parametrów, w przeciwieństwie do węgla sprowadzanego z Kazachstanu i Kolumbii. Zdaniem Horbacza na dostępność opału wpływa również postępujący spadek zdolności produkcyjnych kopalń. W 2026 r. rozpoczęto likwidację kopalni Bobrek oraz ruchów Wujek i Bielszowice, a zatrudnienie w sektorze spadło z 71,2 tys. do 63,6 tys. osób.
- Przy średnim koszcie wydobycia wynoszącym 835 zł za tonę i cenie miału dla energetyki na poziomie 298 zł za tonę trudno oczekiwać inwestycji w nowe fronty wydobywcze - ocenia prezes Izby.
Efektem są mniejsze zapasy przy kopalniach, które według przywoływanych przez branżę danych są o 44 proc. niższe niż rok wcześniej. W połowie września w sklepie internetowym PGG dostępne były trzy z 39 pozycji, a 19 października nie było już dostępnej żadnej z nich.
ZOBACZ RÓWNIEŻ: Europa w obliczu kryzysu energetycznego. Gaz drożeje, rośnie ryzyko inflacji
Import węgla pod presją. Kazachstan kluczowym dostawcą
Obawy dotyczą również dostaw surowca z zagranicy. Problemy z transportem przez terytorium Rosji mogą w każdej chwili zakłócić dostawy węgla z Kazachstanu, który pozostaje kluczowym kierunkiem polskiego importu. Według danych przywołanych przez Radę przy Prezydencie RP w pierwszym półroczu 2026 r. Polska sprowadziła stamtąd blisko 1,9 mln ton węgla, czyli około 62 proc. całego importu. Nie wiadomo jednak, jaka część tego surowca została przeznaczona dla odbiorców indywidualnych.
- Oficjalnej statystyki importu w podziale na odbiorców nie ma. ARP i GUS podają dane ogółem, dlatego trudno precyzyjnie określić, jaka część sprowadzanego węgla trafia do gospodarstw domowych - wyjaśnia Horbacz.
Jak wskazuje, sektor komunalno-bytowy zużywa rocznie 5-6 mln ton węgla. W 2025 r. import węgla energetycznego wyniósł 6,2 mln ton, w tym 4,2 mln ton z Kazachstanu i 1,6 mln ton z Kolumbii. W pierwszym półroczu 2026 r. sprowadzono 3,06 mln ton, o 168 proc. więcej niż rok wcześniej. Część importu trafia do energetyki i ciepłownictwa, ale w ocenie Izby zagraniczny surowiec stanowi w tym sezonie większą część oferty składów w zakresie sortymentów opałowych.
Na sytuację wpływają również ceny i koszty transportu. We wrześniu cena węgla energetycznego w europejskich portach ARA wynosiła około 139 dolarów za tonę, o około 40 proc. więcej niż rok wcześniej. W październiku notowania kontraktów terminowych osiągnęły 150 dolarów za tonę, najwyższy poziom od 2024 r.
- Polski importer kupuje w Kazachstanie i Kolumbii po cenach, na które wpływają te same międzynarodowe notowania. Równolegle rosną koszty logistyki, w tym opłaty za wagony i przeładunek. Zmiany docierają na rynek z opóźnieniem dwóch-trzech miesięcy, wynikającym z czasu dostawy - tłumaczy Horbacz.
Dostawy utrudniają także zakłócenia w transporcie przez Rosję. Wśród czynników wpływających na logistykę wymienia się wzrost taryf rosyjskich kolei, ograniczenia w ruchu na części przejść granicznych oraz zatrzymanie przeładunków w portach czarnomorskich, które skierowało część ładunków na Bałtyk. Dodatkowym utrudnieniem był październikowy zakaz na przejściu Krasnoje, obowiązujący w dniach 8-17 października.
- W cenie węgla importowanego na skład surowiec i logistyka do granicy stanowią zdecydowaną większość kosztu. Kiedy rosną te wydatki, podwyżki prędzej czy później obejmują również krajowy rynek. Producent, widząc wyższe notowania importu i puste magazyny, także podnosi cennik - dodaje prezes Izby.
Ile kosztuje węgiel? Dostawa może oznaczać dodatkowe kilkaset złotych
W internetowym sklepie Polskiej Grupy Górniczej tona orzecha luzem z kopalni Ziemowit kosztuje 1300 zł, a za kostkę trzeba zapłacić od 1350 do 1450 zł. Droższy jest opał pakowany: tona groszku w big-bagu kosztuje 1550 zł, a w workach nawet 1700 zł. Południowy Koncern Węglowy oferuje groszek w cenach od 1480 do 1630 zł za tonę, zależnie od rodzaju opakowania. Na prywatnych składach za tonę orzecha, kostki lub groszku luzem trzeba zapłacić około 1300-1550 zł, natomiast węgiel workowany kosztuje zwykle 1550-1700 zł. W niektórych regionach, zwłaszcza na północy Polski, ceny sięgają 2100 zł za tonę, a do zakupu może dojść jeszcze koszt transportu.
- Skład opału jest cenobiorcą: jego cena wynika z ceny zakupu i kosztu dostawy, więc podwyżki widoczne na składach pochodzą z góry łańcucha - tłumaczy Horbacz.
Znaczenie ma również sezonowość. Mroźny pierwszy kwartał 2026 r. opróżnił przydomowe zapasy, dlatego część klientów musi w tym roku kupić opał na cały sezon, a nie tylko uzupełnić wcześniejsze zakupy.
Międzynarodowa Agencja Energetyczna prognozowała we wrześniu, że globalne zużycie węgla w 2026 r. osiągnie rekordowy poziom 8,94 mld ton. Wzrost zapotrzebowania na surowiec, związany między innymi z wysokimi cenami gazu, zwiększa presję na rynek.
- W horyzoncie sześciu lat węgiel pozostaje nośnikiem energii, który zdrożał najmniej - zauważa Horbacz, zastrzegając, że skala podwyżek zależy od struktury zakupów konkretnego składu.
Na rynku działają jednocześnie czynniki zwiększające i ograniczające popyt. Oprócz odbudowy zapasów po zimie znaczenie ma zatrzymanie wymiany części kotłów węglowych oraz przechodzenie niektórych użytkowników kotłów wielopaliwowych z droższego pelletu na węgiel. Z drugiej strony popyt ograniczają dotychczas łagodna jesień i zakupy dokonane przez część gospodarstw latem.
Przedstawiciele branży zalecają, by nie odkładać zakupu opału do momentu, gdy większość odbiorców jednocześnie zaczyna szukać surowca. Najkorzystniejszym okresem na zakup węgla jest zwykle wiosna, po zakończeniu sezonu grzewczego, gdy ceny są niższe, a dostępność większa.
Horbacz podkreśla jednak, że sytuacja w kolejnych miesiącach będzie zależeć przede wszystkim od pogody. Jeśli zima okaże się mroźna, przy ograniczonej podaży krajowej, droższym imporcie i mniejszych możliwościach magazynowania rynku presja na ceny oraz dostępność węgla może się utrzymać.










