Gminy i miasta mają zyskać kolejne narzędzie do rozwiązywania lokalnych problemów mieszkaniowych. Chodzi o nową, tańszą od rynkowej formę najmu.
Krajowy Zasób Nieruchomości we współpracy z Instytutem Rozwoju Miast i Regionów uruchomił Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego i zakończył proces wyboru 30 gmin, które będą objęte indywidualnym wsparciem przy zakładaniu Społecznych Agencji Najmu (SAN).
Obecnie takich agencji jest zaledwie piętnaście, KZN liczy na podwyższenie tej liczby. Celem jest zwiększenie dostępności mieszkań na wynajem dla osób z tzw. luki czynszowej, czyli głównie tych, które nie łapią się na mieszkanie komunalne.
SAN działają w ten sposób, że dzierżawią od prywatnego właściciela jego mieszkanie na 5 lat, właściciel ma gwarancję dochodu z najmu bez względu na to, czy ktoś tam mieszka przez cały okres, czy nie, a potem mieszkanie wróci w stanie nie gorszym niż ten, w jakim zostało wydzierżawione. Z kolei najemca ma czynsz niższy od rynkowego, a może jeszcze skorzystać z dodatkowej dopłaty w ramach programu "Mieszkanie na start".
Zobacz również:
- Naszym celem jest wspieranie samorządów w tworzeniu SAN. Jesteśmy po zakończeniu naboru, w ramach którego wyłoniliśmy 30 gmin, które uzyskają intensywne wsparcie. Przy czym są to gminy zróżnicowane zarówno pod względem wielkości, jak i sytuacji mieszkaniowej. Są duże miasta, jak Łódź, Gdynia czy Opole, ale także małe lokalizacje, nawet gminy wiejskie - tłumaczy Adam Czerniak, wiceprezes KZN.
Ile mieszkań może być wynajmowanych w tej formule?
- Prowadzimy takie badanie, w jego ramach sprawdzamy też, dlaczego w niektórych miejscach są pustostany. Jesteśmy po etapie badań terenowych. Pozytywnymi przykładami są funkcjonujące SAN wrocławski i poznański. Głównie w tej formule wynajmowane są mieszkania odziedziczone, niezamieszkiwane, którymi właściciel nie ma czasu się zajmować, ale zdarzają się też ci, którzy kupili je inwestycyjnie - mówi wiceprezes KZN.
Jak dodaje, zwłaszcza we Wrocławiu obserwowany jest efekt kuli śnieżnej i coraz więcej właścicieli, także inwestorów, jest skłonnych wydzierżawić mieszkania do SAN. Przy czym z tej formuły może korzystać nie tylko indywidualna osoba prywatna, ale także podmiot komercyjny, np. PRS, który może przykładowo kilka mieszkań ze swojego zasobu udostępnić w ramach SAN. Wówczas, podobnie jak osoby prywatne, jest zwolniony z podatku dochodowego od najmu.
- W planach mamy też rozmowy z deweloperami, którzy mają część niesprzedanych mieszkań - dodaje Adam Czerniak.
Obecnie funkcjonuje piętnaście Społecznych Agencji Najmu i wynajmowanych w ten sposób jest około 350 mieszkań, czyli ta formuła dopiero startuje. Ceny najmu ustala się lokalnie pod kątem potrzeb i możliwości potencjalnych lokatorów, ale tu nie ma odgórnych widełek jak w przypadku mieszkań komunalnych. Czynsze dla właściciela w ramach tej dzierżawy są negocjowane. - Proces jest bardzo elastyczny, tu nie ma odgórnych gminnych stawek czynszu - tłumaczą przedstawiciele KZN.
Przyznają, że wprawdzie nie funkcjonuje lustro czynszowe, ale lokalnie samorządy mają wiedzę, jakie na ich terenie są stawki czynszu najmu. Możliwe jest też dofinansowanie z rządowego Funduszu Dopłat, jeśli mieszkania przed wydzierżawieniem wymagają remontu, ale potem jest to wkalkulowane w wysokość czynszu dla właściciela.
Zobacz również:
- Nie chodzi o to, żeby SAN komuś wyremontował mieszkanie i te nakłady muszą być uwzględnione w czynszu. Czyli w praktyce SAN może wyremontować mieszkanie, aby mogło być wynajęte, ale wartość tych nakładów odpowiednio pomniejsza dochód właściciela. Natomiast po zakończeniu najmu ma on wyremontowane mieszkanie - zastrzega Łukasz Bałajewicz, prezes KZN.
Najem w ramach SAN podlega pod coraz mocniej krytykowane przepisy o ochronie lokatorów.
Pytany o to prezes KZN przyznaje, że gminy często zawracają na to uwagę w trakcie prowadzonych naborów. Jednak w tym przypadku SAN monitorują sytuację i terminowość płatności czynszów. Najemca może też korzystać z dopłat do czynszu w ramach funkcjonującego w BGK programu "Mieszkanie na start" (takich dopłat nie ma w ramach zwykłego najmu na rynku-red.).
Monika Krześniak-Sajewicz
