W skrócie
- Bruksela rozważa wprowadzenie parapodatku od niezebranych elektroodpadów, który ma przynieść budżetowi UE nawet 15 miliardów euro rocznie w latach 2028-2034.
- Branża AGD ostrzega, że obciążenia finansowe mogą doprowadzić do upadku europejskich producentów, którzy już teraz zmagają się ze spadkami produkcji i zamykaniem fabryk.
- Szansą na wyrównanie warunków konkurencji z firmami spoza UE może być rozszerzenie unijnego mechanizmu granicznego podatku węglowego CBAM na produkty z branży AGD.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Propozycja Brukseli zakłada, że państwa UE płaciłyby do unijnego budżetu dwa euro rocznie za każdy kilogram niezebranych elektroodpadów. To pomysł w ramach tzw. nowych zasobów własnych, które mają zapewnić dodatkowe źródła finansowania budżetu UE na lata 2028-2034.
Nowy parapodatek za stare lodówki, pralki, komputery czy telewizory przynosiłby nawet 15 miliardów euro rocznie wpływów. Wysokość składki byłaby obliczana na podstawie danych o ilości sprzętu wprowadzanego na rynek i zebranych odpadów. Im skuteczniejsza byłaby zbiórka, tym mniejsze obciążenie ponosiłby dany kraj.
Podstawą wyliczeń byłoby zestawienie ilości sprzętu trafiającego do sprzedaży z ilością zużytych urządzeń oddawanych do zbiórki. Problem w tym, że taki mechanizm nie uwzględniałby żywotności produktów. Pralki czy lodówki często służą konsumentom przez kilkanaście lat, zanim trafią do utylizacji.
Branża AGD boi się skutków nowej opłaty. "Chcą na nasze barki położyć 15 mld euro"
Formalnym płatnikiem byłoby państwo członkowskie, a nie producenci pralek, lodówek czy zmywarek. Sam projekt nie ustanawia dodatkowej opłaty od każdej sprzedanej sztuki AGD. Jednak branża obawia się skutków pośrednich.
Rządy, chcąc ograniczyć dodatkowe wpłaty do UE, mogłyby wprowadzać krajowe rozwiązania zwiększające zbiórkę zużytego sprzętu, a część związanych z tym kosztów mogłaby obciążyć przedsiębiorców.
Za prace nad przyszłym unijnym budżetem odpowiada m.in. polski komisarz ds. budżetu, zwalczania nadużyć finansowych i administracji publicznej Piotr Serafin.
- To skandaliczne, że polski komisarz Piotr Serafin zgadza się na nowe źródło finansowania budżetu Unii Europejskiej w postaci parapodatku, który zostanie nałożony na branżę elektryczną, głównie AGD. Przecież Polska jest jednym z największych producentów AGD w UE - mówi w rozmowie z Interią Biznes szef APPLiA Polska Wojciech Konecki.
- Nasza branża zbiera 100 proc. elektroodpadów, a wymaga się od nas, żebyśmy zbierali 120-130 proc. Wiadomo, że tego nie zrobimy, chyba że recyklerzy zaczną produkować kwity. Ale to rozbuduje szarą strefę - dodaje.
- To są pomysły naszych urzędników, na które my nie mamy wielkiego wpływu. Chcą na nasze barki położyć 15 miliardów euro. To nas w ogóle już nie będzie. My zginiemy. I to będzie tylko na życzenie urzędnika, który kciukiem wskazuje w górę albo w dół, decydując, która branża ma przestać istnieć, która fabryka ma się zamknąć - ostrzega Konecki.
Produkcja AGD w Polsce spada. Rośnie konkurencja z Chin, Turcji i Egiptu
Problemy branży AGD widoczne są w statystykach. W 2025 roku w Polsce wyprodukowano 26 mln urządzeń AGD, w tym ponad 23 mln sztuk dużego AGD. Z krajowych fabryk zjechało o 4 proc. mniej urządzeń niż w roku poprzednim.
- W zeszłym roku straciliśmy pięć fabryk. Zamknęły się fabryki Beko i LG. Niestety ten trend nadal postępuje. Jesteśmy numerem jeden w Unii Europejskiej, ale konkurencja jest olbrzymia. Nie tylko ze strony Chin, lecz także Turcji czy Egiptu - mówi Konecki.
ZOBACZ TAKŻE: Reforma odpadów budzi kontrowersje. "Im bliżej wyborów, tym trudniej", otwiera się w nowym oknie
Według danych APPLiA produkcja dużego AGD w UE spadła z 67 mln sztuk do 52 mln sztuk w ciągu pięciu lat. W 2025 r. Chiny odpowiadały już za 43 proc. dostaw dużego AGD na unijny rynek, a ich wolumen wzrósł o 13 proc. rok do roku. W przypadku lodówek już tylko 15 proc. urządzeń sprzedawanych w Europie pochodzi z europejskich fabryk, których właścicielami są europejskie firmy.
- Nasza produkcja spada już od kilkunastu lat, chociaż nadal jesteśmy numerem jeden w UE. Inne kraje, które kiedyś były gigantami w produkcji AGD, takie jak Francja czy Wielka Brytania, straciły ten przemysł praktycznie całkowicie - dodaje.
Przekonuje, że producentom AGD coraz trudniej skutecznie zabiegać o swoje interesy na szczeblu unijnym, ponieważ coraz mniej krajów w Europie ma w tym interes.
Rumunia coraz większym konkurentem Polski na rynku AGD
- Dość istotnym graczem, który jest dla nas również pewną konkurencją, jest Rumunia. Ma ona stosunkowo tanią siłę roboczą, a jakość produkcji się poprawia - ocenia Wojciech Konecki.
Jednak europejskim producentom AGD trudno jest mocniej rozłożyć skrzydła, głównie przez wysokie koszty pracownicze i coraz wyższe ceny energii.
- Nadal mamy bardzo dobre podstawy, świetną lokalizację, myśl technologiczną polskich inżynierów i dość duży rynek wewnętrzny - podkreśla. - Mamy olbrzymie atuty. Jesteśmy blisko największego rynku konsumenckiego, czyli całej Europy, a w szczególności Niemiec, Francji i Włoch. To największe rynki, na które dostarczamy nasze produkty - dodaje.
Kolejne zakłady myślą o zamknięciu. KE reaguje na problem
W Polsce działa obecnie około 30 fabryk sprzętu AGD. Tylko w ubiegłym roku zamknięto pięć zakładów. - Mam nadzieję, że ten zły trend jakoś powstrzymamy, chociaż już wiem nieoficjalnie, że co najmniej dwie firmy myślą o zamknięciu fabryk - mówi prezes Konecki.
- Jeżeli konsumpcja nie wzrośnie, a sprzedaż nie zacznie się odbudowywać, możliwości rozwoju fabryk pozostaną ograniczone. Niestety, od 2021 roku, czyli po wybuchu pandemii, obserwujemy utrzymującą się ostrożność konsumentów, która negatywnie wpływa na popyt - wskazuje.
Trudna sytuacja europejskiego przemysłu AGD zdaje się jednak przyciągać coraz większą uwagę Brukseli. W ubiegłym tygodniu europosłowie KO Dariusz Joński i Ewa Kopacz poinformowali, że podczas spotkania z szefową KE Ursulą von der Leyen uzyskali zapewnienie, że poprze ona polskie stanowisko w sprawie wsparcia europejskiej branży AGD.
Chodzi o rozszerzenie mechanizmu CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), czyli granicznego podatku węglowego, na produkty AGD. Ma on pozwolić na wyrównanie warunków konkurencji. Oznaczałoby to, że chińskie firmy eksportujące na unijny rynek musiałyby płacić dodatkowy podatek.
ZOBACZ TAKŻE: Polska produkcja AGD zagrożona. Europosłowie chcą zmian od szefowej KE, otwiera się w nowym oknie
Ponadto w najbliższym czasie planowane jest spotkanie przedstawicieli branży AGD z unijnym komisarzem Wopke Hoekstrą.
AGD to ważna gałąź przemysłu UE. Branża zatrudnia około pół miliona osób w całej Unii Europejskiej, w tym 100 tys. w Polsce.
Sebastian Tałach










