Według pierwszej w historii opinii Rady Fiskalnej, w projekcie brakuje działań, które zapewniłyby rozpoczęcie procesu konsolidacji fiskalnej, mimo utrzymującej się dobrej koniunktury gospodarczej. Obecna nierównowaga finansów publicznych - podkreślają eksperci - jest efektem kumulacji decyzji podejmowanych przez wiele lat, a nie skutkiem załamania dochodów państwa.
Rada Fiskalna o budżecie. Ostrzega przed 55 proc. PKB
"Relacja dochodów do PKB pozostaje historycznie wysoka, natomiast podstawowym źródłem pogłębienia deficytu jest wzrost wydatków, wyraźnie przewyższający wzrost dochodów" - czytamy w wydanej opinii.
Rada Fiskalna ostrzegła w niej, że ryzyko przekroczenia przez państwowy dług publiczny progu 55 proc. PKB w 2027 r. jest bardzo wysokie. "Próg zostaje przekroczony w niemal wszystkich analizowanych wariantach ryzyka, m.in. przy założeniu niewystąpienia tzw. naturalnych oszczędności w oczekiwanej wysokości. W projekcie nie zapewniono odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa" - wskazano.
Autorzy opinii o przyszłorocznym budżecie twierdzą, że wzrost wydatków na obronność nie jest jedynym czynnikiem odpowiadającym za pogorszenie sytuacji fiskalnej. Wskazują, że odpowiadają one za około jedną czwartą wzrostu wydatków od 2021 r., a istotny wpływ mają także transfery socjalne, wynagrodzenia oraz inne trwałe zobowiązania państwa.
Prognoza dochodów niepewna. Naprawa finansów publicznych wymaga wieloletniego planu
Według Rady Fiskalnej, projekt budżetu nie stanowi także wystarczającej odpowiedzi na zalecenia Rady ECOFIN (Rada ds. Gospodarczych i Finansowych UE). Dotyczą one wykorzystania okresu obowiązywania krajowej klauzuli wyjścia (NEC) do zmiany struktury wydatków lub zwiększenia dochodów w celu zapewnienia trwałego finansowania podwyższonych wydatków obronnych.
Rada zwróciła też uwagę, że prognoza dochodów budżetowych na 2027 r. obarczona jest wysokim ryzykiem. Wśród powodów wymieniła uwzględnienie nieuchwalonych jeszcze zmian podatkowych oraz optymistyczne założenia dotyczące dynamiki dochodów podatkowych., otwiera się w nowym oknie
W ocenie jej ekspertów, naprawa finansów publicznych wymaga przygotowania wiarygodnego, wieloletniego planu oraz możliwie szerokiego porozumienia politycznego. "Nie oznacza ona ograniczenia ambicji państwa, lecz stanowi warunek trwałego finansowania bezpieczeństwa, usług publicznych, inwestycji i polityki społecznej" - podkreślono.
Rada zaapelowała do rządu i wszystkich sił politycznych o współodpowiedzialność za przygotowanie i realizację takiego planu.
Siedmioosobowa Rada Fiskalna została powołana przed rokiem przez Sejm i rozpoczęła działalność 1 stycznia 2026 r. Jej przewodniczącym jest ekonomista i ekspert w zakresie finansów publicznych Sławomir Dudek.
