Tzw. podatek Belki, czyli właściwie podatek od zysków kapitałowych został wprowadzony w Polsce w 2002 r. przez ówczesnego ministra finansów Marka Belkę, który pełnił tę funkcję w rządzie Leszka Millera. Od jego nazwiska wzięła się popularna nazwa daniny. Obejmuje on dochody z obligacji, lokat bankowych oraz zyski ze sprzedaży papierów wartościowych, a więc np. jednostek funduszy czy akcji.
Stawka podatku wynosi 19 proc. Sposób poboru i rozliczenia podatku uzależniony jest od rodzaju aktywów, od których jest on pobierany.
Od czego płacony jest podatek Belki?
W ustawie podatek rozdzielono na dwa elementy. Pierwszy pobierany jest od przychodów z odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania oraz od dochodu z tytułu udziału w funduszach kapitałowych.
Drugi obejmuje dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), z odpłatnego zbycia udziałów w spółdzielni, z tytułu objęcia udziałów (akcji) albo wkładów w spółdzielni w zamian za wkład niepieniężny, z umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych oraz z odpłatnego zbycia walut wirtualnych.
Zobacz również:
Nowe szacunki resortu finansów
Z danych przekazanych PAP przez resort finansów wynika, że w 2023 r. przychody budżetowe z tytułu pierwszego elementu podatku Belki przekraczały 6,2 mld zł, a z drugiego wyniosły ponad 2,8 mld zł (w sumie ok. 9 mld zł). W 2024 r. było to odpowiednio ponad 7,3 mld zł oraz niemal 3,2 mld zł, co razem dało ok. 10,5 mld zł, a w 2025 r. - ponad 5,7 mld zł oraz ponad 3,6 mld zł, co łącznie daje ponad 9,3 mld zł.
W tym roku Ministerstwo Finansów szacuje, że wpływy budżetowe z tytułu podatku Belki przekroczą 9 mld zł, z czego 5,1 mld zł pochodzić będzie z pierwszego elementu, a ponad 3,9 mld zł - z drugiego.
Tegoroczna ustawa budżetowa przewiduje, że dochody państwa wyniosą w 2026 r. 647,2 mld zł, z czego z PIT, do którego zalicza się podatek Belki, do kasy państwa ma trafić ponad 32 mld zł.
W polskich realiach prawnych istnieją instrumenty inwestycyjne, w ramach których obowiązuje zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych. Są to Indywidualne Konta Emerytalne (IKE), które zwalniają z daniny przy wypłacie środków po 60 roku życia. Z kolei Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) pozwala odliczyć wpłaty od podstawy opodatkowania PIT każdego roku, ale przy wypłacie po 65 roku życia płaci się 10 proc. ryczałt.
Zobacz również:
Osobiste Konta Inwestycyjne
Dodatkowo rząd pracuje nad inną propozycją, tj. Osobistymi Kontami Inwestycyjnymi (OKI). Projekt w ich sprawie pod koniec marca przyjął Stały Komitet Rady Ministrów.
Zgodnie z propozycją OKI miałyby wejść w życie 1 stycznia 2027 r. (wcześniej planowano, że zaczną działać od 1 lipca br.). Aktywa inwestycyjne denominowane w złotych (np. akcje i jednostki funduszy inwestycyjnych) miałyby być zwolnione z podatku Belki do kwoty 100 tys. zł. Z kolei aktywa o charakterze oszczędnościowym (np. obligacje i lokaty) - do 25 tys. zł.
Wszystkie aktywa zgromadzone na OKI i przekraczające limity miałyby być objęte nowym podatkiem od ich wartości. Rząd przekonywał, że podatek nie będzie przekraczał 1 proc. i miałby być wyliczany według szczegółowego algorytmu uwzględniającego dzienne wyceny, saldo wpłat i czas posiadania konta.
Celem OKI jest zachęcenie Polaków do inwestowania. W ocenie skutków regulacji projektu wdrażającego to rozwiązanie oceniono, że napływ nowych funduszy na Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie może sięgnąć ok. 25 mld zł do 2030 r. oraz 74 mld zł do 2040 r.
