- Wynik prowizyjny (w III kwartale) był niemal na takim samym poziomie jak rok wcześniej. Był pod wpływem intensywnej inwestycji w akwizycję - mówił na konferencji prasowej poświęconej prezentacji wyników banku za III kwartał prezes Michał Gajewski.
Po dziewięciu miesiącach tego roku w porównaniu z analogicznym okresem 2025 wynik z opłat i prowizji Erste BP spadł o 1 proc., gdy w innych bankach wyraźnie wzrósł. W Pekao o 11 proc., w ING Banku Śląskim - o 12 proc., w mBanku - o 4,4 proc. To znaczy, że Erste w akwizycję klientów z sektora małych i średnich firm zainwestował przynajmniej 100 mln zł, a być może nawet dwa razy tyle. Co mu to dało?
- W ciągu III kwartału pozyskaliśmy ponad 115 tys. kont firmowych. Obsługujemy 657 tys. kont małych i średnich firm i jesteśmy numer dwa w Polsce w liczbie obsługiwanych przedsiębiorców (…) To ten segment, w który dużo inwestujemy, w akwizycję - mówił Michał Gajewski.
Największe polskie banki stanęły do walki o klienta z sektora małych i średnich firm, widząc duży potencjał w tym sektorze. Nie wiemy, ile takich firm obsługuje numer jeden na polskim rynku, PKO Bank Polski, ale inne instytucje chwalą się sukcesami w swoich akwizycjach. mBank twierdzi, że ma ok. pół miliona takich klientów, ING BŚK podaje 618 tys. klientów korporacyjnych, a wśród nich pozyskanych 20 tys. w III kwartale tego roku. Wynik akwizycyjny Erste oznacza wzrost klientów z sektora MŚP o 17 proc. rok do roku. Na razie w całym portfelu banku kredyty dla MŚP stanowią 10 proc. To stosunkowo niewiele.
Nowy wymiar bankowości relacyjnej?
Tu trzeba zrobić zastrzeżenie - nie wiemy, w jaki sposób banki liczą klientów z sektora przedsiębiorstw, podobnie jak nie wiadomo, kogo uznają za swojego klienta detalicznego. Nie ma tu powszechnie obowiązującej ani wspólnej metodologii, każdy liczy po swojemu. Z rynku detalicznego wiadomo, że w Polsce na ok. 20 mln dorosłych przypada ponad 50 mln rachunków bieżących, ale to wcale nie znaczy rzecz jasna, że banki mają 50 mln klientów.
Podobnie jest w przypadku firm, także małych i średnich. Obecnie mają już rachunki w kilku bankach i w zależności od potrzeb korzystają z tego lub innego. Gdyby zsumować tylko liczbę klientów firmowych podawanych przez trzy banki, byłoby to niemal 1,8 mln na ok. 2,9 mln przedsiębiorstw w Polsce. Pozostałym instytucjom przypadłoby zaledwie nieco ponad milion.
Dodajmy do tego trzy istotne konteksty. Pierwszy jest taki, że badania profesor SGH Małgorzaty Pawłowskiej sprzed kilkunastu lat pokazały, iż małe i średnie firmy stawiały zdecydowanie na bankowość relacyjną, a więc długoterminową, w której partner finansowy ma bogatą wiedzę o sytuacji i potrzebach przedsiębiorstwa i potrafi znaleźć dla niego odpowiednie rozwiązania.
Tworzenie pomiędzy bankiem a klientem długotrwałej relacji skutkuje tym, że klient nie szuka innego banku, żeby zmniejszyć koszty usług finansowych (np. obniżyć koszty kredytu czy podwyższyć oprocentowanie depozytu), zwiększyć pakiet dostępnych mu usług albo ich jakość. Przeciwnie, ufa swojemu bankowi, korzysta z coraz większej palety potrzebnych mu produktów. I w zamian za to dostarcza bankowi kolejnych przychodów z prowizji. Dodajmy, że bankowość relacyjna w Polsce to podstawowy model funkcjonowania banków spółdzielczych.
"Zwrot z tej inwestycji w dłuższym terminie"
Drugi kontekst jest taki, że małe i średnie firmy - owszem - być może wciąż cenią lojalność, długoterminowe relacje, ale zdarza się, że bywają nimi zawiedzione, a wtedy skrupulatnie liczą koszty współpracy z bankiem. Co się wtedy dzieje? "Gdy potrzebujemy finansowania, robimy casting na bank" - mówi nam jeden z przedsiębiorców. Bywa, że bank, który przez lata nieumiejętnie budował relacje z klientem, zostaje z niczym.
Trzeci kontekst: sektor małych i średnich firm jest prawdopodobnie najmniej ukredytowiony ze wszystkich w Polsce. Dane Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości pokazują, że zaledwie 9 proc. takich przedsiębiorstw korzysta z kredytu. To najbardziej konserwatywny i zapóźniony sektor gospodarki, a jednocześnie - jak pokazują liczne analizy - im mniejsze przedsiębiorstwo, tym jest mniej produktywne.
Ale zapóźnienie - to także szansa. Tu właśnie pojawia się potencjał. Dodajmy do tego, że Erste BP już kilka lat temu (jeszcze jako Santander BP) zbudował w kraju kilka centrów kompetencyjnych, które miały służyć budowaniu relacji z tym segmentem biznesu.
Tymczasem II kwartał tego roku przyniósł przełom - po raz pierwszy od dekady inwestycje w polskiej gospodarce wyraźnie wzrosły i to także za sprawą sektora prywatnego. Banki zaczęły już sygnalizować - inwestycje i popyt na kredyt zaczynają się rozlewać szeroko, obejmują także małe i średnie firmy. Te zaś zgłaszają popyt na kredyt. Trudno wyobrazić sobie lepszy moment, by powalczyć o jak największy kawałek tortu, jak nie wtedy, kiedy tort właśnie rośnie.
- Rośnie ukredytowienie tych klientów, już wynosi 10 proc. Stwarzają oni dużą szansę jeśli chodzi o cross sell. Ponad dwie trzecie wykazuje dużą aktywność transakcyjną. Jesteśmy już na pozycji drugiej jeśli chodzi o ten segment, chcemy być numer jeden. Będziemy kontynuować koncentrację strategiczną na tym segmencie - mówił Michał Gajewski.
- Zwrot z tej inwestycji jest przewidziany w dłuższym terminie - dodał.
"Wielki potencjał dla banków i wzrostu"
Sektor MŚP jest obiecujący także z tego względu, że przez ostatnią dekadę firmy te wstrzymywały się z inwestycjami i mają wiele do nadrobienia, jeśli chcą utrzymać się na powierzchni w warunkach coraz silniejszej konkurencji z Chin. Faktem jest równocześnie, że MŚP wciąż wytwarzają niemal połowę polskiego PKB i zatrudniają blisko 7 mln osób.
- Ten segment z punktu widzenia istotności dla polskiej gospodarki, potrzeb inwestycyjnych ma duże znaczenie. Tam jest wielki potencjał dla banków, dla wsparcia i wzrostu - powiedział Michał Gajewski.
Banki, nawet jeżeli zarzucają szeroko sieci na staw, w którym pływają MŚP, robią to prawdopodobnie po to, żeby ostatecznie wyławiać okazy z największym potencjałem, mające zdrowe modele biznesowe, perspektywy wzrostu i dostarczania im dochodów. Zapewne pamiętają, że sektor ten jest ryzykowny, udział złych kredytów (na koniec sierpnia te będące w fazie 3 stanowiły 6,4 proc.) jest większy nawet niż w kredytach konsumpcyjnych. W przeszłości były w Polsce instytucje, które agresywnie wyciągały ręce, szczególnie po mikrofirmy i skończyło się to bardzo mocnymi poparzeniami.
Erste BP nie obronił po trzech kwartałach tego roku wyniku odsetkowego, choć obniżył się on nieznacznie. Wynik z tytułu odsetek wyniósł 9,5 mld zł i spadł o 1 proc. z powodu obniżek stóp procentowych oraz korekty o 72 mln zł spowodowanej wyrokiem TSUE w sprawie kredytowania kosztów pozaodsetkowych. Marża odsetkowa netto obniżyła się do 4,42 proc.
Zysk brutto banku po trzech kwartałach obniżył się do 6 mld zł z 6,4 mld zł. Zysk netto po zapłaceniu w tym roku wyższego podatku dochodowego, spadł o 20 proc. do 3,7 mld zł.
Jacek Ramotowski










