Spis treści:
- Polki i Polacy będą żyć dłużej. Nowe dane GUS
- Mężczyźni żyją krócej niż kobiety. Różnica większa niż w większości krajów UE
- Polsce daleko do europejskiej czołówki
- Otyłość i zanieczyszczenie powietrza mogą zahamować przyrost trwania życia w Polsce
W 2025 r. oczekiwane trwanie życia noworodka płci męskiej w Polsce (przy założeniu, że warunki umieralności ludności zaobserwowane w danym roku nie ulegną żadnym zmianom) wyniosło 75,37 roku, natomiast żeńskiej - 82,48 roku. W porównaniu z 2024 r. wzrosło ono o 0,4 roku dla mężczyzn oraz o 0,2 roku dla kobiet - podał Główny Urząd Statystyczny. Wydłużenie się trwania życia widać zwłaszcza, gdy sięgniemy po dane sprzed ponad 30 lat. W odniesieniu do 1990 r. było wyższe odpowiednio o 9,2 roku i 7,3 roku.
Polki i Polacy będą żyć dłużej. Nowe dane GUS
W latach 1991-2019 oczekiwana długość życia w momencie urodzenia wzrosła o 8,2 roku w przypadku mężczyzn oraz o 6,7 roku w przypadku kobiet. GUS tłumaczy, że ta znacząca poprawa wynikała początkowo w dużej mierze z wyraźnego spadku umieralności niemowląt, po którym nastąpiło zmniejszenie umieralności wśród osób dorosłych i starszych.
Jednak pandemia COVID-19 mocno skróciła średnią długość życia Polaków - w latach 2020-2021 spadła ona o 2,3 roku w przypadku mężczyzn i o 2,1 roku u kobiet. Od 2022 r. trend się odwrócił. W 2023 r. długość życia ponownie przekroczyła poziom sprzed pandemii, osiągając 74,65 roku dla mężczyzn i 81,99 roku dla kobiet. W kolejnych latach nadal rosła - w 2025 r. tempo poprawy było już zbliżone do okresu sprzed COVID-19.
Po 60. roku życia Polacy żyją coraz dłużej. W 2025 r. oczekiwane dalsze trwanie życia wyniosło 20 lat dla mężczyzn i 24,7 roku dla kobiet - o 0,2 roku więcej niż rok wcześniej. W porównaniu z 1990 r. oznacza to wzrost o 4,7 roku dla obu płci. Największa poprawa nastąpiła po 1991 r., gdy spadła liczba zgonów wśród osób powyżej 60. roku życia.
Mężczyźni żyją krócej niż kobiety. Różnica większa niż w większości krajów UE
W Polsce, podobnie jak w innych krajach, oczekiwane trwanie życia dla mężczyzn jest niższe niż dla kobiet. GUS zwraca jednak uwagę, że różnica między płciami jest znacznie większa niż w większości krajów europejskich. W latach 1990-2025 uległa zmniejszeniu z około 9 lat do blisko 7 lat.
Dłuższym oczekiwanym trwaniem życia mogą się cieszyć mężczyźni żyjący w miastach. W 2025 r. przeciętne trwanie życia noworodka w tej grupie wynosiło 75,67 roku - o 0,8 roku więcej niż w przypadku mężczyzn mieszkających na wsi. W przypadku kobiet różnica jest mniej zauważalna. W ubiegłym roku mieszkanki miast żyły przeciętnie 82,50 roku, a kobiety na wsi 82,39 roku. Od lat oczekiwane trwanie życia kobiet w obu grupach jest niemal identyczne, a na początku lat 90. na wsi było nawet wyższe niż w miastach.
Od 1990 do 2019 r. obserwowano systematyczne wydłużanie się przeciętnego trwania życia we wszystkich województwach. Szczególnie dotyczy to mężczyzn zamieszkałych w województwie pomorskim, zachodniopomorskim, śląskim, kujawsko-pomorskim, opolskim i warmińsko-mazurskim, dla których w tych latach średnie trwanie życia wydłużyło się o co najmniej 8 lat. W tym okresie najniższy wzrost notowano w województwie lubelskim i świętokrzyskim (7,1 roku).
Dla kobiet największy przyrost trwania życia zanotowano w województwie opolskim i pomorskim (7,1 roku), natomiast najmniejszy w województwie warmińsko-mazurskim i lubelskim (6 lat).
Polsce daleko do europejskiej czołówki
Kraje europejskie różnią się pod względem przeciętnego trwania życia. Najdłuższe trwanie życia noworodka płci męskiej odnotowano w Szwajcarii (82,4 roku), najkrótsze zaś na Łotwie (71,4 roku). W przypadku kobiet liderem jest Hiszpania (86,5 roku), natomiast najniższy wynik odnotowano w Serbii (78,5 roku).
Pod względem przeciętnego trwania życia noworodka płci męskiej Polska (74,8 roku) zajmowała 28 miejsce spośród 34 europejskich krajów uwzględnionych w analizie, wyprzedzając: kraje bałkańskie (Bułgarię, Serbię) karpackie (Rumunię, Węgry) oraz bałtyckie (Litwę, Łotwę). W przypadku noworodka płci żeńskiej Polska (82,2 roku) uplasowała się na 25 miejscu.
"W krajach, w których oczekiwana długość trwania życia noworodka była stosunkowo niska, różnica między trwaniem życia mężczyzn i kobiet - poza nielicznymi wyjątkami - była znaczna. Największą różnicę odnotowano dla: Łotwy (9,8 roku), Litwy (8,6 roku) i Estonii (8,3 roku), a najmniejszą dla: Holandii (2,8 roku) oraz Szwecji (3 lata)" - zauważył GUS.
Największe ryzyko zgonu dotyczy osób starszych. W 2025 r. umieralność w grupie 60+ była ponad 40 razy wyższa niż wśród osób do 45. roku życia. Po latach spadków w latach 1990-2015 wskaźniki zgonów wzrosły podczas pandemii, szczególnie wśród seniorów, a od 2022 r. ponownie zaczęły się obniżać.
Otyłość i zanieczyszczenie powietrza mogą zahamować przyrost trwania życia w Polsce
Przeciętne trwanie życia jest kluczową miarą oceny stanu zdrowia populacji. Jak podkreśla GUS, przewidywania oparte na dotychczasowych trendach wskazują, że w przyszłości przeciętne dalsze trwanie życia będzie wzrastało w większości krajów świata, w tym w Polsce.
Jest jednak kilka niepokojących zjawisk, które mogą przyczynić się do zahamowania przyrostu trwania życia w naszym kraju. Wśród nich wymienia się m.in. częste występowanie otyłości czy zanieczyszczenie powietrza oraz związany z nim wzrost zachorowalności m.in. na choroby układu oddechowego, niektóre nowotwory, jak również choroby układu krążenia.
