Jak pisaliśmy w Interii resort kultury pracuje nad nowelizacją rozporządzenia o opłacie reprograficznej. Chodzi o zmianę tzw. listy czystych nośników, a więc katalogu sprzętu czy nośników pamięci umożliwiających odtwarzanie utworów. Obecnie znajdują się na niej m.in. niewykorzystywane dziś powszechnie magnetowidy czy nagrywarki komputerowe, nie ma za to np. smartfonów czy tabletów. W praktyce zmiany mają na celu przyniesienie twórcom rekompensat za kopiowanie ich dzieł, co umożliwiają nowoczesne urządzenia.
Resort kultury zapowiadał nową listę "czystych nośników"
Informacja o nowelizacji rozporządzenia, wprowadzającego tzw. podatek od smartfona, pojawiła się na stronach MKiDN w lipcu ubiegłego roku. W styczniu br. minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska zapowiadała na antenie Radia ZET, że nowe przepisy "być może" zostaną wprowadzone w tym roku. Zaznaczyła jednak, że w pierwszej kolejności chce się skupić na zbadaniu procesu przekazywania tych pieniędzy do artystów.
Nieco wcześniej, na początku października, Rzecznik Generalny TSUE wydał opinię w sprawie holenderskiej spółki. Wskazał, że słuchający czy oglądający utwory online przez platformy streamingowe i korzystający z funkcji "pobierz do trybu offline", gdzie pliki zapisują się w pamięci telefonu lub komputera, nie dokonuje zwielokrotnienia na własny użytek w rozumieniu przepisu, nawet jeśli pliki są zapisane na urządzeniu. Ocenił, że tego typu kopiowanie nie jest równoznaczne np. ze skopiowaniem legalnie kupionej płyty CD na własny telefon - po wygaśnięciu subskrypcji znika możliwość korzystania.
Zdaniem organizacji zrzeszających przedsiębiorców (m.in. Lewiatan, Związek Polska Cyfrowa, Związek Przedsiębiorców i Pracodawców) oznaczało to, że "nie ma już żadnych wątpliwości, że realizacja projektu nowelizacji rozporządzenia w obecnie proponowanej treści stać będzie w kontrze do prawa UE". Twórcy jednak twierdzili, że "streaming nie sprawił, że kopiowanie i wykorzystywanie utworów w ramach użytku prywatnego zniknęły. Zmieniła się tylko forma tych czynności, która jednak dalej upoważnia twórców do otrzymywania wynagrodzenia za ich pracę".
Zobacz również:
TSUE wydał wyrok ws. streamingu
Resort kultury utrzymywał wówczas, że opinia nie jest orzeczeniem TSUE, a "korzystanie z usług streamingu na smartfonach czy tabletach nie wyłącza możliwości korzystania z tych urządzeń także do kopiowania utworów w celu prywatnego użytkowania".
Wyrok został wydany 16 kwietnia br. i potwierdził narrację przedstawioną przez Rzecznika. TSUE stwierdził, że jeśli dana platforma pozwala pobrać treść offline i tego pliku nie da się np. swobodnie przenieść poza aplikację i odtworzyć bez aktywnej autoryzacji, użytkownik nie kopiował utworu "na użytek prywatny". Tryb offline w streamingu to, zdaniem Trybunału, nie prywatna kopia użytkownika, ale czasowo udostępniony plik, nadal kontrolowany przez właściciela praw.
"W praktyce oznacza to, że zarówno sam streaming, jak i możliwość czasowego zapisu treści offline, nie powodują dodatkowej szkody po stronie twórców. Użytkownicy ponoszą już koszt dostępu do treści w ramach subskrypcji lub innych modeli licencyjnych. Nie ma więc podstaw, by nakładać kolejne obciążenia na urządzenia takie jak smartfony czy tablety, które służą przede wszystkim legalnemu korzystaniu z kultury" - mówi Interii Biznes prezes Cyfrowej Polski Michał Kanownik.
Spór o kopiowanie utworów
Zdaniem naszego rozmówcy, który ostrzegał już niejednokrotnie o możliwych podwyżkach cen urządzeń, zmiany listy "czystych nośników" rodzą "ryzyko nadregulacji rynku cyfrowego".
"Próby rozszerzania opłaty reprograficznej na nowe kategorie urządzeń są tego najlepszym przykładem - to de facto kolejne "ukryte" rozporządzenie lub mechanizm parapodatkowy, który nie odpowiada realiom gospodarki cyfrowej, a jednocześnie zwiększa koszty dla konsumentów i firm" - dodaje Kanownik.
Inaczej widzi to ministerstwo.
"Opłata reprograficzna, jako opłata za dozwolony użytek prywatny, jest pobierana od urządzeń zdolnych do utrwalania, ale z tytułu ich używania do zwielokrotniania utworów już utrwalonych. Oznacza to, że urządzenia te są wykorzystywane do tworzenia kopii (reprodukcji) utworów, które zostały wcześniej utrwalone i legalnie nabyte" - czytamy w raporcie z konsultacji publicznych z połowy marca.
Twórcy stoją murem za nowelizacją. Zwracają uwagę, że pierwotnie miała ona wejść w życie 1 stycznia, podkreślając, że brakuje mowy o komputerach, zaś np. są zapisy o kasetach VHS.
Przepisy o opłacie reprograficznej będą zmienione?
Zapytaliśmy resort kultury, który też nieraz wskazywał, że nowelizacja rozporządzenia nie powinna się odbić na konsumentach i podwyżkach cen smartfonów, czy weźmie pod uwagę wyrok TSUE w podjęciu decyzji o kształcie przepisów. Do momentu publikacji artykułu nie uzyskaliśmy odpowiedzi. Jak jednak dowiedzieliśmy się nieoficjalnie w kilku źródłach, po spotkaniu przedstawicieli środowisk twórczych z wiceministrem Maciejem Wróblem, po stronie MKiDN jest wola złożenia podpisu pod projektem.
Twórcy (m.in. Stowarzyszenie Filmowców Polskich - ZAPA) spotkali się 17 lutego z minister Cienkowską, gdzie zadeklarowała ona swoją gotowość do podpisania rozporządzenia w ciągu trzech miesięcy. Zdaniem artystów przez brak zmiany przepisów tracą ono około 55 tys. zł dziennie na rzecz cyfrowych gigantów. Umowny termin mija więc w połowie maja.
Paulina Błaziak
