Organizacją, która - według PRIO - powinna w pierwszej kolejności zostać wyróżniona, jest Komitet Ochrony Dziennikarzy (CPJ). Ta amerykańska organizacja od 1981 roku walczy o wolność prasy i stoi na straży niezależnego dziennikarstwa. Od 33 lat publikuje raporty o pracownikach mediów, którzy stracili życie, pracując w najniebezpieczniejszych miejscach na świecie.
"Nigdy wcześniej w ciągu 12 miesięcy nie zginęło tak wielu dziennikarzy, jak w 2024 roku. Spośród 124 ofiar, 70 proc. relacjonowało wojnę w Strefie Gazy. W chwili, gdy wolność prasy jest tak bardzo zagrożona, nagroda dla CPJ byłaby wyraźnym sygnałem, że pokój i demokracja są zagrożone, gdy dziennikarzom uniemożliwia się informowanie świata" - uzasadniła w komunikacie kierująca PRIO Nina Graeger.
Działające w Sudanie Centra Reagowania Kryzysowego (SERR) dostarczają pomoc humanitarną 13 mln ludzi dotkniętych trwającą od 2023 roku wojną domową w tym kraju. Dla PRIO przyznanie tegorocznej Pokojowej Nagrody Nobla SERR dowiodłoby kluczowego znaczenia dostępu do pomocy ratującej życie w czasach wojen i roli zwykłych obywateli w służeniu ludzkości w trudnych czasach.
Na liście kandydat z Warszawy
Zlokalizowane w Warszawie Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR) zostało wymienione jako trzeci z podmiotów, którego działalność - według PRIO - szczególnie zasługuje w tym roku na pokojowego Nobla. Obserwatorzy ODIHR monitorują zgodność przeprowadzanych wyborów ze standardami demokracji, wspierają we wprowadzaniu tych standardów, doradzają instytucjom prawodawczym w tworzeniu przepisów organizujących wybory.
"Presja na demokrację wywierana jest na całym świecie, a ruchy antyliberalne i autorytarne rosną w siłę. Dziś na świecie w autokracjach żyje więcej ludzi niż dekadę temu. Od 1982 roku ODIHR przeprowadziło obserwację wyborów 125 razy, promując prawa człowieka, łagodząc ludzkie cierpienie i przyczyniając się do rozwiązywania konfliktów w demokratyczny sposób" - oceniła Graeger.
Na liście znalazła się również Międzynarodowa Liga Kobiet na rzecz Pokoju i Wolności (WILPF), która od 110 lat zajmuje się pierwotnymi przyczynami konfliktów na świecie. PRIO zwrócił uwagę, że to właśnie ta instytucja odegrała znaczącą rolę w powstaniu ONZ, lobbowała na rzecz rozbrojenia jądrowego, a 25 lat temu doprowadziła do podjęcia przez Radę Bezpieczeństwa ONZ przełomowej w ocenie instytutu rezolucji uznającej kluczową rolę kobiet w budowaniu pokoju.
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości i Międzynarodowy Trybunał Karny zostały przez PRIO uznane za szczególnie zasługujące na tegoroczne wyróżnienie. W opinii szefowej instytutu, promując pokój poprzez prawo międzynarodowe, realizują zawartą wprost w testamencie Alfreda Nobla wolę, by nagradzać kongresy pokojowe. Dzięki wielostronnej współpracy MTS i MTK w ostatnim roku szczególnie starały się pociągnąć do odpowiedzialności tych, którzy naruszają prawo międzynarodowe.
Co z Donaldem Trumpem?
Na liście nie znalazł się Donald Trump - prezydent Stanów Zjednoczonych. Od pewnego czasu mówiło się o możliwości otrzymania przez niego Pokojowej Nagrody Nobla w 2025. Jego nominację do prestiżowej nagrody chciała zgłosić Kambodża - za jego rolę w doprowadzeniu do porozumienia o rozejmie w konflikcie granicznym z Tajlandią. Deklaracja ta od strony wicepremiera Sun Chanthola padła jednak po tym jak termin zgłaszania kandydatur już minął i jak widać, Donald Trump nie został uwzględniony na liście faworytów.
Laureat Pokojowej Nagrody Nobla za 2025 rok zostanie ogłoszony 10 października w siedzibie Norweskiego Komitetu Noblowskiego. Lista faktycznie zgłoszonych kandydatów oraz protokoły głosowań pozostaną utajnione przez 50 lat od przyznania nagrody.
