"Luka VAT w Polsce ponownie zaczęła się zmniejszać. W raporcie Komisji Europejskiej czytamy, że po wyraźnym wzroście do 16,0 proc. w 2023 r. (z 11,2 proc. w 2022 r.) luka VAT w Polsce spadła do 10,9 proc. w 2024 r. - według szybkiego szacunku" - wskazano w "Tygodniku PIE", publikacji Polskiego Instytutu Ekonomicznego.
Wzrost luki VAT w 2023 r. związany z koniunkturą. Polska nie była wyjątkiem w UE
Autorzy opracowania ocenili, że wzrost luki VAT w 2023 r. był silnie związany z koniunkturą. W tamtym roku realny wzrost PKB w Polsce "spowolnił do 0,2 proc., czyli o 5,0 pkt proc. mniej niż rok wcześniej, a realna konsumpcja gospodarstw domowych spadła do -0,3 proc.". Poza tym udział usług w gospodarce wzrósł do 64,4 proc., tymczasem sektor ten według raportu KE "cechuje się relatywnie wyższym ryzykiem niezgodności podatkowej". Wzrosła też liczba upadłości firm, co pogarsza ściągalność zobowiązań podatkowych.
"Polska nie była wyjątkiem na tle Unii Europejskiej. W 2023 r. luka VAT w UE wzrosła do 128 mld euro, czyli 9,5 proc. potencjalnych wpływów, co oznacza pogorszenie r/r o 1,6 pkt proc. Mediana luki VAT w państwach członkowskich zwiększyła się z 7,3 proc. do 8,2 proc." - zauważył PIE.
Mapa UE pokazuje duże różnice między krajami w 2023 r. Najniższe luki VAT obserwujemy w Austrii (1 proc.), Finlandii (3 proc.) i na Cyprze (3,3 proc.), a najwyższe w Rumunii (30 proc.) i na Malcie (24,2 proc.). "Po stronie zmian r/r najsilniejsze wzrosty dotknęły Irlandię (+6 pkt proc.), Estonię (+5,1 pkt proc.), Węgry (+5 pkt proc.) i Polskę (+4,8 pkt proc.). Znaczącą poprawę odnotowano w Chorwacji (-3,7 pkt proc.), Słowenii (-3,5 pkt proc) i na Cyprze (-3 pkt proc.)" - dodał Instytut.
W 2024 roku poprawa warunków ściągalności VAT
W analizie oceniono, że dane za 2024 r. sugerują poprawę warunków ściągalności VAT w Polsce. Wśród czynników, które na to wpłynęły, był m.in. na spadek liczby upadłości o 3,2 proc., co wpłynęło na ograniczenie strat wynikających z niewypłacalności podatników.
"Równolegle zmniejsza się tzw. luka polityczna, czyli część ubytku VAT wynikająca z decyzji o stawkach i zwolnieniach. W Polsce VAT policy gap spadła z 53,6 proc. w 2022 r. do 50,8 proc. w 2023 r. i 49,8 proc. w 2024 r., co należy do największych spadków w UE" - napisano w publikacji PIE.
"Za poprawą stoją zarówno czynniki cykliczne, jak i systemowe. Autorzy (raportu KE - red.) sugerują, że wyniki z 2024 r. mogą odzwierciedlać jednocześnie stabilizację gospodarczą oraz dojrzewanie zmian wdrażanych w ostatnich latach w administracji skarbowej i wobec podatników" - dodał Instytut w tygodniku.
