Nie brakuje sklepów, w których - przy zwrocie butelek lub puszek objętych kaucją - klienci otrzymują najpierw voucher, który potem mogą wymienić na pieniądze lub wykorzystać przy kolejnych zakupach. Jest jeden haczyk. Takie vouchery ważne są tylko 30 dni. Później zwrot kaucji przepada.
Sama ustawa o systemie kaucyjnym nie nakłada 30-dniowego terminu ważności vouchera. Przepisy ustawy w ogóle nie regulują instytucji bonów i nie określają ich minimalnego ani maksymalnego czasu realizacji. Resort Środowiska wydał oficjalną interpretację, że bon z butelkomatu powinien być ważny co najmniej miesiąc.
Voucher za kaucję ważny 30 dni. Prawnicy: To abuzywność
Eksperci wyrażają opinię, że kwestia wygaśnięcia bonu po 30 dniach jest niezgodna z ideą kaucji. - Sklep zatrzymuje pieniądze klienta wpłacone przy zakupie napoju i one się nie przedawniają, utrzymują swoją wartość. Kupując butelki wydaje pani pieniądze, które potem zostają unicestwione - uzasadnia rozmówca Interii Biznes (na prośbę rozmówcy dane do wiadomości redakcji). Zapewnia, że organizacje konsumenckie zgłaszały ten problem, m.in. do Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Zapytany, dlaczego woli, aby nie podawać nazwiska i nazwy organizacji konsumenckiej, jaką reprezentuje, wyjaśnił, że 10 miesięcy po wejściu w życie systemu wciąż brakuje interpretacji ustawy. - Żaden sąd nie wypowiedział się na jej temat i nie zajął stanowiska. Robimy, co możemy, żeby pomóc konsumentom, ale nie mamy sprecyzowanej ścieżki. Nie chcę jutro usłyszeć z żadnego ministerstwa, że nasza interpretacja dla Interii Biznes jest niewłaściwa - wyjaśnił rozmówca.
Zwrot kaucji w formie vouchera problemem dla klientów
Na temat ważności bonów wypowiedzieli się też eksperci aplikacji PanParagon, dzięki której można przechowywać elektroniczne wersje paragonów. "Widzimy, że dla wielu konsumentów największym wyzwaniem nie jest samo oddawanie opakowań, ale późniejsze zarządzanie papierowymi voucherami" - komentuje w przesłanym komunikacie Antonina Grzelak z aplikacji PanParagon.
Zobacz również:
Na podstawie analizy zebranych paragonów przedstawiciele aplikacji sprawdzili, że przeciętny Polak regularnie sięga po produkty objęte systemem kaucyjnym. Miesięcznie kupuje średnio 15 plastikowych opakowań oraz 12 puszek objętych kaucją. W skali roku oznacza to dodatkowe wydatki sięgające 160 zł. Tyle też - podkreślają przedstawiciele aplikacji - może "zamrozić" w kaucjach za butelki i puszki, o ile opakowania nie zostaną zwrócone lub vouchery nie zostaną wykorzystane na czas.
Termin ma uzasadnienie. Wynika z rozliczeń finansowych
Ministerstwo Klimatu i Środowiska - autor ustawy o systemie kaucyjnym - uzasadnia, że 30-dniowy termin przydatności voucherów wynika z przepisów dotyczących rozliczeń finansowych między sklepami a operatorami systemu. "Taki termin znajduje uzasadnienie w przepisach dot. rozliczeń pomiędzy jednostką handlową a podmiotem reprezentującym (art. 40i ust. 3 ustawy)" - wyjaśnia resort klimatu.
Na nasze pytanie o okres ważności voucherów wyrażono opinię, że z perspektywy klienta najbardziej korzystne jest wykorzystanie bonu od razu, po oddaniu puszek i butelek - wymiana vouchera na gotówkę lub rozliczenie przy zakupach, w sklepie. "Zgodnie z przepisami klient ma bowiem prawo do zwrotu kaucji w formie pieniężnej. Oznacza to, że jeżeli klient chce, może zażądać wymiany bonu wydanego przez automat na formę pieniężną" - wyjaśnia Interii Biznes ministerstwo.
Biuro prasowe MKiŚ zwróciło też uwagę, że zgodnie z obowiązującymi przepisami zwrot kaucji następuje w momencie zwrotu opakowania - odbiór gotówki lub rozliczenie w czasie zakupów jest zakończeniem tego procesu. "Sprzedawca może wydłużyć ważność bonu, np. do 30 dni, jednak nie ma takiego obowiązku" - informuje ministerstwo.
Nie tylko okres ważności voucherów niepokoi kupujących. Do organizacji konsumenckich wpływają też skargi, że sklepy powyżej 200 m powierzchni nie chcą przyjąć butelek. - Zdarza się, że sklepy bezprawnie żądają też paragonów za szklane butelki albo że butelkomaty są zepsute lub przepełnione, co uniemożliwia oddanie opakowań - wylicza Interii Biznes przedstawiciel organizacji konsumenckiej.
Większość sklepów i sieci, zgodnie z sugestią Ministerstwa Klimatu i Środowiska, wprowadziło 30-dniową wartość bonu. Kaufland wyznaczył termin 100 dni, a Dino pozwala na realizację kuponów bezterminowo.
