Dziedziczenie ustawowe to sposób rozdzielenia majątku po śmierci zapisany w Kodeksie cywilnym. Dziedziczenie ustawowe jest stosowane zazwyczaj, gdy:
- spadkodawca nie zostawił testamentu,
- testament uznano za nieważny,
- żaden spadkobierca nie chce przyjąć spadku.
Aż 90 proc. spraw spadkowych w Polsce odbywa się w oparciu o dziedziczenie ustawowe. Wynika to z faktu, że sporządzanie testamentu dalej nie jest zbyt popularne wśród Polaków.
Testament odręczny a testament notarialny
W testamencie nie ma ograniczeń względem tego, kto powoływany jest do spadku. Należy jednak pamiętać, że testament odręczny jest ważny jedynie, gdy majątek dzielony jest procentowo.
Gdy konkretne rzeczy chcemy zapisać konkretnym osobom, wymagany jest testament notarialny. Ten musi zostać spisany w asyście notariusza. Inaczej taki podział spadku nie będzie się liczył.
Jaka kolejność w dziedziczeniu ustawowym?
Dziedziczenie ustawowe podaje sześć grup spadkobierców, którzy mają prawo do przejęcia spadku. Od najbardziej do najmniej uprawnionych są to:
- grupa pierwsza: małżonek i dzieci,
- grupa druga: małżonek i rodzice,
- grupa trzecia: małżonek i rodzeństwo,
- grupa czwarta: dziadkowie,
- grupa piąta: pasierbowie,
- grupa szósta: gmina i Skarb Państwa.
Dziedziczenie ustawowe: najpierw dzielą się małżonek i dzieci
Pierwszą z uprawnionych grup są małżonek i dzieci, którzy dziedziczą w równych częściach. Część spadku dla małżonka nie może być mniejsza niż 25 proc. całego majątku. Jeśli natomiast dziecko spadkodawcy odmówi spadku lub nie żyje, prawo przechodzi na jego dzieci.
Zobacz również:
W wypadku bezpotomnej śmierci, spadkiem dzieli się osamotniony małżonek oraz rodzice. W takim wypadku minimum 25 proc. majątku otrzymują rodzice zmarłego. Jeśli dziedziczy tylko jedno z nich, może dostać połowę spadku.
W przypadku gdy spadkodawca nie miał współmałżonka ani dzieci, majątek po równo dzielą rodzice. Następnie po nich w kolejności do spadku jest rodzeństwo spadkodawcy, dziedziczące w równych częściach. Jako następnych w kolejności dziedziczenie ustawowe wskazuje ich dzieci, czyli bratanków i siostrzenice zmarłego.
Tak przez dziedziczenie ustawowe dom może przejąć państwo
Dziedziczyć mogą również dziadkowie, a gdy są jedynymi pozostałymi przy życiu członkami rodziny, przejmują spadek i dzielą się nim po połowie. W wypadku ich śmierci, prawo do spadku przejmują ich zstępni.
Spadek przejąć może pasierb i pasierbica, a prawo do dziedziczenia nabywają, gdy są jedynymi żyjącymi bliskimi spadkodawcy. W przypadku, gdyby jednak nie dożyli otwarcia spadku, zstępni po nich nie mogą dziedziczyć.
Dziedziczenie ustawowe wskazuje, że jeśli spadkodawca nie ma rodziny lub gdy jego testament wszyscy uprawnieni odrzucili, majątek przejmie państwo. W takim wypadku wszystkie pozostawione dobra jak np. dom, kosztowności, pieniądze należą się gminie ostatniego zamieszkania.
Gdyby wystąpiły problemy z określeniem gminy lub gdy zmarły mieszkał za granicą, majątek po nim przejmie Skarb Państwa.
