W skrócie
- Ministerstwo Zdrowia analizuje modyfikacje w programie darmowych leków dla seniorów, ponieważ rosnące koszty refundacji budzą obawy o stabilność finansową systemu.
- Resort zdrowia rozważa różne progi refundacji, które zakładają m.in. dopłaty pacjentów do droższych odpowiedników leków, co mogłoby przynieść znaczne oszczędności.
- Szef Naczelnej Izby Aptekarskiej zwraca uwagę na zjawisko utylizacji ton leków z powodu nadmiarowego przepisywania recept, co negatywnie wpływa na efektywność programu.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
W Polsce wybrane leki dla seniorów powyżej 75. roku życia są bezpłatne od dekady, w 2023 roku program został rozszerzony. Od tego momentu rosła liczba leków przekazywanych seniorom. Jak dowiedziała się "Rzeczpospolita", w 2025 roku było to 140,9 mln sztuk, a w tym czasie zwiększała się średnia wartość refundacji NFZ na jedną pozycję na recepcie (w przeliczeniu na jedno opakowanie leku). W 2024 roku było to 54,3 zł, a w 2025 roku 64,6 zł. Ponadto w 2025 roku z programu skorzystało 7,2 mln osób, o 3,2 proc. więcej niż w 2024 roku.
Ministerstwo Zdrowia ma rozważać zmiany w programie darmowych leków dla seniorów
Według informacji "Rz" od dłuższego czasu trwa dyskusja w Ministerstwie Zdrowia na temat zmian w modelu refundacji recept dla seniorów powyżej 65. roku życia (tzw. lista S). Tylko w ubiegłym roku łączny koszt programu w połączeniu z bezpłatnymi lekami dla osób do 18. roku życia i kobiet w ciąży wyniósł 3,7 mld zł, wobec 3 mld zł w 2024 roku i ok. 1,5 mld zł w 2023 roku.
Jak wyjaśnił w rozmowie z dziennikiem Marek Tomków, prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej, wydłuża się również lista leków objętych programem, a od lutego 2025 roku recepty na leki są wystawiane przez lekarzy wszystkich specjalizacji, nie tylko w trakcie wizyt "na NFZ". Problemem jest fakt, że na liście bezpłatnych leków znajdują się te o takim samym działaniu przy określonej dawce, od różnych producentów i w różnej cenie, w efekcie NFZ płaci za najtańszy lek generyczny, jak i najdroższy lek oryginalny.
Według informacji podawanych przez dziennik Narodowy Fundusz Zdrowia proponuje trzy progi likwidacji leków z listy S. W pierwszym wariancie NFZ refunduje 100 proc. najtańszego leku, a za droższy pacjent musiałby dopłacić. W drugim przypadku stopniowo zmniejszana byłaby cena refundacji ze 150 proc. ceny najtańszego leku do 100 proc. po pięciu kwartałach. Ostatni ma zaś uwzględniać różne wskaźniki. Z analiz wynika, że w zależności od wariantu NFZ może takimi cięciami zaoszczędzić od 0,5 do 1,8 mld zł.
Według nieoficjalnych informacji resortu cięcia na liście będą, ale potrzebna jest wcześniej trzymiesięczna analiza rynku i dostępności leków i ich zamienników. Resort prawdopodobnie nie weźmie pod uwagę opcji, która odcina wszystkie leki droższe od najtańszego zamiennika, bo dostępność zamienników również może być ograniczona.
Leki są wydawane lekką ręką? "700 ton leków do utylizacji"
Problemem, oprócz kosztów leków, jest także przepisywanie ich na zbyt długie okresy. Szef Naczelnej Rady Aptekarskiej powiedział w rozmowie z "Rz", że w przypadku, gdy pacjent wykupi roczny zapas leku, a okaże się, że lek trzeba zmienić, to ogromna ilość medykamentów trafia do utylizacji. Temat poruszył także na Okrągłym Stole dla Ochrony Zdrowia organizowanym przez Polskę 2050 w Sejmie.
- My nie mamy problemu z pieniędzmi. Mówimy o stratach? 700 ton to leki, które poszły do utylizacji z 3 tys. aptek, a w Polsce mamy 12 tys. aptek. W tym jest gigantyczna część leków, które mają dobrą datę ważności. A oprócz tego jest to, co pacjenci wyrzucają do kosza. [...] Rekordzista o którym słyszałem ma Ozempic zabezpieczony na 15 lat - mówił Tomków na debacie.
Zdaniem szefa Naczelnej Rady Aptekarskiej program darmowych leków dla seniorów powyżej 65. roku życia jest "bardzo dobrym programem", ale przy przeznaczanej na niego kwocie powinien zostać "zweryfikowany i przejrzany", bo w obecnej formie funkcjonowania programu i skali marnotrawstwa środków "istnieją obawy, że leków może zabraknąć".
