Spis treści:
- Czym jest przedsiębiorstwo w spadku?
- Co dzieje się z podatkami po śmierci przedsiębiorcy?
- Kto odpowiada za podatki przedsiębiorstwa w spadku?
- Czy zarządca sukcesyjny odpowiada za podatki?
- Co jeśli nie powołano zarządcy sukcesyjnego?
- Przedsiębiorstwo w spadku - kto ostatecznie odpowiada za podatki?
Rozwiązanie to pozwala m.in. na dalszą realizację umów, zatrudnianie pracowników czy regulowanie zobowiązań. Pojawia się jednak pytanie, kto odpowiada za podatki zmarłego przedsiębiorcy oraz za zobowiązania powstałe już po jego śmierci.
Czym jest przedsiębiorstwo w spadku?
Przedsiębiorstwo w spadku obejmuje składniki materialne i niematerialne przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej, które stanowiły mienie przedsiębiorcy w chwili jego śmierci. Jego funkcjonowanie ma zapewnić ciągłość działalności do czasu zakończenia spraw spadkowych i podjęcia decyzji dotyczącej dalszych losów firmy.
W prowadzeniu przedsiębiorstwa może pomagać zarządca sukcesyjny. Przedsiębiorca może powołać go jeszcze za życia. Jeżeli tego nie zrobi, w określonych przypadkach zarządcę mogą powołać po jego śmierci małżonek, spadkobierca albo zapisobierca windykacyjny. Co do zasady na dokonanie takiego powołania pozostają dwa miesiące od dnia śmierci przedsiębiorcy.
Co dzieje się z podatkami po śmierci przedsiębiorcy?
Kwestie te regulują przede wszystkim przepisy Ordynacji podatkowej.
Co do zasady spadkobiercy przejmują majątkowe prawa i obowiązki podatkowe zmarłego przedsiębiorcy. Jeżeli jednak ustanowiono zarząd sukcesyjny, przepisy przewidują szczególne rozwiązanie. W zakresie związanym z działalnością gospodarczą zmarłego przedsiębiorcy prawa i obowiązki podatkowe przejmuje przedsiębiorstwo w spadku, a wykonuje je zarządca sukcesyjny.
Trzeba przy tym odróżnić zobowiązania związane z działalnością zmarłego przedsiębiorcy od zobowiązań podatkowych, które powstają już w okresie funkcjonowania przedsiębiorstwa w spadku.
Kto odpowiada za podatki przedsiębiorstwa w spadku?
Przedsiębiorstwo w spadku może być podatnikiem i samodzielnie generować zobowiązania podatkowe. Za powstałe zaległości mogą jednak, na zasadach określonych w przepisach, odpowiadać również inne osoby.
Należą do nich m.in. zapisobierca windykacyjny kontynuujący prowadzenie przedsiębiorstwa, spadkobiercy - jeżeli nie dokonano zapisu windykacyjnego obejmującego przedsiębiorstwo - oraz małżonek zmarłego przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku.
Nie oznacza to jednak, że każda z tych osób automatycznie odpowiada za wszystkie zobowiązania podatkowe w takim samym zakresie. Odpowiedzialność zależy od jej statusu oraz okoliczności konkretnej sprawy.
Czy zarządca sukcesyjny odpowiada za podatki?
Samo pełnienie funkcji zarządcy sukcesyjnego nie oznacza automatycznie osobistej odpowiedzialności za wszystkie podatki przedsiębiorstwa.
Przepisy przewidują jednak możliwość odpowiedzialności zarządcy sukcesyjnego za zaległości podatkowe związane z działalnością przedsiębiorstwa w spadku. Ma ona charakter odpowiedzialności osoby trzeciej i może być dochodzona, gdy egzekucja należności od przedsiębiorstwa w spadku oraz innych osób odpowiedzialnych okaże się bezskuteczna.
Istotny jest również okres pełnienia funkcji. Odpowiedzialność zarządcy jest związana przede wszystkim z zaległościami wynikającymi ze zobowiązań, których termin płatności przypadał w czasie pełnienia przez niego funkcji.
Co jeśli nie powołano zarządcy sukcesyjnego?
Jeżeli przedsiębiorca nie ustanowił zarządcy sukcesyjnego przed śmiercią i nie zostanie on powołany później, przepisy pozwalają określonym osobom na wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa w okresie przejściowym.
W takiej sytuacji również może powstać odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa. Jeżeli konkretna osoba faktycznie zarządza przedsiębiorstwem i dokonuje czynności prowadzących do powstania zobowiązania podatkowego, przepisy mogą przewidywać jej odpowiedzialność za zaległość związaną z taką czynnością.
Nie można więc utożsamiać samego statusu spadkobiercy z automatyczną odpowiedzialnością za wszystkie podatki przedsiębiorstwa w spadku.
Przedsiębiorstwo w spadku - kto ostatecznie odpowiada za podatki?
Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, kiedy powstało zobowiązanie podatkowe, czy został ustanowiony zarząd sukcesyjny oraz kto i w jakim charakterze prowadził przedsiębiorstwo po śmierci przedsiębiorcy.
W praktyce należy rozróżnić prawa i obowiązki podatkowe zmarłego przedsiębiorcy od zobowiązań, które powstały już w okresie funkcjonowania przedsiębiorstwa w spadku. W pierwszym przypadku zastosowanie znajdują zasady dotyczące następstwa prawnego, natomiast w drugim, przepisy określające odpowiedzialność przedsiębiorstwa w spadku oraz innych podmiotów.
Śmierć przedsiębiorcy nie oznacza zatem automatycznego przeniesienia wszystkich zobowiązań podatkowych na jego spadkobierców. Zakres odpowiedzialności każdej osoby należy ustalać z uwzględnieniem rodzaju zobowiązania, momentu jego powstania oraz sposobu kontynuowania działalności.
Grzegorz Hatala, adwokat, doradca podatkowy
Hatala & Storto Podatki
