Rentę z tytułu niezdolności do pracy pobierają osoby, które ze względu na stan zdrowia zostaną uznane za całkowicie lub częściowo niezdolne do wykonywania pracy zarobkowej. Całkowita niezdolność wiąże się z brakiem zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, a częściowa - ze znacznym stopniem utraty zdolności do wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami danej osoby.
Wyróżniamy dwa rodzaje rent:
- stałą - przyznawana jest osobom, u których uznano niezdolność do pracy za trwałą,
- okresową - przyznawana jest osobom, u których uznano niezdolność do pracy za czasową. Decyzję na temat okresu, na który można otrzymać rentę, podejmuje organ rentowy. Po upływie tego czasu ubezpieczony może starać się w ZUS o przedłużenie prawa do renty.
Zobacz również:
Od 1 marca 2026 roku do 28 lutego 2027 roku wysokość renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi 1978,49 zł brutto, a z powodu częściowej niezdolności ZUS wypłaca 1483,87 zł brutto miesięcznie (75 proc. pełnego świadczenia).
Renta z tytułu niezdolności do pracy. Z jakich przyczyn najczęściej pobierają ją Polacy?
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał dziennikarzom redakcji biznesowej tvn24.pl dane dotyczące głównych przyczyn pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy. Wynika z nich, że najpowszechniejszy problem Polaków, którzy pobierają świadczenia, to choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej. W 2022 roku osoby zmagające się z tymi problemami zdrowotnymi stanowiły prawie 18 proc., a w 2024 roku - 19,4 proc. (dane za rok 2025 będą znane w trzecim kwartale br.).
Drugie miejsce w 2022 roku zajmowały zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania (17 proc.), ale już rok później - w 2023 roku - zostały one wyprzedzone przez urazy, zatrucia i inne określone skutki działania czynników zewnętrznych. W roku 2024 tendencja utrzymała się - 19,2 proc. osób pobierało świadczenie z powodu urazów, zatruć i skutków działania czynników zewnętrznych, a 16,1 proc. ze względu na zaburzenia psychiczne.
Kolejne przyczyny pobierania tzw. renty chorobowej to, w kolejności niezmiennej od lat, choroby układu krążenia, układu nerwowego, nowotwory i choroby układu oddechowego.
Ile osób pobiera renty chorobowe w Polsce? Statystyki ZUS
Serwis tvn24.pl wskazuje, że w 2022 roku świadczenie pobierało ponad 593 tys. osób, tymczasem w roku 2026 - ok. 475 tys. osób. Wzrosła natomiast suma rent z tytułu niezdolności do pracy wypłacanych przez ZUS w ostatnich latach - w 2022 roku wynosiła ona 16,1 mld zł, a w 2025 roku już 19,3 mld zł. Z kolei w pierwszym kwartale 2026 roku wypłacono świadczenia opiewające na blisko 5 mld zł.
Liczba osób, którym przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy, w 2025 roku wynosiła 40 076 - wynika z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jest to spadek o 6,8 proc. względem 2024 roku. ZUS wskazuje na wyraźną korelację między wzrostem liczby świadczeń a wiekiem ubezpieczonych. Instytucja wskazuje, że biorąc pod uwagę poszczególne roczniki wśród osób poniżej 30 lat, liczba nowych rent wynosi od kilkudziesięciu do ok. 200 rocznie. Nowych rencistów w wieku ok. 40 lat jest ponad 600-700 rocznie, a po 50. roku życia - ponad 1000 rocznie w jednym roczniku. Największy odsetek osób, którym przyznaje się świadczenia, jest jednak wśród Polaków w wieku 56-58 lat. To kolejno 1992, 2212 i 2402 renty.
Warto przy tym podkreślić, że osoby w wieku zbliżonym do powszechnego wieku emerytalnego stanowią mniejszy odsetek nowych rencistów. ZUS zauważa, że w 2025 roku świadczenie otrzymały 1083 kobiety w wieku 58 lat i 463 panie w wieku lat 59. Wśród 63-letnich mężczyzn przybyło 2250 nowych rencistów, a wśród 64-latków - już tylko 973. Według Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ta zależność może mieć związek z obowiązującymi przepisami prawa: od 1 grudnia 2017 roku do otrzymywania renty chorobowej uprawnione są osoby, które nie mają ustalonego prawa do emerytury lub nie spełniają warunków do jej uzyskania.
Niemal 70 proc. rencistów, którym przyznano świadczenie w 2025 roku, otrzymało rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Taką decyzję wydano dla 27 072 osób. Rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy przyznano 10 190 osobom. Pozostałe 2814 nowych rencistów otrzymało renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz dodatek pielęgnacyjny.
Zdecydowana większość nowych świadczeniobiorców to mężczyźni - według danych ZUS było ich 25 633, a kobiet - 14 443. Średni wiek mężczyzn, którym w 2025 roku przyznano renty, to 54,1 roku, z kolei kobiet - 49,5 roku. Tymczasem średnia wieku nowego rencisty, nie biorąc pod uwagę płci, to 52,5 roku.
