W skrócie
- Rentowność 10-letnich obligacji skarbowych USA przekracza 5 proc i jest najwyższa od 2002 roku. Przez lata 5-procentowa rentowność amerykańskich 10-latek była traktowana jak punkt, od którego zaczynają się turbulencje na rynkach finansowych.
- Kristina Hooper, analityczka rynkowa Man Group, ostrzega, że gospodarce USA grozi stagflacja. Połączenie słabszego wzrostu gospodarczego z uporczywą presją inflacyjną sprawia, że tradycyjne aktywa skarbowe tracą dotychczasowy status ”bezpiecznych przystani”.
- Wielu ekspertów jest zdania, że w dzisiejszych czasach należy inwestować w złoto, srebro, nieruchomości i inne aktywa realne, których wartość rośnie, gdy tradycyjne pieniądze są osłabiane przez inflację i ekspansję monetarną banków centralnych.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
W Polsce jesteśmy zaniepokojeni wysokością długu publicznego, który zbliża się do 60 proc. PKB. Pocieszenia możemy szukać w fakcie, że 8 z 10 największych gospodarek świata ma dług przewyższający 80 proc. PKB. Jednocześnie 6 z 10 krajów wykazuje deficyt fiskalny powyżej 3 proc. PKB, a w przypadku USA i Chin sięga on 6 proc.
W Europie negatywnie wyróżnia się Francja zadłużona na ponad 115 proc. PKB i utrzymująca od kilku lat deficyt budżetowy co roku w granicach 5 proc. Rząd w Paryżu ma nie lada problem, gdyż dodatkowo zmaga się ze stagnacją gospodarczą. Tegoroczny wzrost PKB we Francji będzie minimalny i prawdopodobnie wyniesie 0,4 proc.
Nabywcy obligacji dyktują twarde warunki
Nie ulega wątpliwości, że inwestorzy patrząc na te liczby tracą wiarę w stabilność finansów publicznych największych gospodarek świata. Z tego powodu żądają coraz wyższych rentowności długoterminowych obligacji skarbowych. To nie przypadek, że dochodowość 10-letnich papierów francuskich bije rekordy z 2008 roku i wynosi 4,85 proc. Te odsetki są dużo wyższe niż w wypadku niemieckich papierów dłużnych (3,50 proc), choć gospodarka naszych zachodnich sąsiadów też niedomaga.
Gwoli ścisłości, trzeba tu dodać, że rentowność naszych 10-latek jest wyższa niż obligacji francuskich i wynosi 6,33 proc. Tak wysoki poziom to między innymi efekt obniżenia ratingu dla Polski przez agencję Moody's. Duże znaczenie ma także przedłużająca się wojna za naszą wschodnią granicą. W okresie, gdy Rosja zwiększa ostrzał Kijowa i skalę działań hybrydowych wobec Zachodu, wielu inwestorów przypomina sobie, że Polska jest krajem przyfrontowym i narażonym na dodatkowe ryzyko ekonomiczne.
Dla rynków światowych kluczowa jest jednak bardzo wysoka rentowność 10-letnich obligacji skarbowych USA osiągająca 5,32 proc - najwyższa od 2002 roku. Przez lata 5-procentowa rentowność amerykańskich dziesięciolatek była traktowana jak punkt, od którego zaczynają się turbulencje na rynkach finansowych.
Finansowy "próg bólu"
Bank JP Morgan przypomina, że poprzednie skoki amerykańskiej rentowności powyżej 5 proc. poprzedzały globalne kryzysy finansowe - w tym pęknięcie bańki internetowej ćwierć wieku temu. W tej chwili jednak "próg bólu" wydaje się być ulokowany nieco wyżej. JP Morgan argumentuje, że w gospodarce coraz większą rolę odgrywają sztuczna inteligencja, ochrona zdrowia oraz usługi, a wiele spółek z tych sektorów inwestuje i rozwija się niezależnie od kosztu finansowania.
Mike Bell, szef strategii rynkowej w BlueBay Asset Management, także skupia się na progu 5-procentowej rentowności 10-letnich obligacji USA. W swojej analizie próbuje przewidzieć wpływ rosnącego kosztu pieniądza na kondycję rynku akcji. Przypomina, że poprzednie wyraźne wyjście 10-latek powyżej 5 proc. nastąpiło tuż przed globalnym kryzysem finansowym w 2008 roku. Główny światowy indeks akcji MSCI stracił wtedy połowę wartości. Podobne załamanie miało miejsce niecałą dekadę wcześniej. Skok rentowności do blisko 6,8 proc. przyczynił się do przebicia bańki dotcomów.
Mike Bell próbuje zdefiniować najbliższy punkt zwrotny na rynku amerykańskich obligacji 10-letnich, który powinien zapoczątkować wyprzedaż akcji. Jego zdaniem, nowym krytycznym poziomem kosztu pieniądza może być przedział rentowności 5,5-6,0 proc. Wtedy aktywa dolarowe będą tak atrakcyjne, że zaczną się zwiększone odpływy z funduszy obligacji i akcji, w pierwszej kolejności na rynkach wschodzących.
Poszukiwaczem punktu zwrotnego jest także Paul Jackson, szef badań alokacji aktywów w Invesco. Według niego, akcje na giełdach zaczynają tanieć wtedy, gdy globalna 12-miesięczna średnia rentowności 10-latek osiąga 4,72 proc., a następnie rośnie. W tej chwili taki scenariusz nie jest realizowany, gdyż średnia wynosi około 4,34 proc. Jednak już teraz Jackson zmniejsza zaangażowanie w akcje spółek i przenosi część środków na rynek obligacji rządowych.
Pułapka amerykańskiego długu
Zadłużenie rządu USA przekracza 40 bilionów dolarów, a sama tylko obsługa odsetek pochłania około 1 bilion dolarów rocznie. Głównie z tego powodu Kristina Hooper, analityczka rynkowa Man Group, zaleca inwestorom ostrożność. Jej zdaniem, rentowności amerykańskich obligacji skarbowych powyżej 5 proc. wbrew pozorom nie są długo wyczekiwaną okazją. To, co się dzieje na rynku długu, powinno budzić niepokój, a nie zachwyt.
Kristina Hooper podkreśla, że wielkim problemem jest brak wyraźnej ścieżki obniżania relacji deficytu do PKB w Stanach Zjednoczonych, a rynek obligacji wycenia dziś przede wszystkim niezrównoważoną politykę fiskalną. Ekspertka przypuszcza, że presja cenowa w USA raczej się nasili, a nie wygaśnie. Jej zdaniem, wątpliwe jest, czy Fed zdoła ostatecznie opanować inflację, bo decydenci mierzą się jednocześnie z kilkoma odrębnymi źródłami wzrostu cen.
Analityczka Man Group do czynników podsycających inflację zalicza wojnę na Bliskim Wschodzie, wojnę Rosji z Ukrainą, rosnące ceny energii, podwyższone cła oraz ogromny kapitał kierowany na infrastrukturę sztucznej inteligencji. Problem polega na tym, że większość tych presji ma charakter podażowy. Tymczasem polityka pieniężna jest znacznie skuteczniejsza wobec inflacji popytowej niż podażowej.
Co więcej, Kristina Hooper ostrzega, że gospodarce USA grozi stagflacja. Połączenie słabszego wzrostu gospodarczego z uporczywą presją inflacyjną sprawia, że tradycyjne aktywa skarbowe tracą dotychczasowy status "bezpiecznych przystani".
Dolar ma groźnych konkurentów
Zdaniem analityczki Man Group, w takich warunkach aktywem szczególnie ważnym w portfelach inwestycyjnych powinno być złoto. Ten surowiec jest bowiem historycznie sprawdzony w okresach wysokiej inflacji, mimo że rosnące stopy i rentowności podnoszą koszt alternatywny jego utrzymania. Kristina Hooper przypomina, że złoto zwykle dobrze zachowuje się w otoczeniu stagflacyjnym. Tak było na przykład podczas skrajnej stagflacji od końca lat 60. do początku lat 80. XX wieku.
O złocie jak najlepsze zdanie ma także Robert Kiyosaki, autor bestsellerowej książki "Bogaty ojciec, biedny ojciec". Od dawna zgłasza on wotum nieufności wobec walut fiducjarnych (tradycyjnych). Wiele z nich - na czele z amerykańskim dolarem - traci siłę nabywczą wskutek inflacji i ekspansji monetarnej. "Chcę tylko takich pieniędzy, których rząd nie może dodrukować" - często powtarza Kiyosaki.
Dlatego radzi inwestorom, by gromadzili złoto, srebro i bitcoiny, gdyż rządy i banki centralne nie mogą zwiększać ich podaży. Jak podkreśla, najbezpieczniejsze są ograniczone ilościowo aktywa pozostające poza systemem walut emitowanych przez państwo.
"Posiadanie złota, srebra i bitcoina jest jak kupienie ubezpieczenia samochodu. Nikt nie robi tego, bo chce mieć wypadek. To jest robione po to, by zabezpieczyć się w razie problemów" - napisał Kiyosaki. Przy okazji przypomniał, że podaż bitcoinów jest sztywno ograniczona do 21 milionów sztuk. Przyznał jednak, że pierwsza kryptowaluta świata ma słabszą stronę - limitowany zasób nie zapobiega silnym wahaniom kursu.
Chiny dają przykład
Ciekawy punkt widzenia na sprawę długu USA prezentuje Jim Rickards, autor "Wojen walutowych". Przekonuje, że Waszyngton będzie próbował nie tyle spłacać 40-bilionowe zadłużenie, co raczej "rozmyć je inflacją". Zresztą w wielu krajach świata spekuluje się, że rządy posłużą się inflacją i prasami drukarskimi, aby w ujęciu realnym obniżyć ciężar zadłużenia.
Inflacja wywoływana przez polityków pcha w górę rentowności obligacji skarbowych, nie tylko w Stanach Zjednoczonych. Jim Rickards podkreśla, że liczne rządy podejmują próby rolowania swoich zobowiązań przy rozsądnym oprocentowaniu. To zadanie jest jednak coraz trudniejsze, bo dynamika wzrostu cen (napędzana głównie przez paliwa i energię) nieubłaganie podbija rentowności długoterminowych obligacji.
Recepta Jima Rickardsa jest bardzo podobna do rad dawanych inwestorom przez Roberta Kiyosakiego. Należy stawiać na złoto, srebro, nieruchomości i inne aktywa realne, których wartość rośnie, gdy dolar traci na wartości. Ekspert zwraca uwagę na silny trend - banki centralne na całym świecie od kilku lat kupują bardzo dużo złota. Prym wiodą tu Chiny. Bank w Pekinie ujawnił, że na koniec sierpnia miał 2 387 ton kruszcu, co oznacza, że zwiększył stan posiadania 22. miesiąc z rzędu.
Jacek Brzeski











