W czwartek przedstawiciele resortu sprawiedliwości oraz minister ds. wdrażania polityki rządu Maciej Berek przedstawili założenia dotyczące kolejnego etapu deregulacji.
"Czas na kolejny etap deregulacji 2.0 i to tak naprawdę ma być więcej niż tylko zmiana przepisów. To nowa jakość w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Nie chodzi tylko o zmianę przepisów, ale pewną zmianę w funkcjonowaniu całego systemu. Chcemy maksymalnie ograniczyć papierową biurokrację i rozwijać jak najszybciej usługi cyfrowe, ale chodzi o to, żeby te rozwiązania były spójne i żeby były wprowadzane w taki sposób, by absorpcja tych rozwiązań, zarówno przez obywateli, ale także pracowników wymiaru sprawiedliwości, była na odpowiednim poziomie" - powiedział minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.
Szef resortu ocenił, że procedury będą krótsze i bardziej efektywne.
"Chcemy się oprzeć na trzech filarach. Po pierwsze, mądra cyfryzacja, czyli nowoczesne usługi sądowe dostępne bez wychodzenia z domu. (...) Nowe kompetencje, które pozwolą odciążyć sądy od zbędnych formalności i dać sędziom więcej czasu. Bo dzisiaj problemem jest rzeczywiście zbyt duża liczba spraw w referacie i zbyt wiele czynności także w formie papierowej, które muszą prowadzić sądy. Lepsza organizacja pracy, czyli trzeci filar. Prostsze, bardziej nowoczesne procedury, które odpowiadają zarówno na potrzeby obywateli, jak i głównie przedsiębiorców" - wymienił Żurek.
Przesłuchania sądowe w trybie online
Pierwszy filar - cyfryzacja - zakłada takie zmiany jak eliminację papieru w sądach i prokuraturach czy zdalne rozprawy i przesłuchania w sprawach karnych.
"Przesłuchania (zarówno w prokuraturze, jak i przed sądem) oraz posiedzenia aresztowe będą mogły odbywać się online, a każda czynność będzie obowiązkowo nagrywana, co zapewni pełną przejrzystość" - wskazano w komunikacie resortu.
MS planuje udostępnienie sądom automatycznego wgląd do kolejnych rejestrów, w tym CEPiK, Systemu Informacji Finansowej, REGON oraz Systemu Dozoru Elektronicznego. Ponadto w sprawach karnych i gospodarczych wprowadzony zostanie w pełni elektroniczny obieg dokumentów.
"Profesjonalni pełnomocnicy będą składać pisma wyłącznie cyfrowo, a obywatele zyskają wgląd do akt sprawy online, eliminując konieczność osobistych wizyt w sądzie. W określonych rodzajach spraw karnych (np. zabójstwa, terroryzm, gwałty ze szczególnym okrucieństwem, karuzele VAT-owskie) sądy karne będą w pełni elektronicznie" - czytamy.
Wprowadzony ma zostać e-Weksel, jak i Hybrydowe Akta Ksiąg Wieczystych, dzięki którym możliwe będzie wykorzystywanie dokumentów elektronicznych jako podstawy wpisu w księdze wieczystej oraz składanie wniosków za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
Nowe uprawnienia notariuszy
W przypadku rozwoju filaru Nowe kompetencje zaplanowano elektroniczny rejestr biegłych i Krajowy Rejestr Mediatorów. Referendarze sądowi będą mieć więcej kompetencji, m.in. związanych ze sprawami spadkowymi i upadłościami konsumenckimi. Nowe uprawnienia zyskają też notariusze, którzy będą mogli złożyć w imieniu obywatela wniosek o wpis do księgi wieczystej również wtedy, gdy sprawa nie jest związana z aktem sporządzanym w jego kancelarii.
"Dodatkowo notariusze zyskają ułatwienie w zakresie bezpośredniego, automatycznego dostępu do Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ), co przyspieszy transakcje i zwiększy bezpieczeństwo prawne obrotu" - informuje MS.
Zmiany w kosztach sądowych
W przypadku trzeciego filaru - organizacji pracy sądów - prokuratorzy mają narzędzie do szybkiego kończenia spraw bez angażowania sądu.
"Nowy, prostszy wzór rocznych informacji o działalności sądów przyniósł 75-procentową redukcję zużycia papieru. Kolejnym krokiem jest uproszczenie kontroli i wizytacji w sądach, co da prezesom sądów więcej czasu na realne zarządzanie sądem" - wskazano.
Resort chce również podnieść progi Wartości Przedmiotu Sporu (WPS). Sprawy do 150 tys. zł będą rozstrzygane przez sądy rejonowe. Podwyższony zostanie również próg kwotowy spraw rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym o 30 tys. zł. Ograniczone zostanie także postępowanie klauzulowe.
Zmiana obejmie również koszty sądowe.
"Obywatele w najtrudniejszej sytuacji materialnej, którzy pobierają już świadczenia z pomocy społecznej, nie będą musieli po raz kolejny przechodzić przez stresującą procedurę udowadniania ubóstwa przed sądem. Do zwolnienia z kosztów sądowych wystarczy sam dokument potwierdzający prawo do zasiłku" - wyjaśnia MS.
