Litewski prezydent Gitanas Nauseda oświadczył w czwartek, że najważniejsi politycy kraju uzgodnili, iż z konstytucji należy usunąć zapis zakazujący rozmieszczania na terytorium Litwy broni jądrowej.
Litwa: Zgoda różnych partii ws. broni jądrowej
Po spotkaniu z przewodniczącym parlamentu, premierem oraz liderami frakcji sejmowych Nauseda poinformował, że niemal wszystkie ugrupowania zgodziły się, iż art. 137 konstytucji, przewidujący taki zakaz, jest przestarzały i powinien zostać wykreślony.
- Opinie były praktycznie zgodne. Liderzy niemal wszystkich frakcji uznali, że artykuł 137 się zdezaktualizował i nie należy go zmieniać, lecz po prostu usunąć - powiedział prezydent dziennikarzom.
Prezydent dodał, że rozbieżności dotyczą jedynie trybu wprowadzenia zmian. Przedstawiciel partii Świt nad Niemnem opowiedział się za przeprowadzeniem referendum, jednak zdaniem prezydenta decyzję może podjąć parlament, który posiada mandat wyborców.
Obecnie art. 137 litewskiej konstytucji stanowi, że na terytorium Litwy nie mogą znajdować się broń masowego rażenia ani zagraniczne bazy wojskowe.
Nauseda argumentował, że Litwa pozostaje praktycznie jedynym państwem NATO, które samodzielnie utrzymuje taki zakaz. Przypomniał, że Finlandia niedawno zniosła analogiczne ograniczenie zapisane wcześniej w ustawie.
- Byłoby bardzo niefortunnie, gdybyśmy stali się słabym ogniwem lub szarą strefą w ramach NATO - powiedział.
Nuklearna debata trwa od 2025 roku. Litwini chcą nowelizacji
Dyskusja o zmianie konstytucji w kraju trwa od ubiegłego roku. Ówczesna minister ochrony kraju Dovile Szakaliene była zdania, że należałoby rozważyć nowelizację, gdyby sojusznicy przedstawili konkretne plany rozmieszczenia na Litwie broni jądrowej lub jej elementów.
Do debaty przyczyniła się także przedstawiona w marcu przez prezydenta Francji Emmanuela Macrona koncepcja stworzenia nowego europejskiego systemu odstraszania nuklearnego, który umożliwiałby państwom partnerskim czasowe przyjmowanie francuskich strategicznych sił powietrznych wyposażonych w broń jądrową.
Litwa prowadzi rozmowy z USA
Na początku czerwca dziennik "Financial Times" poinformował, że Stany Zjednoczone rozważają możliwość rozmieszczenia broni jądrowej w kilku kolejnych państwach NATO w Europie. Po tych doniesieniach litewski minister ochrony kraju Robertas Kaunas powiedział, że Litwa uczestniczy w prowadzonych rozmowach.
Według ministra, amerykańska broń jądrowa mogłaby zostać rozmieszczona na Litwie wyłącznie w sytuacji kryzysu lub wojny.
Przewodniczący Sejmu Juozas Olekas zapowiedział, że jeszcze w czwartek zamierza zarejestrować stosowne poprawki legislacyjne i wyraził nadzieję, że "kwestię tę uda się rozstrzygnąć przed zakończeniem jesiennej sesji parlamentarnej".
Zgodnie z litewskim prawem, aby zmienić konstytucję, co najmniej 94 ze 141 członków parlamentu musi dwukrotnie zagłosować za zmianą, przy czym między głosowaniami muszą upłynąć trzy miesiące.
