Próby reformy amerykańskiej biurokracji mają długą i frustrującą historię. Kolejne administracje usiłowały okiełznać rozrośnięty aparat państwowy, rzadko osiągając znaczące rezultaty. Jednak gdy do Waszyngtonu wkroczył Elon Musk, otwiera się w nowym oknie, znany z bezkompromisowego podejścia w biznesie, federalna machina zaczęła się chwiać. Wydawało się, że nadszedł moment, w którym powolny, rozciągnięty w czasie proces zostanie zastąpiony szybkim cięciem. Tak właśnie się stało - i dla wielu była to operacja bez znieczulenia.
DOGE: chirurgiczne cięcie w serce biurokracji
Z niewielkiego gabinetu w sąsiedztwie Białego Domu Elon Musk, otwiera się w nowym oknie nadzorował działania Departamentu Wydajności Rządowej (DOGE) - jednostki powołanej do transformacji federalnej administracji. Cel? Radykalne zwiększenie efektywności poprzez redukcję kosztów i struktur.
Elon Musk nie działał konwencjonalnie. Zamiast tworzyć masywną, formalną instytucję, rozesłał niewielkie zespoły technologicznych ekspertów, których zadaniem było "rozmontowanie i zakłócenie" pracy urzędów, otwiera się w nowym oknie. Strategia była precyzyjna jak operacja chirurgiczna, ale jej skutki - zdaniem wielu - bardziej przypominały uderzenie młota.
Efekty przerosły oczekiwania. Według danych przytaczanych przez Agence France-Presse (AFP), około 200 000 pracowników federalnych opuściło swoje stanowiska. Część dobrowolnie, wielu z dnia na dzień. Wśród nich znajdowali się także wieloletni urzędnicy , otwiera się w nowym okniei weterani, których kariery zakończyły się bez uprzedzenia. Dla wielu było to nie tylko zawodowe, ale i egzystencjalne trzęsienie ziemi. Ich wieloletnia praca została publicznie zakwestionowana, a wysiłek określony mianem zbędnego marnotrawstwa.
Pożegnanie z Donaldem Trumpem i rozpad imperium
Wiosną tego roku Elon Musk w spektakularny sposób rozstał się z prezydentem Donaldem Trumpem, otwiera się w nowym oknie, co doprowadziło do oficjalnego rozmontowania DOGE. Struktura została rozwiązana - przynajmniej z nazwy. Realnie jednak, jak ostrzegają eksperci, wpływ DOGE nadal pozostaje odczuwalny.
"Nie należy mylić zniknięcia twarzy, jaką był Elon Musk, z całkowitym zniknięciem jego wpływów" - mówi anonimowo pracownik Pentagonu, cytowany przez AFP. "DOGE , otwiera się w nowym okniewciąż żyje i robi bałagan" - przekazują źródła dziennikarzy.
Choć wielu najbliższych współpracowników Muska, otwiera się w nowym oknie odeszło razem z nim, część została - zachowując formalne stanowiska w administracji, ale działając nadal zgodnie z założeniami DOGE. Ich obecność utrudnia ocenę rzeczywistego stanu struktur, które przeszły przez falę kadrowych i technologicznych przetasowań.
Kim dziś jest DOGE?
Pytanie o to, czym w ogóle dziś jest DOGE - i kto nim kieruje - stało się jednym z bardziej złożonych w administracyjnym pejzażu Waszyngtonu. Amy Gleeson, menedżerka z doświadczeniem w sektorze technologicznym ochrony zdrowia, została mianowana tymczasową szefową departamentu. Jednak, jak donosi AFP, jej wpływy w Białym Domu, otwiera się w nowym oknie są minimalne.
W praktyce, jak wynika z relacji urzędników, misję DOGE przejął Russell Vought, znany przeciwnik rozbudowanego rządu, otwiera się w nowym oknie, obecnie kierujący wpływowym Biurem Zarządzania i Budżetu. To właśnie tam dziś podejmowane są decyzje, które kontynuują pierwotne założenia DOGE, choć już bez rozgłosu i pod innym szyldem.
"To dziś operacja zza kurtyny" - ostrzega Cindy Cohn z Electronic Frontier Foundation. Jej zdaniem, brak przejrzystości to największe zagrożenie obecnego stanu rzeczy: działania DOGE zniknęły z pola widzenia opinii publicznej, ale nie z praktyki administracyjnej.
Twarze nowej administracji
Wśród tych, którzy zostali, pojawiają się nazwiska dobrze znane z otoczenia Elona Muska. Joe Gebbia, współzałożyciel Airbnb i członek zarządu Tesli, otwiera się w nowym oknie, odpowiada dziś za redesign rządowych serwisów internetowych. Aram Moghaddassi kieruje działem IT w Social Security Administration, choć jego zespół został oskarżony przez sygnalistę o skopiowanie wrażliwej bazy danych na niezabezpieczony serwer w chmurze.
Brad Smith, inwestor w startupy medyczne, otwiera się w nowym oknie, wrócił do rządu po początkowym odejściu z DOGE i dziś nadzoruje globalne inicjatywy zdrowotne w Departamencie Stanu. Z kolei Scott Kupor, były partner w funduszu Andreessen Horowitz, stanął na czele federalnego biura ds. kadr - kluczowej instytucji zarządzającej personelem administracji. Jego dawny szef, Marc Andreessen, wciąż cieszy się dużym wpływem w Białym Domu.
DOGE jako systemowa trauma
Najbardziej widocznym efektem reform DOGE nie są jednak nazwiska, ale głęboko zaburzone struktury pracy w agencjach. Wiele instytucji działa dziś w szczątkowych zespołach, z ogromnymi lukami wiedzy i doświadczenia. Brakuje procedur, dokumentacji, otwiera się w nowym oknie, ludzi, a ci, którzy zostali, zmagają się z presją i brakiem jasności co do przyszłości.
Max Stier z Partnership for Public Service ostrzega: "Obstawiam, że na każdego sygnalistę, którego widzimy, przypada wielokrotność problemów, o których nie mamy pojęcia". To wyraźny sygnał, że realna skala skutków działań DOGE pozostaje nadal nieznana.
"To trochę jakby Godzilla zrównując miasto z ziemią, odszedł. Godzilli już nie ma, ale miasto , otwiera się w nowym oknienadal leży w gruzach" - dodał Max Stier cytowany przez agencję AFP.
Agata Siwek










