Spis treści:
- Zaległy urlop. Ostateczny termin: 30 września 2026 roku
- Czy pracodawca może zmusić do urlopu?
- Wyjątek: urlop na żądanie
- Przedawnienie roszczeń
- Ekwiwalent pieniężny za urlop dla pracownika
Zaległy urlop. Ostateczny termin: 30 września 2026 roku
Zgodnie z art. 168 Kodeksu pracy, pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi zaległego urlopu najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego.
Dlatego, jeśli nadal tego nie zrobiłeś, niewykorzystane dni wolne z 2025 roku muszą zostać przez Ciebie wybrane w ciągu nadchodzących 6 miesięcy.
Co istotne, termin 30 września również uważa się za zachowany, jeżeli pracownik rozpocznie korzystanie z urlopu właśnie tego dnia. Nie ma wymogu, aby cały zaległy urlop zakończył się przed tą datą - wystarczy, że pracownik uda się na wypoczynek w ostatnim dniu września.
To dobra informacja, jeśli planujesz swój "standardowy" długi urlop w lipcu i chcesz uniknąć sytuacji, w której znowu nie zdążysz wykorzystać całości wolnego przed końcem grudnia.
Czy pracodawca może zmusić do urlopu?
W przypadku urlopu zaległego uprawnienia pracodawcy są szersze niż przy planowaniu bieżącego wypoczynku.
Jeśli zbliża się termin 30 września, a pracownik nie wykazuje inicjatywy w odebraniu wolnego, pracodawca ma prawo jednostronnie wyznaczyć termin urlopu.
Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego (m.in. wyrok z 24 stycznia 2006 r., sygn. akt I PK 124/05). Pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop nawet bez jego zgody i bez uwzględnienia planu urlopów.
Wynika to z faktu, że za nieudzielenie zaległego urlopu w terminie pracodawcy grozi grzywna od Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) w wysokości od 1000 zł do nawet 30 000 zł.
Wyjątek: urlop na żądanie
Warto pamiętać, że zasada do 30 września nie dotyczy części urlopu udzielanego w trybie "na żądanie" (maksymalnie 4 dni w roku). Jeśli pracownik nie wykorzystał dni na żądanie w 2025 roku, z dniem 1 stycznia 2026 roku tracą one swój szczególny status i stają się zwykłym urlopem zaległym, który należy wybrać do wspomnianej daty.
Innymi słowy, jeśli w danym roku skorzystałeś z urlopu na żądanie jedynie raz, to nie oznacza to, że w kolejnym masz do wykorzystania w ten sposób siedem dni. Urlop na żądanie pomniejsza pulę przysługującego urlopu i nie jest żadnym "dodatkowym" rodzajem wolnego.
Przedawnienie roszczeń
Jeśli urlop nie zostanie wykorzystany do września 2026 roku, roszczenie o jego udzielenie nie przepada natychmiastowo. Prawo do urlopu wypoczynkowego przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne. W przypadku urlopu za rok 2025, bieg przedawnienia rozpoczyna się z końcem września 2026 roku.
Ekwiwalent pieniężny za urlop dla pracownika
Pracownik nie może zrzec się urlopu w zamian za wypłatę gotówki w trakcie trwania zatrudnienia. Ekwiwalent pieniężny przysługuje wyłącznie w momencie rozwiązania lub wygaśnięcia umowy o pracę, nie obowiązuje przy trwającym stosunku pracy.
Od 2026 roku doprecyzowano przepisy dotyczące momentu wypłaty tego świadczenia. Jeśli termin wypłaty standardowego wynagrodzenia przypada po rozwiązaniu umowy, pracodawca ma maksymalnie 10 dni od dnia ustania stosunku pracy na rozliczenie się z pracownikiem z tytułu niewykorzystanego urlopu.
KO
