EFPE 2021: eIDAS 2.0 rozpędzi ekosystem przyszłości cyfrowej

Tegoroczne rozmowy podczas 21. Europejskiego Forum Podpisu Elektronicznego i Usług Zaufania zdominował temat opublikowanej niedawno przez Komisję Europejską propozycji nowelizacji rozporządzenia eIDAS. Nie bez przyczyny, wprowadza ona bowiem szereg nowych rozwiązań, jak Europejski Portfel Cyfrowej Tożsamości, który kładzie nacisk na tworzenie europejskiego eID dla osób fizycznych jak i prawnych oraz otwiera bramy dla współpracy międzynarodowej.

Jak eksperci ocenili propozycje zmian w rozporządzeniu o identyfikacji elektronicznej i usługach zaufania? Zgodzili się, że UE chce iść własną drogą, odważnie wychodząc z kreacją odpowiednich przepisów dla rynkowych trendów. - Z punktu widzenia tożsamości cyfrowej dobrze, że do tych zmian dochodzi, bo umożliwią one szersze wykorzystanie nowoczesnych rozwiązań przez jednostki administracji publicznej, biznes i obywateli. Pojawia się wiele nowych usług zaufanych. Idziemy też w stronę standaryzacji. Dzieje się naprawdę wiele - mówił podczas konferencji dyrektor EFPE Tomasz Litarowicz.

Z kolei Andrzej Dopierała, prezes Asseco Data System, przypomniał, że pandemia jest czasem, gdy świat staje się bardziej cyfrowy. - Żyjemy w okresie ogromnych, bezprecedensowych zmian związanych z innowacjami technologicznymi, które wpływają zarówno na nasze życie prywatne, jak i zawodowe oraz modyfikują zachowania i sposoby interakcji międzyludzkich. Pandemia wymusiła na społeczeństwie nagłą potrzebę powszechnej cyfryzacji. Miniony rok był okresem intensywnego rozwoju rozwiązań technologicznych, które umożliwiają interakcję i transakcje bez bezpośredniego kontaktu z człowiekiem. Zdalna identyfikacja uczestników procesu i zdalne potwierdzanie ich decyzji, były kluczowe dla zwiększenia wykorzystania dokumentów elektronicznych, co było jedynym sposobem na uniknięcie lub zminimalizowanie interakcji międzyludzkich - mówił Andrzej Dopierała.

Identyfikacja elektroniczna i usługi zaufania - są to podstawowe narzędzia, dzięki którym transformacja cyfrowa jest w ogóle możliwa. Podczas pierwszej z debat w ramach EFPE, eksperci zgodzili się jednak, że wciąż przed UE i poszczególnymi krajami członkowskimi - wiele wyzwań. To, że KE bierze na warsztat, w postaci rozporządzenia eIDAS, sporą część z nich, nie oznacza, że temat został wyczerpany. - Regulacje i ich zmiany muszą skupiać się nie tylko na krajowych, ale również europejskich wymiarach, tak aby w pełni umożliwić harmonizacje ram prawnych i wydobyć pełen potencjał usług cyfrowych - podkreślał Tomasz Chomicki, director of business development w Samsung Electronics Polska. I kontynuował: - Musimy spojrzeć na to szerzej, bo są to elementy gospodarki globalnej opartej na zaufaniu.

- Musimy pamiętać, że transformacja cyfrowa będzie wymagać tożsamości cyfrowej. Regulacje skupiające się na identyfikacji elektronicznej są bardzo ważne - przyznał.

Im dalej w las...

...tym więcej drzew - te słowa do rewolucji cyfrowej, która zachodzi na naszych oczach, pasują w sam raz. Nowe produkty, które pojawiają się na rynku, umożliwiają przyspieszenie transformacji cyfrowej firm i administracji publicznej. Jednocześnie rodzą też kolejne pytania o bezpieczeństwo, interoperacyjność tak regionalną, jak i globalną, atrakcyjność ich wykorzystania i popularyzacji po stronie biznesu i obywateli.

By maksymalnie szeroko zaadresować temat identyfikacji cyfrowej, EFPE podzielono na trzy bloki tematyczne. Pierwszy dotyczył zmian rynkowych w Polsce i Europie. Drugi poświęcony był wdrożeniu usług zaufania w wybranych organizacjach. Trzeci: Przyszłość gospodarki cyfrowej - to próba znalezienia odpowiedzi na pytania o zmiany w eIDAS zaproponowane przez KE tego, czy idą one we właściwym kierunku, chociażby w kontekście współpracy międzynarodowej i budowy globalnej gospodarki cyfrowej.

- UE zdefiniowała model regulacji podpisu elektronicznego, który został przyjęty jako wzorzec w wielu krajach. Rewizja, która skupia się na rynku unijnym, wywrze wpływ na inne kraje, nie tylko Szwajcarię czy Norwegię, ale również te poza Europą - mówił Andrea Valle, president Cloud Signature Consortium. Z przepisów nowelizacji eIDAS wskazał on m.in. na art. 14, który obejmuje wzajemne prawne uznawanie usług zaufania, ustanowionych w krajach trzecich. - Dotychczas kwestia ta była zaniedbywana, co nie pozwalało współpracować np. z dynamicznie rozwijającym się rynkiem indyjskim - ocenił Valle.

Podkreślił również, że w obszarze identyfikacji i weryfikacji tożsamości zmieniony art. 24 będzie niezwykle ważny. - Harmonizuje on zasady zdalnej identyfikacji na trenie UE. Do tej pory jej brak był główną przeszkodą dla wypracowania przez UE wspólnych usług zaufania - dodał.

Tomasz Chomicki zwracał uwagę, że kluczowe jest cyberbezpieczeństwo, jeśli myśli się o dalszym rozwoju usług e-identyfikacji. - To czas, kiedy musimy się na moment zatrzymać, potrzebujemy refleksji nad kolejnymi przepisami ogłaszanymi przez KE, jak eIDAS 2.0 i podkreślenia, że nowe usługi powinny być wdrażane w sposób coraz bardziej bezpieczny. Już dziś widzimy wzrost znaczenia AI, chmury obliczeniowej, e-commerce, ale warto też zaznaczyć, że do tego wyścigu stają także hakerzy - przestrzegał.

Z kolei Andrzej Dopierała z Asseco Data Systems przyznał, że eIDAS 2.0 - to kolejny etap dla cyfrowej transformacji. - Aktualizacja eIDAS spowoduje, że systemy będą się ze sobą kontaktowały. To nie tylko podpis elektroniczny, ale też certyfikat poświadczający, że jestem ekspertem, mam dyplom ukończenia szkoły wyższej - jeśli ma znaczenie dla danej sytuacji - stanie się to elementem mojej tożsamości cyfrowej. Możliwości są niezmierzone. Może ich jeszcze nawet dzisiaj nie widzimy - mówił. Podkreślił także, że "firmy jak Asseco Data Systems i większość centrów certyfikacji jest przygotowanych na nowe przepisy i rekomendacje, które wynikają z aktualizacji eIDAS". - Jestem przekonany, że te zmiany szybko nastąpią i widzę możliwości dla podmiotów takich, jak nasz - dodał.

W kontekście dalszego rozwoju usług cyfrowych i kolejnych etapów transformacji - nie bez znaczenia są środki, które w ramach wieloletnich ram finansowych i funduszu odbudowy przeznaczy UE. Mówił o tym podczas EFPE Michał Kanownik, prezes Związku Cyfrowa Polska. - KE przygotowała program Next Generation EU - plan finansowy opiewający na 750 mld euro. Każdy kraj musiał przygotować swój plan odbudowy, a 20 proc. środków musi być przeznaczone na transformację cyfrową. Ponadto od 2021 r. w ramach budżetu UE na cyfryzację na wspólnym rynku zostanie przeznaczone ponad 130 mld euro - przypomniał. Jak zauważył: Europa musi się przygotować i inwestować w cyfryzację, tak żeby być rzeczywistym partnerem w relacjach gospodarczych na skalę globalną.

W stronę synchronizacji

Uczestnicy debaty zgodzili się, że jednym z kluczowych ograniczeń we wdrażaniu eIDAS 1.0 był nierówny poziom potwierdzania tożsamości na szczeblach krajowych. Nie tylko w oparciu o strumień wideo, ale wzajemnego rozpoznawania tożsamości zdalnie wszelkich rodzajów. W kontekście pandemii i nowej normalności tj. pracy zdalnej, wykorzystanie usług zaufania było jednym z czynników utrzymania ciągłości działalności.

- Pandemia zmieniła sposób komunikacji międzyludzkiej, ale widzę także nowe podejście do europejskiej e-tożsamości, która pozwala przenieść pewne wymagania wdrożeniowe na wspólny rynek, na ten sam poziom, który pozwoli zapewnić interoperacyjność - zauważył Andrea Valle. Podkreślił, że eIDAS 1.0 nie regulował dostatecznie kwestii ujednolicenia rozwiązań. Standaryzacja, która pojawia się w eIDAS 2.0, szczegółowe opisanie norm, wskazanie na wiodącą rolę rynku, a nie regulatorów - dodał Valle - pozwoli na większą czytelność i wielorakość stosowanych rozwiązań. - Nowe przepisy obejmują także zobowiązanie ze strony komisji do określenia pewnej liczby norm, potwierdzeń, czego potrzebujemy, by utrzymać bezpieczeństwo i niezawodność - mówił.

Tomasz Chomicki podkreślił, że standaryzacja jest istotnie globalnym czynnikiem. - Globalne standardy powinny być takie same dla wszystkich dostawców. Interoperacyjność jest ważna, pracujemy lokalnie, ale działamy globalnie. Jeśli mamy narzędzia i standardy - lepiej jest rozwijać biznes - zauważył.

Uczestnicy zwrócili uwagę m.in. na koncepcje rozwoju i wdrażania krajowych e-ID, w tym schematów identyfikacji, które były różne w unijnych krajach. W praktyce okazało się, że pomimo projektów na wielką skalę, prowadzonych przez KE od ponad 10 lat, mało prawdopodobne jest dzisiaj, że poszczególne rozwiązania krajowe, uda się spiąć w jeden system i osiągnąć efekt konwergencji. Dodali także, że dalszy rozwój e-usług musi iść w parze z rozwojem bezpieczeństwa i zaufania użytkowników. Pandemia pokazała m.in., że tych - w odniesieniu chociażby do aplikacji antycovidowych - zabrakło. "Zielone certyfikaty", które będą potwierdzeniem zaszczepienia lub odbytej choroby - dodatkowo stworzyły potrzebę, by budować system identyfikacji, z którego obywatele UE mogliby korzystać poza granicami swojego kraju, na wspólnym europejskim rynku. - Potrzebujemy czegoś, co reprezentuje nas globalnie i jest bezpieczne. To główna ambicja nowego rozporządzenia - mówił Riccardo Genghini, szef komitetu ETSI/ESI, doradca Komisji Europejskiej.

Andrzej Dopierała natomiast wskazywał, że konieczne jest kreowanie sytuacji, w których korzystanie z e-usług będzie lepsze niż z tych tradycyjnych. - Usługi zaufane są fundamentem. Widzę to jako łańcuch zdarzeń: powinniśmy zachęcać obywateli do cyfrowych rozwiązań, wskazując na bezpieczeństwo i łatwość w użyciu. Daleka droga przed nami - robimy duże postępy, ale wciąż wiele pracy zostało - dodał i ocenił, że otrzymanie tożsamości cyfrowej to krok zero. Później będą kolejne. - Z niecierpliwością czekam na standaryzację. Może będziemy mogli stać się w EU przekładem dla innych. Byłoby świetnie, gdybyśmy mieli globalnie uznawane tożsamości cyfrowe. Tylko znowu, na początek zacznijmy od miejsca, w którym mamy możliwość działania - podkreślił Dopierała.

- eIDAS stanowi jeden z najważniejszych produktów eksportowych UE - mówił z kolei Miłosz Brakoniecki z Obserwatorium.biz. Wskazał też na pięć trendów w obszarze eID i usług zaufania, które zmienią rynek w najbliższych latach: globalizacja e-usług, zdalne potwierdzanie tożsamości, niezależna tożsamość, blockchain i nowe modele biznesowe.

Zmiany w dobrym kierunku

- Jeśli chodzi o tożsamość cyfrową, to idea europejskiego portfela będzie miała duże znaczenie w promocji nowych lub istniejących narzędzi - mówiła Sylvie Lacroix, owner at Sealed. Podkreśliła także, że nowe przepisy tworzą przestrzeń dla wydawania krótkoterminowych certyfikatów zaufanych, bez konieczności ich odwoływania.

Artur Miękina, dyrektor sprzedaży projektów kluczowych w Asseco Data System dodał, że eiDAS 2.0 był długo wyczekiwany. - Rozpędzi on ekosystem przyszłości cyfrowej - aktualnie mamy różne kraje z różnymi perspektywami i mam nadzieję, że będzie to wyglądać lepiej w przyszłości, że będzie więcej współpracy między podmiotami prywatnymi i publicznymi - ocenił.

Z kolei Soshi Hamaguchi, manager w Cosmos Corporation, ekspert z Japonii przypomniał natomiast, że zmian w eIDAS 2.0 jest znacznie więcej, niż można było oczekiwać. - Pamiętam, jak pierwsza odsłona regulacji weszła w życie w 2014 r. i sporo uwagi wywołała ona w Japonii. Cały tekst został przetłumaczony, były próby przekonania rządu japońskiego, że potrzebujemy takich kompleksowych ram dla usług zaufania. Niestety bez sukcesów - powiedział. Jak dodał: dopiero pandemia spowodowała, że rząd wdrożył nowe ustawodawstwo. - Teraz musimy już projektować naszą infrastrukturę pod eIDAS 2.0 - zauważył Soshi Hamaguchi. 

Z kolei Leonard Rosenthol, ISO International Organization for Standardization, ekspert z USA, zwrócił uwagę, że regulacje są bardzo ważne, ale eIDAS 2.0 jest dopiero punktem wyjścia do dalszych prac. - Rzeczywiście budujemy usługi zaufania, taką koncepcję na całym świecie i musimy zrozumieć, w którym kierunku powinno to ewoluować, wraz z technologiami jak portfel cyfrowy - mówił. Jak się wyraził, ważne jest też zrozumienie eID w scenariuszu międzyludzkim. - Skąd mam wiedzieć, że wchodzę w interakcję rzeczywiście z tą osobą, za którą się podaje? Jak to się ma do jej tożsamości w sieciach społecznościowych? Ważna będzie interakcja człowiek-człowiek i człowiek-maszyna, ale również anonimowość. Co zrobić w sytuacji, w której nie chcę ujawnić, kim jestem. Trzeba ująć te koncepcje w regulacjach - konstatował Rosenthol.

Trusted Economy

Jakie wnioski płyną z zakończonego już 21. Europejskiego Forum Podpisu Elektronicznego i Usług Zaufania? Po pierwsze, przyśpieszenie cyfryzacji w 2020 r., będące efektem pandemii i wprowadzanych ograniczeń sanitarnych, nie oznacza, że wszystkie problemy i bariery dla jej dalszego rozwoju zniknęły. Wyzwań jest bardzo dużo. Po drugie, wciąż jest też sporo pracy w takich obszarach jak edukacja i uświadamianie społeczeństwa w jaki sposób po cyfrowym świecie bezpiecznie się poruszać. Bez tego cała transformacja cyfrowa będzie wolniejsza.

Po trzecie, konieczna jest współpraca międzynarodowa i szukanie możliwości dla transgranicznego rozwoju usług zaufanych. Eksperci z wielu zakątków świata zwracali podczas tegorocznego EPFE uwagę na różne podejście do cyfrowej transformacji w poszczególnych krajach czy regionach. Nawet jeśli kierunek jest ten sam, to wykorzystywane narzędzia są inne, co rodzi pytanie o interoperacyjność i łączenie różnych systemów w jeden mechanizm. To o tyle ważne pytanie, że na cyfryzacje coraz częściej patrzy się w ujęciu globalnym. Po czwarte - bezpieczeństwo. Transformacja cyfrowa w wielu firmach przyśpieszyła, ale często kosztem bezpieczeństwa i luk w systemach ze względu na tempo, w jakim była wprowadzana podczas pierwszych lockdownów. To lekcja, z której trzeba wyciągnąć odpowiednie wnioski, by tych samych błędów nie popełniać w przyszłości.

Natomiast samo forum, po ponad dwudziestu latach, zmienia nazwę. Kolejna edycja odbędzie się już pod nową nazwą Trusted Economy Forum, bowiem jak mówią organizatorzy, nie chodzi już tylko o usługi zaufania czy sposób na e-identyfikację. Temat transformacji cyfrowej obejmuje swoim zasięgiem coraz więcej obszarów i nie pozostaje bez wpływu na całą gospodarkę.

Więcej informacji o forum można znaleźć na stronie https://www.efpe.pl/pl/.

Partnerem publikacji jest organizator EFPE

Finanse / Giełda / Podatki
Bądź na bieżąco!
Odblokuj reklamy i zyskaj nieograniczony dostęp do wszystkich treści w naszym serwisie.
Dzięki wyświetlanym reklamom korzystasz z naszego serwisu całkowicie bezpłatnie, a my możemy spełniać Twoje oczekiwania rozwijając się i poprawiając jakość naszych usług.
Odblokuj biznes.interia.pl lub zobacz instrukcję »
Nie, dziękuję. Wchodzę na Interię »