Autorzy badania przeanalizowali dane klimatyczne, informacje o rozmieszczeniu upraw oraz światowe ceny zbóż. Chcieli sprawdzić nie tylko jak na rynek wpływa susza w pojedynczym kraju, ale przede wszystkim co się dzieje, kiedy niedobór wody dotyka jednocześnie kilka ważnych regionów produkujących i eksportujących żywność.
Susza straszy, a najbardziej tzw. złożona
W opinii badaczy wszystko zależy od tego, czy problemy z uprawami występują w jednym regionie, czy w kilku naraz. Słabsze zbiory w jednym miejscu mogą zostać częściowo zrekompensowane większą produkcją w innym. Głównym zagrożeniem - ostrzegają badacze - jest występowanie susz złożonych. Wtedy główne regiony eksportujące zboże - np. Stany Zjednoczone, Europa i Rosja - będą musiały zmierzyć się z poważnymi niedoborami wody w tym samym czasie.
W przypadku pszenicy zależność była szczególnie silna - wynika z badania Earth's Future., otwiera się w nowym oknie Im większy obszar upraw obejmowała susza, tym szybciej wzrastały jej ceny na rynkach. Zasięg suszy pozwalał wyjaśnić aż 72 proc. rocznych wahań cen tego zboża w latach 2000-2021.
Zobacz również:
W latach 1911-2020 poważnym niedoborem wody było objętych przeciętnie około 5 proc. światowych upraw pszenicy. W wyjątkowo suchych latach - 2000, 2010, 2012 i 2020 - problemy dotknęły ponad 15 proc., a wraz z narastającymi zmianami klimatu stawały się coraz większe.
Ceny pszenicy reagowały szybciej niż innych upraw. Za przykład autorzy badania podali kukurydzę, gdzie związek między zasięgiem suszy a cenami był dużo słabszy, a w przypadku ryżu badacze w ogóle nie zauważyli takiej korelacji.
Pszenica może zdrożeć przez brak wody
Ich zdaniem jedną z przyczyn może być miejsce uprawy poszczególnych roślin. Pszenica często rośnie na terenach, na których dostępność wody jest już stosunkowo mała, a parowanie może przewyższać ilość opadów w najważniejszej części sezonu wegetacyjnego. Znacznie rzadziej jest też poddawana sztucznemu nawadnianiu. "Stosuje się je jedynie do ok. 15 proc. jej światowych upraw, podczas gdy w przypadku ryżu odsetek ten wynosi ok. 33 proc." - wynika z opracowania.
Zobacz również:
Aby sprawdzić, jak sytuacja może się zmieniać wraz ze wzrostem średniej temperatury na Ziemi, naukowcy wykorzystali modele klimatyczne. Przy globalnym ociepleniu o ok. 2 st. C średnia cena pszenicy może kształtować się na poziomie 273 dolarów za tonę. Przy ociepleniu o 3 st. C - ok. 364 dolarów, czyli prawie trzy razy więcej niż wynosiła światowa cena tego zboża w 2010 r. (skorygowana o inflację).
Wyniki badania mogą mieć znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego., otwiera się w nowym oknie Pszenica jest jednym z podstawowych zbóż na świecie i stanowi ważny składnik diety dla około 35 proc. ludzi na świecie, czyli ponad 2,8 miliarda osób.
Eksperci Earth's Future zaznaczyli jednak, że ceny pszenicy nie zależą wyłącznie od klimatu i pogody. Wpływają na nie również ceny energii i nawozów, wielkość zapasów, polityka handlowa, choroby roślin oraz konflikty geopolityczne.
