Ktoś pyta, w którym banku masz rachunek? "W pe-ka-o" - odpowiadasz oczywiście. Ale w którym? I tu zaczyna się sięganie lewą ręką do prawego ucha - bo jak to wytłumaczyć? Jakiś czas temu można było powiedzieć "w es-a" albo w "be-pe". Ale teraz to także nie wystarczy, bo przecież lider polskiego rynku bankowego też jest spółką akcyjną, a pełny skrót jego nazwy brzmi PKO BP SA.
Sytuację nieco ratuje… żubr. Znajduje się on w logo Pekao, z którego wyparł logo włoskiego UniCredit, gdy w 2016 roku bank został "zrepolonizowany". Każdy zapytany o rachunek może odpowiedzieć, że ma go w Pekao "tym z żubrem". Trochę zabawnie to brzmi (bank z żubrem), ale założyć można, że pytający się nie pomyli.
Żeby kłopoty dotyczyły tylko zwykłych zjadaczy chleba, można byłoby na nie machnąć ręką, jak robi to wiele banków. Dotyczą jednak również najważniejszych spraw państwa, bo - jak wiemy - w obu bankach państwo jest dominującym właścicielem. Po co? Tego za bardzo nie wiemy, ale takie są fakty. Efekt jest taki, że zdarza się, iż najważniejsze urzędowe pisma zamiast na biurku prezesa PKO lądują na biurku prezesa Pekao. Oczywiście, sytuację mogłyby nieco uprościć e-doręczenia, ale chyba tak nie jest. Słowem - mnóstwo kłopotów i nieporozumień.
- Nie da się prowadzić w poważny sposób instytucji, która ma kłopoty z tożsamością. Nie wiadomo, kim jest, nie wiadomo, skąd pochodzi - mówił prezes Pekao Cezary Stypułkowski na konferencji prasowej poświęconej prezentacji wyników banku za III kwartał.
Pekao był córką PKO
Powiedzmy od razu - czym jest Pekao wiadomo z historii. Ale właśnie historia łączy Pekao z PKO. PKO - dzisiejszy PKO Bank Polski założony został przez polskie państwo na mocy dekretu Naczelnika Józefa Piłsudskiego z 7 lutego 1919 roku. Po 10 latach działania sam PKO (skrót oznaczał wówczas "Pocztową" a nie "Powszechną" Kasę Oszczędności) powołał, w formie spółki akcyjnej, Pekao.
Po co był państwu potrzebny państwowy PKO? Do tego, żeby gromadzić oszczędności ludzi. Własność państwowa uwiarygodniała bank działający w otoczeniu prywatnych i słabych instytucji, a nie było nad nimi wówczas żadnego nadzoru. Państwo mogło z kolei korzystać z oszczędności.
Cel powołania Pekao, czyli Banku Polska Kasa Opieki (stąd skrót PeKaO, a następnie Pekao), był nieco inny. Miał on przede wszystkim pośredniczyć w transferach Polaków mieszkających za granicą do kraju, czyli zajmować się głównie działalnością walutową. Dlatego dość szybko otworzył oddziały we Francji, Argentynie, Palestynie i w USA, czyli tam, gdzie Polonia była największa. Cel głównie był taki, żeby oszczędności walutowe przechodziły przez polski bank i dzięki temu poprawiały rachunek obrotów bieżących mającego z nim kłopoty kraju, gdyż zagraniczne banki działające w Polsce księgowały transfery w swoich zagranicznych centralach.
Z historii widać, że skoro PKO był matką, a Pekao - córką, to mogą mieć problem, kiedy stają naprzeciwko siebie na konkurencyjnym rynku i muszą walczyć. Tym bardziej, że o ile przez okres PRL bank Pekao miał dość jasno wyznaczoną rolę zajmowania się transferami i transakcjami walutowymi osób fizycznych, teraz wszystkie polskie banki zajmują się wszystkim, bo są tzw. bankami uniwersalnymi. Niektórzy zadają wobec tego pytanie - po co państwu dwa państwowe banki? Jedną z odpowiedzi na to pytanie była prywatyzacja Pekao w 1999 roku. Ale w 2016 roku została ona odwrócona. Skoro uznamy, że dobrze się stało, to może należałoby oba "pe-ka-o" połączyć? Jak widać problem nie polega tylko na nazwie, ale ma on także charakter strukturalny.
"Proces musi być zdyscyplinowany"
Prezes Cezary Stypułkowski nie idzie tak daleko i na razie mówi, że bank będzie szukał nowej nazwy. Zastrzega - nie stanie się to z dnia na dzień, efekty być może zobaczymy w 2029 roku, bo idą wybory i dobrze byłoby, by nazwa instytucji nie padła ofiarą czekających nas igrzysk.
- Proces musi być zdyscyplinowany, z udziałem wielu interesariuszy. Musimy sobie na to pytanie odpowiedzieć w perspektywie 2029 roku - mówił.
Prezes nie ukrywał, że potrzeba, jaką widzi, zmiany nazwy nie będzie procesem łatwym i dopiero się on zaczyna.
- Jest luka pomiędzy stwierdzeniem, że nie jest dobrze, a tym, jak ma być dobrze (…) W 2029 roku chcemy zbudować nową tożsamość banku. Przystąpimy do procesu ewaluacji opcji, które nam są dostępne - mówił.
Pierwszym problemem jest to, że obecna nazwa banku ma jakąś określoną wartość i zapisana jest ona w księgach banku wśród innych wartości niematerialnych i prawnych. Trzeba to rzetelnie wycenić i zbadać potencjalną wartość alternatywy. Wycena wartości niematerialnych i prawnych ma stosunkowo mało obiektywnych kryteriów.
- Na markę każdy ma jaki pogląd (…) Widziałem już tyle wycen marki (…) Pewnie wyceny będą odgrywały jakąś rolę - mówił Cezary Stypułkowski.
Z nazwami czy też markami jest trochę tak jak z rejestracją witryn internetowych. Ktoś, kto pierwszy zarejestruje atrakcyjną nazwę, może zarobić duże pieniądze. Kiedy Polski Koncern Naftowy wymyślił patriotyczne logo "Orlen", okazało się, że w Polsce działa już niewielka spółka o tej nazwie. Rebranding kosztował bardzo duże pieniądze. Podobną przygodę miał bank Citi Handlowy - wieloletni proces z firmą bardzo podejrzanej konduity, w końcu wygrany.
Bank to nie "Operetka"
Pekao mógłby nawiązać do swej historii, banku dewizowego i emitenta - jak mówi jego prezes - być może pierwszych na świecie stablecoinów, czyli bonów towarowych PeKaO, za które można było kupować w Peweksie polską wódkę i zachodnie dobra, takie jak np. jeansy. Czy to jednak historia, na której można budować przyszłość?
Gdyby pogrzebać w historii, Pekao miał niewątpliwie jednego absolutnie wyjątkowego pracownika. Witold Gombrowicz był urzędnikiem oddziału w Buenos Aires na emigracji, podczas II wojny światowej i parę lat po niej, póki nie został z banku wyrzucony. Może można to jakoś wykorzystać? Kłopot z tym, że Gombrowicz nie był pisarzem grzecznym i trudno dla nazwy instytucji finansowej użyć takich jego tytułów jak "Pornografia" czy "Operetka". Choć może "Trans-Atlantyk", zważywszy na aspiracje Pekao, by wspierać podróże Polaków, by pasował.
Póki co, Pekao zarezerwował w Urzędzie Patentowym nazwę "Polbank". Polbank, powstały w 2006 roku, nie kojarzy się jednak dobrze. Był spółką zależną greckiego EFG Eurobank Ergasias, który upadł w związku z kryzysem w Grecji. Polbank udzielał masowo kredytów we frankach, przemknął jak meteor, narobił zamieszania i do dziś Raiffeisen, który go uratował, nie wyplątał się jeszcze całkiem z tych kłopotów.
Pekao - w przeciwieństwie do konkurentów z czołówki polskich instytucji, które już ogłosiły wyniki - nie powstrzymał w III kwartale spadku marży odsetkowej, będącego wynikiem cięć stóp procentowych. Obniżyła się ona jednak nieznacznie w III kwartale, do 3,89 proc. z 3,91 proc. w poprzednim. Wynik odsetkowy po trzech kwartałach obniżył się o 1,5 proc., niewiele więcej niż w innych dużych bankach.
Spadek wyniku z odsetek i marży zahamowany został dzięki wzrostowi akcji kredytowej. Portfel kredytów korporacyjnych na koniec września wzrósł o 13,4 proc. rok do roku. Zysk netto banku po trzech kwartałach tego roku obniżył się do 4,26 mld zł, czyli o 18 proc. w porównaniu z analogicznym okresem 2025.
Jacek Ramotowski












