W sierpniu z Głównego Urzędu Statystycznego napłynęły dobre wiadomości. Inflacja po raz pierwszy od ponad roku (a dokładnie od czerwca 2024 r.) spadła poniżej 3 procent w ujęciu rocznym. Co istotne, sierpień - po odczycie na poziomie 3,1 proc. w lipcu - był drugim miesiącem z rzędu, kiedy wskaźnik CPI znalazł się poniżej górnej granicy pasma tolerancji NBP dla odchyleń od celu inflacyjnego (cel ten wynosi 2,5 proc. rdr, ale polski bank centralny dopuszcza odchylenia w zakresie 1,5-3,5 proc.).
Inflacja we wrześniu wzrośnie. Oto główni "winowajcy"
Do inflacyjnego pieca w ciągu ostatniego miesiąca znów jednak wpadło więcej "paliwa". We wtorek 30 września GUS opublikuje tzw. szybki odczyt inflacji za wrzesień, który najpewniej pokaże wzrost wskaźnika cen konsumenckich.
- Inflacja we wrześniu w ujęciu rocznym na pewno będzie wyższa niż w sierpniu - mówi Interii Urszula Kryńska, kierowniczka Zespołu Analiz i Prognoz w Biurze Analiz Makroekonomicznych w PKO BP.
Ekonomista mBanku Jakub Rybacki, pytany o to, czy w szybkim odczycie inflacji za wrzesień zobaczymy "trójkę z przodu", odpowiada: - To na pewno. Z naszych obliczeń wychodzi, że będzie to 3,0-3,1 proc., ze wskazaniem raczej na 3,1 proc.
- Na pewno tym, co szybko rośnie, są ceny usług, co jest bezpośrednio związane z tym, jak zachowują się wynagrodzenia. Ich wzrost wprawdzie w ostatnich miesiącach spowolnił, ale dalej przekracza to, co chciałby widzieć bank centralny - dodaje ekonomista.
W tym miesiącu wzrosły też trochę ceny żywności. To one, obok inflacji bazowej i cen usług, będą wypychały inflację w górę.
- Widzimy jedną kategorię, która nam tę inflację podbija - mówi z kolei Urszula Kryńska z PKO BP. - Są to ceny paliw. Nie chodzi jednak o to, że wzrosły one w ciągu miesiąca, tylko o niską bazę odniesienia: rok temu we wrześniu ceny paliw spadły znacząco, bo o 3,4 proc. miesiąc do miesiąca.
W trzecim kwartale 2024 roku notowania ropy naftowej znacząco spadły, co przełożyło się na niższe ceny na stacjach benzynowych. W analogicznym okresie tego roku sytuacja rynkowa była już mniej sprzyjająca. Kierowcy w okresie od lipca do września odczuwali presję ze strony czynników geopolitycznych, przekładającą się na zmienność cen na dystrybutorach. W lipcu te ostatnie wciąż jeszcze znajdowały się pod wpływem izraelskiego ataku na Iran rozpoczętego 13 czerwca, który wywindował kontrakty miesięczne na ropę, w sierpniu utrzymywały się na stosunkowo niskim poziomie, zaś początek września przyniósł podwyżki. Końcówka bieżącego miesiąca to już największy od 13 czerwca wzrost notowań ropy WTI i Brent w reakcji na eskalację napięć w trójkącie Rosja-Ukraina-NATO.
Ceny ciepła kluczowe dla wskaźnika inflacji. "Wyraźny wzrost kosztów"
"Oczekujemy, że roczna dynamika cen zwiększyła się we wrześniu do 3,1 proc. rdr wobec 2,9 proc. w sierpniu" - piszą ekonomiści Credit Agricole w cotygodniowym raporcie. "Wzrost inflacji wynikał przede wszystkim ze spowolnienia spadku cen paliw oraz podwyżki cen ciepła systemowego" - dodają.
Ceny ciepła, obok cen paliw, to kolejny wskazywany przez ekonomistów wrześniowy inflacyjny "dopalacz". Analitycy Santander Banku Polska - których prognoza inflacji za wrzesień to 3,2 proc. rdr - wskazują, że odbicie wskaźnika CPI będzie m.in. efektem "wyraźnego wzrostu kosztów ciepła po wygaśnięciu latem ustawowego ograniczenia opłat z tym związanych".
Ekonomiści Pekao - którzy są zdania, że "wrześniowy odczyt krajowej inflacji CPI ma potencjał do lekkiego wzrostu z dużą szansą na zobaczenie '3 z przodu'" - piszą z kolei w raporcie, że "paliwem inflacyjnym będą skutki odmrożenia cen energii cieplnej i idące za tym podwyżki taryf".
Przypomnijmy, że z końcem czerwca br. zakończył się rządowy program dopłat do cen ciepła (państwo dopłacało spółkom ciepłowniczym do różnicy między realną ceną ciepłą a ustaloną w ustawie ceną maksymalną).
O ile w lipcu i sierpniu nie był to istotny czynnik, to we wrześniu - kiedy część spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych zdecydowała już o włączeniu ogrzewania, a lokatorzy zaczynają korzystać z ciepła systemowego - wzrost cen ciepła może zmieniać warunki na inflacyjnym polu gry. Tym bardziej, że - jak wskazuje Forum Energii w najnowszym raporcie "Transformacja ciepłownictwa w Polsce. Edycja 2025" - polskie ciepłownictwo jest narażone na ryzyko tzw. "pułapki gazowej, czyli "uzależnienia od paliw kopalnych i wahań cen na rynkach międzynarodowych". Ceny gazu ziemnego stale rosną, napędzane m.in. ryzykiem politycznym, a Polska importuje duże ilości tego surowca , więc sytuacja międzynarodowa jest tutaj istotna. Tymczasem konsumpcja gazu w ogrzewnictwie rośnie: jak wylicza Forum Energii, od 2015 r. jego zużycie wzrosło o 36 proc., a w nowych budynkach jednorodzinnych prawie połowa urządzeń grzewczych to kotły gazowe).
Prezydent Karol Nawrocki podpisał wprawdzie ustawę o bonie ciepłowniczym, która kieruje wsparcie do gospodarstw domowych także za okres od 1 lipca do 31 grudnia br. - ale nie zmienia to faktu, że wyższe taryfy obowiązujące dla części odbiorców podbiją wskaźnik cen konsumenckich.
"Nasze szacunki wskazują, że podwyżki opłat za ciepło mogą we wrześniu dodać do CPI ok. 0,16 pkt. procentowego" - piszą ekonomiści Santandera. "Gdyby tak było, wzmocniłoby to nasze przekonanie, że Rada Polityki Pieniężnej wstrzyma się z kolejną obniżką stóp procentowych do listopada, pomimo słabszych od prognoz danych o płacach i aktywności gospodarczej w sierpniu" - dodają.
Co zrobi RPP w obliczu lekkiego odbicia inflacji?
Listopad to termin, który jawi się jako najbardziej prawdopodobny, jeśli chodzi o kolejne cięcie stóp. To jeden z trzech miesięcy w roku (obok marca i lipca), kiedy NBP publikuje swoją projekcję inflacji i wzrostu gospodarczego. To kluczowy dokument w procesie podejmowania decyzji przez członków RPP, ponieważ obejmuje on prognozy na rok bieżący i dwa pełne lata po nim następujące.
- W tym roku oczekujemy jeszcze jednej obniżki stóp o 25 punktów bazowych - mówi Urszula Kryńska z PKO BP. - Najpewniej na posiedzeniu w listopadzie, kiedy będzie projekcja, ale nie można wykluczyć, że nastąpi ona już w październiku.
- W naszym odczuciu lekkie odbicie inflacji nie powinno opóźnić kolejnych obniżek stóp procentowych - stwierdza ekonomistka. - Inflacja znajduje się obecnie w szerokim celu. Dla RPP jest istotne, że prezydent podpisał ustawę o mrożeniu cen energii w IV kwartale, a jest to obszar, na który Rada wskazywała jako istotny dla jej decyzji.
Na prezydencki podpis pod ustawą zamrażającą ceny energii na poziomie 500 zł netto za MWh w okresie od 1 października do 31 grudnia br. zwracają też uwagę ekonomiści Banku Millennium. "Naszym zdaniem, będzie to bardzo istotny argument dla członków Rady Polityki Pieniężnej, którzy optowaliby za obniżką stóp procentowych NBP na posiedzeniu 7-8 października br." - piszą.
Brak tej obniżki w październiku nie powinien jednak budzić większych niepokojów co do dalszych kroków na ścieżce obniżek, będzie natomiast świadczył o tym, że RPP woli zachować powściągliwość. "Niewielkie odbicie inflacji może być dla Rady Polityki Pieniężnej kolejnym argumentem za ostrożnością w dalszym luzowaniu polityki pieniężnej. Spodziewamy się, że kolejne miesiące przyniosą dalszy spadek inflacji, a Rada dokona w tym roku kolejnej obniżki stóp procentowych w listopadzie, po zapoznaniu się z najnowszą projekcją inflacyjną, która powinna przekonać decydentów o trwałym spadku inflacji w okolice celu w średnim terminie" - piszą ekonomiści ING Banku Śląskiego.
Zobacz również:
- W długim terminie, choć konsumpcja szybko rośnie i inflacja bazowa jest raczej wysoka, wskaźnik inflacji nie oderwie się znacząco od 3 procent, chyba, że miałby miejsce jakiś szok zewnętrzny związany z cenami żywności czy energii - zauważa Jakub Rybacki z mBanku.
- Na pewno wyższy bieżący odczyt inflacji może hamować dyskusję o obniżce stóp procentowych na październikowym posiedzeniu RPP i raczej należy spodziewać się tej obniżki w listopadzie - dodaje. - Prognozujemy, że wyniesie ona 25 punktów bazowych i będzie ostatnią w horyzoncie do końca tego roku - prezes Glapiński zawsze powtarza, że w grudniu zmiany stóp generalnie nie powinny mieć miejsca, o ile nie dzieje się nic nadzwyczajnego.
Katarzyna Dybińska
