Spis treści:
- Co oznacza kod B na zwolnieniu lekarskim?
- Ile wynosi chorobowe na zwolnieniu z kodem B?
- Jak długo można przebywać na zwolnieniu z kodem B?
- Zwolnienie z kodem B a obowiązki pracodawcy
- Kto płaci za zwolnienie w ciąży - pracodawca czy ZUS?
- Czy kod B oznacza dodatkowe obowiązki w organizacji pracy?
- Czy pracodawca może zwolnić pracownicę w ciąży?
- Czy pracownica może poprosić o niewpisywanie kodu B?
- Co dzieje się ze zwolnieniem po porodzie?
Co oznacza kod B na zwolnieniu lekarskim?
Kod B oznacza niezdolność do pracy w okresie ciąży. Nie wskazuje konkretnego schorzenia ani nie świadczy automatycznie o zagrożeniu ciąży. Lekarz może zastosować go zarówno przy dolegliwościach związanych z ciążą, jak i przy innej chorobie występującej w tym czasie.
Pracodawca nie otrzymuje informacji o rozpoznaniu medycznym. Widzi jedynie dane potrzebne do usprawiedliwienia nieobecności i ustalenia świadczenia, w tym termin zwolnienia oraz kod B.
Zwolnienie jest wystawiane elektronicznie i trafia do ZUS oraz na profil pracodawcy w eZUS. Pracownica nie musi zazwyczaj dostarczać papierowego dokumentu, ale powinna zgłosić nieobecność zgodnie z zasadami obowiązującymi w firmie.
Ile wynosi chorobowe na zwolnieniu z kodem B?
Za okres niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży przysługuje świadczenie w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru. Dotyczy to zarówno wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę, jak i zasiłku chorobowego.
Nie musi to jednak oznaczać wypłaty równej dotychczasowej pensji netto. Podstawę ustala się najczęściej na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia zwolnienia, po odliczeniu składek społecznych finansowanych przez pracownicę. Jeśli zatrudnienie trwa krócej, uwzględnia się zasadniczo pełne miesiące ubezpieczenia. Do podstawy mogą wejść również niektóre premie i dodatki.
Zobacz również:
Jak długo można przebywać na zwolnieniu z kodem B?
Okres zasiłkowy w czasie ciąży może wynosić maksymalnie 270 dni, podczas gdy standardowy limit to 182 dni. Obejmuje on łącznie wynagrodzenie chorobowe oraz zasiłek wypłacane w ramach jednego okresu zasiłkowego.
Lekarz nie musi wystawiać jednego zwolnienia na cały ten czas. Każde e-ZLA obejmuje okres uzasadniony stanem zdrowia. Do limitu mogą zostać wliczone także wcześniejsze zwolnienia należące do tego samego okresu zasiłkowego.
Zwolnienie z kodem B a obowiązki pracodawcy
Po otrzymaniu e-ZLA pracodawca powinien zastosować stawkę 100 proc. podstawy wymiaru i ustalić, czy pracownicy przysługuje jeszcze wynagrodzenie chorobowe, czy już zasiłek.
Do jego obowiązków należą:
- usprawiedliwienie nieobecności,
- prawidłowe naliczenie świadczenia,
- kontrolowanie limitu wynagrodzenia chorobowego,
- ustalenie płatnika zasiłku,
- przekazanie wymaganych dokumentów do ZUS,
- przestrzeganie szczególnej ochrony pracownicy w ciąży.
Kod B wpływa przede wszystkim na rozliczenie zwolnienia. Zasady dotyczące warunków zatrudnienia ciężarnej stosuje się natomiast przed rozpoczęciem L4 oraz po powrocie do pracy.
Kto płaci za zwolnienie w ciąży - pracodawca czy ZUS?
Pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. W przypadku osoby, która ukończyła 50 lat, jest to 14 dni, począwszy od następnego roku kalendarzowego.
Do limitu wlicza się wszystkie zwolnienia wykorzystane w danym roku, także z powodów innych niż ciąża. Następnie pracownicy przysługuje zasiłek chorobowy.
Nie zawsze wypłaca go bezpośrednio ZUS.
- Pracodawca zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób co do zasady sam wypłaca zasiłek i rozlicza go z Zakładem.
- Przy nie więcej niż 20 ubezpieczonych płatnikiem jest ZUS. Liczbę ubezpieczonych ustala się najczęściej według stanu na 30 listopada poprzedniego roku.
Jeśli zasiłek ma wypłacać ZUS, samo e-ZLA nie wystarczy. W przypadku pracownicy zatrudnionej na umowie o pracę pracodawca przekazuje formularz Z-3, zawierający m.in. dane o zatrudnieniu, wynagrodzeniu i wcześniejszych nieobecnościach.
Dla osoby ubezpieczonej z innego tytułu, np. zleceniobiorczyni objętej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, stosuje się formularz Z-3a. Dokumenty można przesłać przez eZUS.
Czy kod B oznacza dodatkowe obowiązki w organizacji pracy?
Podczas zwolnienia pracownica nie wykonuje obowiązków zawodowych. Pracodawca nie może wymagać od niej pracy zdalnej, odpowiadania na służbowe wiadomości ani wykonywania pojedynczych zadań.
Jeżeli po L4 wraca do pracy w czasie ciąży:
- nie wolno zatrudniać jej w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej,
- bez jej zgody nie można również delegować jej poza stałe miejsce pracy ani zatrudniać w systemie przerywanego czasu pracy,
- dobowy czas pracy ciężarnej nie może przekraczać ośmiu godzin.
Jeśli pracownica pracuje w nocy, pracodawca powinien zmienić jej harmonogram. Gdy nie jest to możliwe, musi przenieść ją na inne stanowisko, a jeśli również tego nie da się zrobić - zwolnić z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem wynagrodzenia.
Podobnie postępuje się w przypadku prac wzbronionych oraz narażenia na niebezpieczne lub szkodliwe czynniki. Pracodawca powinien dostosować warunki pracy, ograniczyć czas wykonywania określonych czynności albo zapewnić bezpieczne stanowisko.
Pracodawca musi zwolnić ciężarną pracownicę na zalecone przez lekarza badania związane z ciążą, jeśli nie można wykonać ich poza godzinami pracy. Za ten czas zachowuje ona prawo do wynagrodzenia.
Uprawnienie dotyczy osoby wykonującej pracę, a nie przebywającej na całodniowym zwolnieniu. Ciążę należy potwierdzić zaświadczeniem lekarskim.
Czy pracodawca może zwolnić pracownicę w ciąży?
Pracownica w ciąży korzysta ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę. Nie jest ona jednak bezwzględna. Wyjątki mogą dotyczyć m.in.:
- upadłości lub likwidacji pracodawcy,
- rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy, jeśli zgodę wyrazi reprezentująca ją organizacja związkowa.
Niektóre umowy terminowe, które zakończyłyby się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, zostają przedłużone do dnia porodu. Reguła ta nie obejmuje jednak wszystkich umów.
Ochrona wynikająca z Kodeksu pracy dotyczy przede wszystkim pracownic zatrudnionych na umowie o pracę. Zleceniobiorczyni może otrzymywać świadczenia chorobowe, ale nie przysługują jej automatycznie wszystkie uprawnienia pracownicze.
Zobacz również:
Czy pracownica może poprosić o niewpisywanie kodu B?
Na pisemny wniosek pacjentki lekarz może nie umieścić kodu B na zwolnieniu. Płatnik może wówczas początkowo naliczyć świadczenie według standardowej stawki, zazwyczaj 80 proc., i nie uwzględnić wydłużonego okresu zasiłkowego.
Ciążę można później potwierdzić osobnym zaświadczeniem lekarskim i uzyskać wyrównanie, ale może to opóźnić prawidłowe rozliczenie. Jeżeli pracownica chce korzystać z ochrony przewidzianej w Kodeksie pracy, pracodawca powinien wiedzieć o ciąży.
Co dzieje się ze zwolnieniem po porodzie?
Prawo do zasiłku chorobowego przysługuje najpóźniej do dnia poprzedzającego poród. Od dnia narodzin dziecka rozpoczyna się urlop macierzyński i powstaje prawo do zasiłku macierzyńskiego.
Jeżeli pracownica nie wykorzystała części urlopu macierzyńskiego przed porodem, rozpoczyna się on z mocy prawa w dniu porodu. Odpowiednie dokumenty są jednak potrzebne do wypłaty zasiłku, skorzystania z urlopu rodzicielskiego oraz wyboru sposobu obliczania świadczenia.
