W skrócie
- Wydatki na obronność w Europie wzrosły, rośnie też liczba krajów przeznaczających na ten cel ponad 2 proc. PKB.
- Wpływ wydatków zbrojeniowych na wzrost gospodarczy zależy od poziomu ich koordynacji oraz inwestowania w krajową bazę przemysłową.
- Znaczna część polskich wydatków zbrojeniowych miała charakter importowy, choć ich udział w wyposażeniu wojska znacząco wzrósł.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Międzynarodowy Fundusz Walutowy wskazuje, że w latach 2020-2024 około połowa państw zwiększyła nakłady na obronność, a udział krajów przeznaczających na ten cel ponad 2 proc. PKB wzrósł do niemal 40 proc. w 2024 r. z 27 proc. w 2018 r. - wylicza Polski Instytut Ekonomiczny i dodaje, że impuls zbrojeniowy może przyspieszyć wzrost gospodarczy.
Zobacz również:
Zbrojenia wspierają wzrost gospodarczy
"W reprezentatywnej grupie państw UE dodatkowe wydatki obronne zwiększą się o 1 pkt. proc. PKB w 2026 r. i 1,3 pkt. proc. w 2030 r. Polska należy do państw, w których skala tego wzrostu była szczególnie duża: wydatki obronne wzrosły z 2,2 proc. PKB w 2021 r. do szacowanych 4,5 proc. w 2025 r." - czytamy w analizie PIE. To inwestycje są czynnikiem, który wydatki obronne przekłada na wzrost. MFW przygotował model dla Europy, z którego wynika, że większy udział wydatków inwestycyjnych wzmacnia długookresowe efekty makroekonomiczne, ponieważ zwiększa zasób kapitału publicznego i wspiera produktywność.
Nawiasem mówiąc jest jeszcze jeden sposób na zwiększenie skali wzrostu. Jak przekonuje PIE, opierając się na przewidywaniach MFW, najlepsze rezultaty przynosi scenariusz bardziej skoordynowanych wydatków obronnych, oparty na wspólnych zakupach i mniejszej importochłonności.
Wydatki obronne nie są jednak automatycznym motorem wzrostu
Wydatki obronne nie działają jednak jak automatyczny silnik wzrostu - przestrzega PIE. O sile wpływu na PKB decyduje nie tylko skala nakładów, lecz także to, jaka część tego popytu zostaje w gospodarce krajowej i europejskiej.
Co ważne, typowy boom obronny zwiększa wydatki o około 2,7 pkt. proc. PKB i w około dwóch trzecich finansowany jest wyższym deficytem. Jednocześnie w ciągu trzech lat od początku boomu deficyt sektora finansów publicznych pogarsza się przeciętnie o 2,6 pkt. proc. PKB, a dług publiczny rośnie o około 7 pkt. proc. PKB - zwraca uwagę PIE.
Wydatki obronne powinny rozwijać bazę przemysłową
Kluczowe dla trwałych i pozytywnych skutków zbrojeń dla gospodarki jest to, na ile wydatki zwiększają krajową bazę przemysłową. PIE przypomina, że choć w Polsce wydatki na wyposażenie wojska wzrosły z 0,7 proc. PKB w 2021 r. do 2,4 proc. w 2025 r. (stanowią już ponad połowę nakładów obronnych), to znaczna część tych zakupów miała charakter importowy.
Istotne jest to, że największe znaczenie mają segmenty, które budują trwałą wartość dodaną w kraju i w Europie, jak produkcja komponentów, serwis, modernizacja, infrastruktura, oprogramowanie. PIE przytacza szacunki MFW, z których wynika, że wzrost wydatków obronnych partnerów handlowych o 1 proc. ich PKB podnosi PKB gospodarek zaawansowanych o około 0,2 proc., a efekty są jeszcze silniejsze w zintegrowanych obszarach handlowych, jak UE. Mimo wszystko, korzyści dla Polski mogą płynąć zarówno z własnych zamówień, jak i z rosnącego popytu inwestycyjnego w Europie oraz udziału w regionalnych łańcuchach dostaw.
