W skrócie
- Rynek kakao charakteryzuje się dużą zmiennością cen, która w ostatnich miesiącach doprowadziła do wzrostu notowań w okolice 5900 dolarów za tonę surowca.
- Światowe przetwórstwo kakao odbija się z niskiego poziomu, notując wzrosty w Europie oraz Azji, co zdaniem ekspertów zwiastuje powrót realnego popytu konsumpcyjnego.
- Prognozy dotyczące cen kakao pozostają niepewne ze względu na ryzyko pogodowe związane z anomaliami El Niño, które mogą wpłynąć na przyszłe zbiory pod koniec 2026 roku.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Mało który światowy rynek surowcowy jest poddany tak dużym wahaniom cenowym jak rynek kakao. Na początku grudnia 2024 roku za tonę "brązowego złota" płacono prawie 12 tysięcy dolarów. Pod koniec lutego tego roku, czyli 15 miesięcy później, zaledwie 2900 dolarów. Na ponowny duży skok ceny do 6600 dolarów trzeba było czekać tylko pół roku - do końca sierpnia.
Potem nastąpiła szybka przecena do około 5300 dolarów, ale w tym miesiącu kakao znów ruszyło w górę w okolice 5900 dolarów za tonę. Z punktu widzenia analizy technicznej kurs zbliża się do kluczowego oporu w strefie 6000-6150 dolarów.
Światu znów potrzebny jest ten surowiec
Najnowszy skok ceny kakao jest wiązany z zaskakującymi danymi o wynikach światowego przetwórstwa. Przerób ziaren w Europie zwiększył się w trzecim kwartale o 3,2 proc. w skali rok do roku, a w Azji aż o 29,2 proc. Na naszym kontynencie zmielono 348 215 ton kakao w porównaniu z 337 353 tonami rok wcześniej i był to wynik najwyższy od trzeciego kwartału 2024 roku.
W Azji przerobiono 233 767 ton, podczas gdy rok wcześniej - 180 913 ton. Malezja, jeden z kluczowych hubów przetwórczych regionu, odnotowała wzrost aż o 47 proc. w skali rok do roku. Michał Stajniak, analityk XTB, zwraca uwagę na fakt, że afrykańskie Wybrzeże Kości Słoniowej - największy producent surowca na świecie - dołożyło do tego rachunku wzrost przerobu lokalnego o 40 proc. rok do roku - do 157 446 ton.
Z ogólnego trendu wyłamuje się Ameryka Północna. W tej części świata przetwórstwo kakao w minionym kwartale spadło o prawie 2,5 proc. - do poziomu 109 978 ton metrycznych. Jak jednak podkreśla Michał Stajniak, udział Stanów Zjednoczonych w globalnym bilansie zwyczajowo nie jest duży.
Przeczytaj także: Cena wyższa o 130 proc. "Staje się coraz bardziej dobrem luksusowym", otwiera się w nowym oknie
Skok w górę z niskiego poziomu
Przemiał ziaren jest uznawany przez rynek za zwiastun realnego popytu konsumpcyjnego. Mierzy bowiem faktyczną ilość ziaren przetworzonych na masło i proszek kakaowy, które później są wykorzystywane w produkcji czekolady. Zdaniem Bloomberga, wytwórcy czekolady spodziewają się wyższej sprzedaży po wyjściu z kryzysu wywołanego rekordowymi cenami kakao w 2024 roku.
Michał Stajniak z XTB zwraca uwagę na fakt, że popyt na kakao i produkcja wyrobów z tego surowca odbijają się z bardzo niskiego poziomu. Dodaje, że przetwórcy zdecydowali się na większy przemiał ze względu na niższe w ostatnich kwartałach ceny, co było efektem wyjątkowo wysokie podaży kakao w poprzednim sezonie.
Międzynarodowa Organizacja Kakao (ICCO) wyliczyła, że w sezonie 2024/25 światowy rynek powrócił do nadwyżki podaży. Globalna produkcja kakao wzrosła o 8,5 proc. rok do roku do 4,733 miliona ton, podczas gdy światowy przemiał w tamtym czasie wyniósł 4,649 miliona ton.
Powolne wychodzenie z kryzysu
Zanim jednak zaczął się ten lepszy ubiegłoroczny sezon, to świat musiał się zmierzyć z wielkim kryzysem w 2024 roku. W tym właśnie roku kontrakty na kakao podrożały aż o 165 proc. O wielkim wzroście cen decydowały czynniki klimatyczne, które wywołały dramatyczny niedobór ziaren zbieranych na plantacjach.
Doszło wówczas do bezprecedensowego szoku podażowego, który uderzył w fundamenty rynku. Wybrzeże Kości Słoniowej oraz Ghana, czyli kraje odpowiadające za około 70 proc. światowej produkcji kakao, doświadczyły katastrofy pogodowej. Najpierw nawiedziły je ulewne deszcze, a potem wielka susza. Taki był efekt El Niño - zjawiska klimatycznego polegającego na utrzymywaniu się ponadprzeciętnie wysokiej temperatury wód w równikowej strefie Pacyfiku.
W dodatku, plantacje "zachorowały" - zmagały się z groźnym wirusem obrzęku pędów kakaowca. Odbudowa produkcji po takiej pladze jest bardzo trudna. Dramatyczne braki surowca wykorzystywały fundusze hedgingowe i algorytmy, które pod koniec 2024 roku na wielką skalę kupowały kontrakty terminowe i windowały cenę tony kakao momentami nawet do 14 tysięcy dolarów.
Przeczytaj: Spadają ceny kakao. Surowiec coraz tańszy, czekolada ciągle droga, otwiera się w nowym oknie
Konsumenci odzwyczajali się od czekolad
Drożyzna w 2024 roku sprawiła, że kilkanaście miesięcy temu doszło do "odzwyczajania się" konsumentów od czekolad. W tej sytuacji producenci słodyczy na całym świecie zaczęli ograniczać zakupy surowca, sięgali po zamienniki, a do czekolad wkładali więcej wypełniaczy, takich jak orzechy. Firmy poczuły się zmuszone, by masło kakaowe w większym stopniu zastępować tłuszczami roślinnymi. Wprowadzały też tzw. downsizing, czyli zmniejszanie wagi produktów przy zachowaniu tej samej ceny.
Warto pamiętać, że udział kakao w koszcie tabliczki zależy od rodzaju czekolady. W czekoladach gorzkich o wysokiej zawartości kakao jest ono głównym elementem kosztów. Natomiast w popularnych w Polsce czekoladach mlecznych udział surowca w kosztach to około 20 proc.
W 2025 roku trend na rynku kakao zaczął się odwracać. Warunki pogodowe w Afryce Zachodniej poprawiły się. W dodatku, wzrósł udział w globalnym handlu "brązowym złotem" państw Ameryki Łacińskiej, takich jak Ekwador i Brazylia, oferujących ziarna wysokiej jakości.
El Niño groźny jak nigdy
Michał Stajniak z XTB najnowsze trendy na rynku kakao włącznie ze wzrostem jego ceny w tym miesiącu uznaje za sygnał, że dno popytowe zostało już wyznaczone i "uklepane". Teraz trzeba spodziewać się raczej ruchu cen surowca w górę. Tym bardziej, że pojawiają się nowe problemy podażowe w Afryce Zachodniej, takie jak opóźnienia logistyczne na Wybrzeżu Kości Słoniowej wywołane ulewami i zwiększające się zagrożenie dla przyszłych zbiorów ze strony El Niño.
Także Międzynarodowa Organizacja Kakao (ICCO) zwraca uwagę na rosnące obawy dotyczące ryzyka pogodowego związanego z El Niño, który będzie aktywny pod koniec 2026 roku. "Potencjalny wpływ El
Niño na przyszłe zbiory jest jednym z czynników wspierających niepewność co do dalszego kierunku cen" - napisano w raporcie ICCO.
Instytuty meteorologiczne ostrzegają, że potężna anomalia El Niño, która od kilku miesięcy rozwija się na Pacyfiku, osiąga niespotykaną dotąd intensywność. Najnowsze dane wskazują, że na oceanie pojawiło się drugie ramię ciepłej wody, które rozprzestrzenia się na coraz większym obszarze. Tak silne zjawisko może zwiększyć ryzyko ekstremalnych kryzysów pogodowych - od gwałtownych ulew i powodzi po dotkliwe susze w różnych częściach świata.
Synoptycy informują, że już 5 października temperatura powierzchni wody w środkowej części Pacyfiku po raz pierwszy przekroczyła 30 st. C.
Rynek przed kolejnymi wstrząsami
Eksperci są zdania, że niezależnie od anomalii klimatycznych ceny kakao dużo niższe od notowanych w 2024 roku nie są dane raz na zawsze. Analitycy przewidują, że warunki produkcji ziaren bardzo się zmienią w najbliższych latach. Trendy klimatyczne w Afryce Zachodniej będą wymuszać na rolnikach zmianę lokalizacji plantacji. Konieczne będzie ich przenoszenie na tereny położone na większych wysokościach. Tylko w taki sposób kakaowcom zostanie zapewniony klimat bardziej sprzyjający ich wzrostowi.
Problem stają się też względy ekologiczne, zwłaszcza kwestie związane z nadmiernym wycinaniem lasów. Regulacje przyjmowane w Unii Europejskiej spowodują, że producenci słodyczy nie będą mogli kupować ziaren kakao z terenów, które zostały wylesione po 2020 roku. Wobec tego za kilka lat ceny czekolady mogą w Europie drastycznie wzrosnąć.
Jacek Brzeski











