Poprzednio Islandia podjęła próbę wejścia do Zjednoczonej Europy w następstwie kryzysu bankowego w 2008 roku. Wyspiarski kraj odczuł go wyjątkowo silnie - upadły trzy największe banki, akcje na giełdzie straciły 90 proc. wartości i o połowę spadła islandzka korona wobec euro. Negocjacje zostały zawieszone w 2013 r. na życzenie Reykjaviku., otwiera się w nowym oknie
Islandia rozważa rozmowy. Po groźbach Trumpa
Tym razem za chęcią sprawdzenia nastrojów wobec Brukseli nie stoją obawy o kondycję sektora finansowego, ale o groźby Stanów Zjednoczonych. Rząd Islandii ogłosił referendum w marcu - po tym, jak prezydent Donald Trump zagroził aneksją Grenlandii i wielokrotnie nazywał tę arktyczną wyspę "Islandią". Ambasador USA w Reykjaviku, Billy Long, zażartował, że kraj powinien zostać 52. stanem USA, a on - jego gubernatorem.
Islandia odzyskała niepodległość ponad 80 lat temu. Nie posiada własnej armii, a swoją obronność opiera na członkostwie w NATO (była jednym z krajów założycielskich) oraz dwustronnym pakcie obronny zawartym z Waszyngtonem w 1951 roku. Zwolennicy wznowienia negocjacji twierdzą, że zacieśnienie relacji z Brukselą i podpisane partnerstwo obronne UE-Islandia (marzec 2026 r.) wzmocnią podmiotowość kraju.
Zadbać o finanse. I obniżyć kredyty
Ważną kwestią są pieniądze. Nominalny PKB per capita Islandii przekracza 110 tysięcy dolarów, dzięki czemu jest ona jedną z najbardziej dochodowych gospodarek globu., otwiera się w nowym oknie W kraju ożyła debata, czy w obecnej sytuacji geopolitycznej państwo powinno prosperować samodzielnie, czy też poświęcić część swojej autonomii w zamian za stabilność gospodarczą, jaką daje członkostwo w UE.
Zwolennicy wznowienia negocjacji twierdzą, że zbyt wiele rodzin płaci wysoką cenę za mieszkanie poza strefą walutową Wspólnoty. Wskazują na niestabilną koronę islandzką, wysoką inflację i wysokie koszty pożyczek. Według niezależnej firmy badawczej Oxford Economics, oprocentowanie kredytów hipotecznych w Islandii wynosi około 9 proc. - o prawie 5 punktów procentowych więcej niż w strefie euro.
Dużą nadzieję na wznowienie rozmów mają młodzi, których nie stać na kredyty hipoteczne. Według informacji opublikowanych przez "Financial Times", nie wszyscy mogą sobie też pozwolić na wynajem samodzielnego mieszkania. Młodzi liczą, że jeśli ich kraj zdecyduje się na rozmowy zjednoczeniowe, a potem wejdzie do strefy euro, sytuacja się poprawi.
Trudny temat. Rybołówstwo
Powrót do negocjacji zmusiłby strony do ponownego przeanalizowania najbardziej delikatnej kwestii - praw połowowych. Nieosiągnięcie zgody w tej sprawie było powodem zawieszenia przed 13 laty przez Islandię wniosku o członkostwo. W zeszłym roku połowy stanowiły prawie 40 proc. eksportu kraju. A sektor wraz z przetwórstwem rybnym odpowiadał za 8 proc. PKB. Reykjavik chce zachować suwerenną kontrolę nad krajowym rybołówstwem i nie chce dzielić się akwenami.
Poprzez przynależność do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) Islandia jest już członkiem wolnego rynku. Od 25 lat należy też do strefy Schengen. "Dla Brukseli referendum ma strategiczne znaczenie" - twierdzi London School of Economic. Wznowienie rozmów dałoby szansę na przyjęcie ważnego członka i zwiększenie budżetu UE.














